Obchody Dnia Bastylii, kiedy dokonano amatorskiego zamachu na jego życie, 2002
Jacques René Chirac ?/i ʒak ʀəˈne ʃiˈʀak (ur. 29 listopada 1932 w Paryżu) – polityk francuski, w latach 1995-2007 prezydent Francji oraz równocześnie współksiążę Andory.
Chirac jest czynny na scenie politycznej od ponad 40 lat. Jest najprawdopodobniej ostatnim prezydentem Francji, który urodził się przed II wojną światową oraz który był zaangażowany w politykę jeszcze w czasie rządów generała Charles'a de Gaulle'a[1].
Poglądy
Chirac od młodości związany jest z ruchem gaullistowskim. Jego poglądy polityczne są właśnie gaullistowskie oraz konserwatywne; jest m.in. zwolennikiem surowych kar dla przestępców (choć równocześnie konsekwentnym przeciwnikiem kary śmierci), jednak w gospodarce opowiada się przeciwko zbytniemu liberalizmowi. Jest katolikiem, choć konsekwentnie sprzeciwia się udziałowi religii w życiu publicznym. Gdy po śmierci Jana Pawła II zarządził żałobę narodową, spotkało się to z ostrą krytyką wielu środowisk. Chirac w czasie swej kariery był raczej niechętny przyznaniu prawa do przerywania ciąży, aczkolwiek był premierem w okresie, kiedy dokonano reformy.
Życie prywatne
Chirac jest żonaty z Bernadette Chodron de Courcel (siostrzenicą dawnego adiutanta oraz jednego z najbliższych współpracowników de Gaulle'a Geoffroy de Courcela). Państwo Chirac posiadają dwie córki.
Życiorys
Przed rozpoczęciem kariery politycznej (1932-1962)
Jacques Chirac przyszedł na świat w stolicy Francji – Paryżu. Studiował m.in. w prestiżowej École nationale d'administration, gdzie w czasie studiów przyjaźnił się z jednym z późniejszych przywódców socjalistów Michelem Rocardem. Sam początkowo zastanawiał się nawet nad wstąpieniem do SFIO. W 1953 roku studiował w Harwardzie (na wydziale letnim). Warto odnotować, że École Nationale d'Administration ukończył jako jeden z pierwszych w swoim roczniku pod względem wyników w nauce.
W czasie wojny algierskiej, służył na niej najpierw w kawalerii, a następnie w wojskach pancernych. Dosłużył się stopnia porucznika. W owym czasie był zagorzałym zwolennikiem Algierii Francuskiej, który to pogląd zrewidował później.
Początki kariery politycznej (1962-1974)
Jego wejście do świata polityki zainspirowane było powrotem generała Charles'a de Gaulle'a do władzy w 1959 roku. W kwietniu 1962 roku, zaledwie trzy lata po ukończeniu ENA, stał się członkiem sztabu osobistego premiera (i przyszłego prezydenta) Georges'a Pompidou.
W 1967 roku – za namową Pompidou, za "faworyta" którego uchodził – wystartował w wyborach oraz zdobył mandat deputowanego. W tym też czasie (1967-1968) stał się sekretarzem stanu w ministerstwie spraw społecznych ds. pracy, była to jego pierwsza funkcja rządowa. W 1968 został, jeszcze w gabinecie Pompidou, sekretarzem stanu w ministerstwie ekonomii oraz finansów.
Po odejściu Pompidou ze stanowiska premiera w czerwcu 1968, Chirac nie porzucił pracy w rządzie oraz pełnił urząd ten sam urząd w latach 1968-1972 w gabinetach premierów Maurice'a Couve de Murville'a oraz Jacques'a Chaban-Delmasa.
Przełom w jego karierze nastąpił w 1972 roku po otrzymaniu pierwszej teki ministerialnej (rolnictwa) w gabinecie Pierre'a Messmera. U niego też stał się w 1974 roku ministrem spraw wewnętrznych.
Premier po raz pierwszy (1974-1976)
Nagła śmierć prezydenta (1969-1974) Pompidou sprawiła, iż ruch gaullistowski pozostał bez lidera. Naturalnym kandydatem na prezydenta wydawał się Chaban-Delmas. Jednakże należał on do tak zwanych liberalnych (bądź lewicowych) gaullistów, a to było nie do przyjęcia przez wielu jego kolegów. Ci właśnie koledzy wyłamali się oraz poparli kandydaturę ministra finansów Valerego Giscarda d'Estaing. Na czele tego "rokoszu" stanął młody minister Jacques Chirac.
Dzięki temu Chaban-Delmas znalazł się dopiero na trzecim miejscu za Giscardem oraz kandydatem lewicy François Mitterrand. Zwycięzcą w drugiej turze okazał się właśnie Giscard, który powierzył misję formowania nowego rządu Chiracowi. Niespełna wówczas 42-letni człowiek był najmłodszym premierem w dotychczasowej historii Francji. Niedługo potem stał się też nowym liderem UDR.
