Português
Obszar	Afryka, Ameryka Południowa, Azja, Europa
Liczba mówiących	210 000 000
Ranking	8.
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie *Języki romańskie **Języki zachodnioromańskie ***Język portugalski
Pismo	łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy	Angola, Brazylia, Gwinea Bissau, Mozambik, Portugalia, Republika Zielonego Przylądka, Timor Wschodni oraz Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca, jeden z urzędowych w Unii Europejskiej Pozostałe miejsca: Makau, Chiny (język urzędowy Specjalnego Regionu Administracyjnego, obok chińskiego (kantońskiego)
Regulowany przez	nie istnieje pojedyncza instytucja zajmująca się regulacją jęz. portugalskiego
Kody języka
ISO 639-1	pt
ISO 639-2	por
ISO 639-3	por
SIL	POR
W www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk
Sprawdź też: język, języki świata
www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk w języku portugalskim
W Wikisłowniku: Słownik języka portugalskiego

Języki oraz dialekty Półwyspu Iberyjskiego

Portugalski jako język urzędowy

Język portugalski - język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Gwineę Równikową, Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęcą, Republikę Zielonego Przylądka oraz Timor Wschodni. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.

Są też kraje, w których język portugalski nie ma statusu języka urzędowego, ale jest używany. Są to: Stany Zjednoczone, Francja, Republika Południowej Afryki, Wielka Brytania, Wenezuela, Kanada, Szwajcaria, Niemcy, Hiszpania, Australia, Luksemburg, Indie, Belgia, Urugwaj^[1][2], Argentyna, Kuba, Sri Lanka, Bermudy, Holandia, Barbados oraz Irlandia.

Portugalski język literacki oparty jest na dialekcie północnym. Najstarsze zapisy w tym języku pochodzą z XII wieku. Kraje, w których portugalski jest językiem urzędowym, współpracują ze sobą w ramach założonej w 1996 Wspólnoty Państw Portugalskojęzycznych.

Warianty

Język portugalski ma dwa znormalizowane, równoprawne oraz oficjalne, nawzajem się uznające warianty (normy):

• brazylijski
• europejski

Obydwa warianty posiadają rozliczne nieznormalizowane dialekty, różniące się z reguły wymową.

Norma brazylijska obowiązuje tylko w Brazylii, chociaż Brazylia ma trzy razy więcej mieszkańców niż wszystkie inne kraje portugalskojęzyczne razem wzięte. Norma europejska obowiązuje w Portugalii oraz portugalskojęzycznych krajach afrykańskich (Angola, Mozambik, itp.). Próby uznania portugalskiego używanego w krajach afrykańskich za trzeci oficjalny wariant języka portugalskiego nie zakończyły się dotychczas sukcesem. W wyniku tego wszelkie odstępstwa od portugalskiego europejskiego istniejące w portugalskim używanym w krajach afrykańskich traktowane są nie jako znormalizowany, odrębny wariant, ale jako różnice dialektalne wewnątrz portugalskiego europejskiego. Naturalnie nie dotyczy to crioulos – nieoficjalnych, ale używanych na co dzień przez przeważajaca ilość mieszkańców poniektórych portugalskojęzycznych krajów afrykańskich (Republika Zielonego Przylądka, Gwinea Bissau) języków kreolskich, które są odrębnymi językami.

Zasady fonetyczne oraz gramatyczne wariantu europejskiego portugalskiego zostały ustalone na podstawie portugalskiego mówionego w Lizbonie oraz okolicach (dlatego czasami norma europejska jest nazywana normą lizbońską). Zasady fonetyczne oraz gramatyczne normy brazylijskiej portugalskiego była ustalona na podstawie portugalskiego mówionego w Rio de Janeiro oraz okolicach (dlatego czasami norma brazylijska jest nazywana wariantem carioca albo fluminense).

Wymowa (wariant europejski)

Charakterystyczną cechą wymowy portugalskiej (istniejącą tylko w wariancie europejskim) jest redukcja (ścieśnienie albo skrócenie) samogłosek w sylabach nieakcentowanych. Najbardziej jest to widoczne w przypadku samogłoski e, która w sylabach nieakcentowanych praktycznie zanika. Język portugalski jest wyłącznym językiem romańskim, w którym istnieje redukcja samogłosek. Istnieją niepotwierdzone naukowo hipotezy, że owa redukcja ukazała się w jęz. portugalskim pod wpływem północnoafrykańskich dialektów jęz. arabskiego, które także posiadają podobną cechę.

Wyjątki

Wymawiane u: Normalnie gue, gui, que, qui wymawiamy odpowiednio ge, gi, ke, ki. Czasami jednak geneza wyrazu nakazuje wymawiać u w takim złożeniu.

Przykład: lingua (język) > linguista (lingwista)

W pewnych wyrazach e wymawia się prawie jak a.

