Kraje, w których język zachodniosłowiański jest językiem narodowym

     Kraje, w których język wschodniosłowiański jest językiem narodowym

     Kraje, w których język południowosłowiański jest językiem narodowym

Rozprzestrzenienie języków słowiańskich w Europie

Przegląd języków słowiańskich w poszczególnych państwach

Mapa z 1869 roku

     Słowianie

Języki słowiańskie – grupa języków w obrębie rodziny języków indoeuropejskich (podrodzina bałtosłowiańska). Składa się z trzech zespołów językowych: zachodnio-, wschodnio- oraz południowosłowiańskiego. Najstarsze zachowane manuskrypty z tekstami słowiańskimi pochodzą z X wieku. Do zapisu języków słowiańskich używane są albo były alfabety: głagolicki, cyrylicki oraz łaciński (w niewielkim zakresie także arabski). Wywodzą się z języka prasłowiańskiego używanego przez dawnych Słowian, który uległ ostatecznemu rozbiciu na dialekty regionalne w wyniku ekspansji Słowian na Bałkany w VI wieku naszej ery.

Językami słowiańskimi posługuje się ponad 300 mln osób.

Klasyfikacja języków słowiańskich^[1]

języki indoeuropejskie

języki bałtosłowiańskie

języki słowiańskie (ok. 317 mln)

języki zachodniosłowiańskie (ok. 61 mln)

grupa lechicka, czyli języki lechickie

połabski †

języki pomorskie (ok. 50 tys.)

kaszubski^[2] (ok. 50 tys.)

polski (ok. 44 mln)

śląski^[3] (ok. 60 tys.)

grupa łużycka, czyli języki łużyckie (ok. 70 tys.)

ponaschemu †

dolnołużycki (ok. 15 tys.)

górnołużycki (ok. 55 tys.)

wschodniołużycki †

grupa czesko-słowacka

czeski (ok. 10 mln)

słowacki (ok. 5 mln)

knaan †

języki południowosłowiańskie (ok. 29 mln)

grupa wschodnia (ok. 10 mln)

staro-cerkiewno-słowiański (starosłowiański) †

cerkiewnosłowiański †*

bułgarski (ok. 8,5 mln)

macedoński (ok. 1,8 mln)

grupa zachodnia (ok. 19 mln)

słoweński (ok. 2 mln)

grupa serbsko-chorwacka

serbski (ok. 9 mln)

chorwacki (ok. 7 mln)

bośniacki (ok. 2 mln)

czarnogórski (ok. 0,5 mln)

języki wschodniosłowiańskie (ok. 210 mln)

ruski †

starobiałoruski †

białoruski (ok. 10 mln)

rosyjski (ok. 160 mln)

ukraiński (ok. 40 mln)

rusiński (ok. 0,61 mln)

Oznaczenia:

† – język wymarły albo dawne stadium historyczne języka dzisiejszego

†* – język dawny, ale zachowany tradycyjnie w liturgii, tekstach religijnych, filozoficznych albo naukowych

Wspólne cechy

• wybitnie fleksyjna morfologia – przeważajaca ilość języków słowiańskich ma 6 albo 7 przypadków
• podział czasowników na dokonane oraz niedokonane (leksykalny aspekt)
• obecność fonemicznej palatalizacji (znanej jako zmiękczenie)
• skomplikowane zbitki spółgłoskowe, powstałe po zaniku jerów, np. w polskim wyrazie bezwzględny albo rosyjskim wstrjecza "spotkanie" (jednak np. w językach salisz są jeszcze bardziej skomplikowane zbitki)

Języki słowiańskie nie tylko posiadają bardzo podobną gramatykę, lecz wykazują także duże podobieństwo w słownictwie, co dowodzi że ich ostatni wspólny przodek – język prasłowiański istniał stosunkowo niedawno.

Pewne mikrojęzyki słowiańskie

Ten artykuł od 2007-04 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

• rusiński^[4] (jugorusiński) – skodyfikowana w Wojwodinie (Serbia) forma języka rusińskiego;
• rezjański^[4] – powstały na bazie dialektu słoweńskiego w Rezji (północne Włochy)
• prekmursko-słoweński^[4] – używany w Słowenii oraz na pobliskich terenach Węgier oraz Austrii;
• kajkawski^[4] – powstały na bazie dialektów chorwackich, używany w północnej Chorwacji (ma pewną tradycję piśmienniczą; uważany też za dialekt języka chorwackiego);
• czakawski^[4] – podobna sytuacja, jak powyższy; (ma pewną tradycję piśmienniczą; uważany też za dialekt języka chorwackiego)
• gradišćanskich Chorwatów w Austrii^[4] (burgenlandzki) – używany przez mniejszość chorwacką w Austrii, na Węgrzech, w Czechach oraz na Słowacji (uważany też za dialekt języka chorwackiego)
• Chorwatów w Molise^[4] (molizański) – powstały na bazie dialektów chorwackich, używany we włoskiej prowincji Molise;
• Bułgarów z Banatu^[4] (banacki) – powstały na bazie języka bułgarskiego oraz serbskiego w Rumunii oraz w Jugosławii.

Istnieje też tendencja do wyodrębniania się kolejnych języków słowiańskich:

• morawskiego – z języka czeskiego
• śląskiego – z języka polskiego
• laski^[4] – z języka czeskiego
• gwary podlaskie (ukraińskie) – z przejściowych dialektów białorusko-ukraińskich

Języki sztuczne

Na bazie języków słowiańskich powstało też wiele sztucznych języków słowiańskich, m.in. język slovianski, które w założeniu twórców powinny być zrozumiałe dla mówiących przynajmniej jednym językiem słowiańskim^[5]. Na podstawie wschodniosłowiańskich dialektów Syberii (z zapożyczeniami z języków tureckich oraz języka arabskiego) opracowano sztuczny język syberyjski. Również oparte na językach słowiańskich są fikcyjne języki północnosłowiańskie oraz wenedyk, język romański, który przeszedł podobny rozwój jak polski.

Porównanie wybranych wyrazów w językach słowiańskich

Przypisy

Sprawdź też

• imiona słowiańskie
• religia Słowian
• panslawizm
• plemiona słowiańskie
• slawistyka
• Słowianie
• słowianofilstwo
• słowiańszczyzna

Linki zewnętrzne

• Slavonia – cechy charakterystyczne języków słowiańskich