"Miodowy miesiąc" z nowym prezydentem nie trwał długo. W 1976 roku, po serii spięć na linii Pałac Elizejski – Hotel Matignon (siedziba premiera), Chirac podał się do dymisji. Niedługo potem założył nowe ugrupowanie RPR, będące kontynuacją UDR.
W opozycji (1976-1986)
W 1977 roku stał się merem Paryża, pokonując jednego z bliskich współpracowników Giscarda (którego rok później ostro skrytykował za zbytnią proeuropejskość).
W 1981 roku po raz pierwszy kandydował na prezydenta. Znalazł się wtedy na trzecim miejscu za ubiegającym o reelekcję Giscardem oraz Mitterrandem. Świadomie nie poparł wówczas prezydenta, co przyczyniło się do jego porażki (znamiennym jest to, iż Giscard najpierw stał się prezydentem w dużej mierze dzięki Chiracowi, a potem przegrał także z jego powodu.)
Premier po raz drugi (1986-1988)
W 1986 roku ugrupowanie Chiraca wygrało wybory parlamentarne oraz prezydent Mitterrand powierzył mu tekę premiera. Był to pierwszy przypadek w historii Piątej Republiki, kiedy prezydent oraz premier wywodzili się z dwóch wielorakich środowisk politycznych (tak zwana kohabitacja).
Chirac musiał opuścić urząd w 1988 roku, kiedy socjaliści ponownie wygrali wybory. Jego następcą stał się były kolega ze studiów Michel Rocard.
Ponownie w opozycji (1988-1995)
W wyborach prezydenckich w 1988 roku Chirac znalazł się na drugim miejscu za Mitterrandem, choć początkowo sondaże dawały mu sporo szans na zwycięstwo. Wielu uważało nawet wtedy, iż to początek końca jego politycznej kariery.
Gdy w 1993 roku RPR ponownie wygrało wybory, doszło do drugiej kohabitacji, z tym, że premierem nie stał się Chirac tylko Édouard Balladur. Były premier przygotowywał się bowiem intensywnie do wyborów prezydenckich za dwa lata.
Prezydent Republiki (1995-2007)
W pierwszej turze wyborów 1995 roku Chirac znalazł się na drugim miejscu za kandydatem socjalistów Lionelem Jospinem oraz przed Balladurem, który wystartował na własną rękę. Jednakże w drugiej turze wyszedł z pojedynku zwycięsko. Po 21 latach gaulliści odzyskiwali fotel prezydencki, który stracili przedtem z reguły dzięki nowemu prezydentowi.
Pierwsza kadencja (1995-2002)
Polityka wewnętrzna
Jedną z pierwszych – ostro zresztą krytykowanych – decyzji nowego prezydenta, było wznowienie prób z bronią jądrową w Polinezji Francuskiej.
Chirac stał się wybrany m.in. dzięki obietnicom stworzenia nowych miejsc pracy oraz "ruszenia" gospodarki. Jednakże tak się w czasie jego pierwszej kadencji nie stało.
W 1997 roku Chirac rozpisał przedterminowe wybory, w których odnieśli zwycięstwo socjaliści (premierem stał się wówczas Jospin; była to trzecia kohabitacja w historii republiki, która trwała całą kadencję parlamentarną).
Polityka zagraniczna
W czasie swojej pierwszej kadencji Chirac łączył dziedzictwo polityki de Gaulle'a oraz Mitterranda, co przejawiało się tym, iż dążąc równocześnie do zachowania silnej pozycji Francji na arenie międzynarodowej, równocześnie silnie popierał integrację europejską, choć w poprzednim okresie znany był bardziej jako eurosceptyk. Oskarżano go, iż owo popieranie integracji sprowadzało się do chęci zachowaniu prymatu Francji oraz Niemiec w UE. W tym ostatnim ściśle współdziałał z kanclerzem Niemiec Gerhardem Schröderem (na wzór wcześniejszej wspólpracy Mitterranda oraz Kohla).
Pod jego rządami Francja wzięła udział także w interwencji państw NATO w byłej Jugosławii.
Wybory 2002
Powszechnie uważano, że w wyborach prezydenckich 2002 roku do drugiej tury przejdą Chirac oraz Jospin, pomiędzy którymi różnica poparcia mieściła sie w granicy błędu statystycznego. Jednakże, ku ogólnemu zaskoczeniu, do drugiej tury wraz z urzędującym prezydentem przeszedł lider skrajnie prawicowego Frontu Narodowego Jean-Marie Le Pen. Chirac odniósł proste zwycięstwo, uzyskując ponad 82% głosów, oddanych w dużej mierze nie tyle za Chirakiem, co przeciwko Le Penowi.
Druga kadencja (2002-2007)
Polityka wewnętrzna Po ustąpieniu Jospina z funkcji premiera zaraz po przegranych wyborach, Chirac nowym premierem mianował działacza swojej partii Jeana-Pierre'a Raffarina. Niedługo potem gaulliści znacząco wygrali wybory parlamentarne.
Rząd Raffarina usiłował przeistoczenie wiele reform gospodarczo-społecznych, co wywołało masowe protesty, godzące w pozycję samego prezydenta.