Przykłady: azenha (młyn wodny), lenha (drewno opałowe)

Znaki diakrytyczne

Acute (agudo) (´)

Otwiera samogłoskę oraz nadaje akcent wyrazowy. Zatem á, é, í, ó, ú wymawia się tak, jak polskie a, e, i, o, u.

Cedilla (cedilha) (¸)

Tylko w postaci ç; wymawia się jak polskie s.

Cyrkumfleks (circunflexo) (ˆ)

Zamyka samogłoskę a albo e oraz nadaje akcent wyrazowy. Pozostałe samogłoski nie zamykają się, nie przyjmują więc cyrkumfleksu.

Grave (grave) (`)

Tego znaku używa się w skróconej formie, w której przyimek a łączy się z przedimkiem albo zaimkiem, np.:

• a + a = à,
• a + as = às,
• a + aquilo = àquilo.
• a + aquele = àquele.
• a + aquela = àquela.

Tylda (tilde) (˜)

Nasalizuje samogłoskę.

Diaeresis/Umlaut (trema) (¨)

Oddziela dwie samogłoski zapobiegając powstaniu dyftongu. Tylko w brazylijskim.

Podstawowe różnice pomiędzy normą brazylijską a europejską

Norma brazylijska różni się wydatnie od normy europejskiej. Różnice obejmują:

a) wymowę

W wariancie brazylijskim, w przeciwieństwie do europejskiego, nie jest redukcja samogłosek w sylabach nieakcentowanych (dla przykładu, słowo distante w Portugalii wymawia się jak [dɨʃtɐ̃tɨ] albo nawet [dʃtɐ̃t], a w Brazylii [dʒistɐ̃tʃi]). W wyniku tego ma się wrażenie, że wymowa brazylijska jest bardziej miękka oraz melodyjna.

Inne różnice w wymowie:

b) słownictwo

Brazylijski portugalski jest wzbogacony szeregiem słów oraz zwrotów z języków brazylijskich Indian oraz byłych niewolników z zachodniej Afryki. Istnieją też znaczne różnice w słownictwie potocznym (np. autobus w Brazylii to ônibus, a w Portugalii autocarro, lody to w Brazylii sorvete, a w Portugalii gelado, itp.). W Brazylii jest też więcej zapożyczeń z języka angielskiego.

c) gramatykę

Różnic gramatycznych nie jest wiele. Zasady użycia oraz umieszczania w zdaniu zaimków w brazylijskim portugalskim są prostsze niż w europejskim. Odmienne istotne modyfikacje gramatyczne istniejące w wariancie brazylijskim to omijanie rodzajnika przez zaimkiem dzierżawczym (w Brazylii meu carro, w Portugalii o meu carro) oraz używanie form czasownikowych trzeciej osoby liczby pojedynczej zamiast drugiej osoby liczby pojedynczej (ty mówisz to w Brazylii você fala, w Portugalii tu falas)

d) ortografię

Różnice ortograficzne są niewielkie (np. wspaniale w Brazylii pisze się ótimo, a w Portugalii óptimo). Cyrkumfleks (^) jest używany wydatnie częściej niż w Portugalii. (np. vôo zamiast voo (lot)). W wyrazach z gue, gui, que oraz qui, gdzie u jest wymawiane, oznacza się je przez diaeresis (¨): lingüista zamiast linguista.

W styczniu 2009 w języku portugalskim wprowadzono reformę ortograficzną mającą na celu zbliżenie pisowni do wymowy oraz zmniejszenie różnic ortograficznych pomiędzy normą europejską oraz brazylijską (ale nie ich całkowite wyeliminowanie, które jest niemożliwe z powodu różnic fonetycznych pomiędzy obiema normami). Reforma polegała na usunięciu poniektórych niemych spółgłosek, alfabet natomiast wzbogacił się o nowe litery: k, w, y. W pewnych słowach przestano zaznaczać akcent wyrazowy. Wprowadzenie reformy w życie potrwa kilkanaście lat, w chwili obecnej uznawane za poprawne są obie ortografie (stara oraz nowa).

Wyrazy pochodzenia arabskiego

W języku portugalskim jest znaczna liczba wyrazów pochodzenia arabskiego. Przeważajaca ilość z nich zaczyna się na al, a w mniejszej ilości także na ar, az.

Przykłady: albufeira (zatoka), Algarve (nazwa regionu w Portugalii), azeitona (oliwka)

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Język portugalski w encyklopedii Ethologue

p • d • e Unia Łacińska Język francuski Francja • Haiti • Monako • Senegal • Wybrzeże Kości Słoniowej Język hiszpański Argentyna • Dominikana • Ekwador • Filipiny • Gwatemala • Hiszpania • Honduras • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Urugwaj • Wenezuela Język kataloński Andora Język portugalski Angola • Brazylia • Gwinea Bissau • Mozambik • Portugalia • Republika Zielonego Przylądka • Timor Wschodni • Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca Język rumuński Mołdawia • Rumunia Język włoski San Marino • Watykan • Włochy • Zakon maltański