14 lipca 2002 roku miał miejsce nieudany zamach na Chiraca, kiedy prezydent jechał odkrytym samochodem wojskowym podczas parady z okazji Dnia Zdobycia Bastylii. Zamachu dokonał młody człowiek, sympatyk Le Pena. Chirac, zapytany potem przez dziennikarzy, czy wie, że do niego strzelano, odparł: Naprawdę?
Polityka zagraniczna Chirac oraz Schröder jako pierwsi wyrazili sprzeciw wobec planowanej przez rząd prezydenta USA George'a W. Busha inwazji na Irak. Postawa tak Francji oraz Niemiec jak oraz USA doprowadziła do znacznego oziębienia stosunków amerykańsko-europejskich, oraz spięć w stosunkach Francji z nowymi krajami Unii Europejskiej, które poparły inwazję, w tym Polską.
Chirac dążył także do zniesienia unijnego embarga na handel bronią z Chinami.
Oskarżenia o korupcję
7 marca 2011 zaczął się proces Jacques'a Chiraca, oskarżonego o nadużycia w okresie, kiedy pełnił funkcję mera Paryża. Miał on płacić członkom RPR oraz ich krewnym za prace na rzecz miasta, które w rzeczywistości nie były wykonywane. 15 grudnia 2011 Chirac stał się uznany winny defraudacji publicznych pieniędzy oraz nadużycia zaufania publicznego oraz skazany na karę dwóch lat więzienia w zawieszeniu[2].
Rządy Jacques'a Chiraca
Pierwszy rząd (28 maja 1974 – 27 sierpnia 1976)
Zmiany:
Drugi rząd (20 marca 1986 – 12 maja 1988)
Odznaczenia
- Krzyż Wielki Legii Honorowej (Grand Croix Légion d'honneur, 1995, Francja)
- Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi (Grand-Croix Ordre National du Mérite, 1974, Francja)
- Krzyż Walecznych (Croix de la Valeur Militaire, Francja)
- Medal Lotniczy (Médaille de l'Aéronautique, Francja)
- Order Za Zasługi dla Rolnictwa (Ordre du Mérite agricole, 1972, Francja)
- Order Sztuki oraz Literatury (Ordre des Arts et des Lettres, Francja)
- Order Za Zasługi dla Sportu (Ordre du Mérite sportif, Francja)
- Wielka Gwiazda Zasługi Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki (Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich, Austria)
- Order Hejdara Alijewa («Heydər Əliyev» Ordeni, Azerbejdżan)
- Order Czarnej Gwiazdy (Ordre de l'Étoile noire, Benin)
- Krzyż Wielki Orderu Kondora Andów (Orden Nacional del Condór de los Andes, Boliwia)
- Order Białego Lwa I klasy (Řád Bílého lva, 1997, Czechy)
- Krzyż Wielki z kollaną Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (Maarjamaa Risti Teenetemärgi Kett, Estonia)
- Narodowy Order Quebecu (Ordre national du Québec, Kanada)
- Krzyż Wielki Orderu Witolda Wielkiego (Vytauto Didžiojo ordinas, 1997, Litwa)
- Krzyż Wielki Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Lietuvos Didžiojo Kunigaikščio Gedimino ordinas, 2001, Litwa)
- Krzyż Wielki Orderu Trzech Gwiazd (Triju zvaigžṇu ordenis, Łotwa)
- Kollana Orderu Izabeli Katolickiej (1999, Hiszpania)
- Ordre pro merito Melitensi (Malta)
- Krzyż Wielki Orderu św. Olafa (Sanct Olovs Orden, 2000, Norwegia)
- Order Orła Białego (12 września 1996, Polska)
- Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka Żeglarza (Portugalia)
- Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (1996, RPA)
- Order Zasług dla Ojczyzny I klasy (Орден «За заслуги перед Отечеством», 1997, Rosja)
- Medal 300-lecia Sankt-Petersburga (Rosja)
- Nagroda Państwowa Federacji Rosyjskiej (2008)
- Krzyż Wielki z kollaną Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia)
- Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Order of the Bath, Wielka Brytania)
- Królewski Order Serafinów (Szwecja)
- Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (1973)
- Kawaler Krzyża Wielkiego Udekorowany Wielką Wstęgą Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (1999)
Przypisy
Linki zewnętrzne
|
Pierwszy rząd Pierre'a Messmera, 1972-1973 |
|
| W dniu powstania |
|
|
| Późniejsi członkowie rządu |
|
|
|
Drugi rząd Pierre'a Messmera, 1973-1974 |
|
| W dniu powstania |
|
|
| Późniejsi członkowie rządu |
|
|
|
Trzeci rząd Pierre'a Messmera, 1974 |
|
| W dniu powstania |
|
|
|
Pierwszy rząd Jacques’a Chiraca, 1974-1976 |
|
| W dniu powstania |
|
 |
|
| Późniejsi członkowie rządu |
|
|
|
Drugi rząd Jacques’a Chiraca, 1986-1988 |
|
| W dniu powstania |
|
|
|
.jpg&filetimestamp=20111217060332)