Ten artykuł od 2010-10 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Jamaica Jamajka
Flaga Jamajki Herb Jamajki
Dewiza: (ang.) Out of Many, One People (Z wielu – jeden lud)
Hymn: Jamaica, Land We Love
Język urzędowy	angielski, kreolski jamajski
Język używany	angielski, kreolski jamajski
Stolica	Kingston
Ustrój polityczny	monarchia konstytucyjna
Głowa państwa	królowa Elżbieta II
W jej imieniu	gubernator generalny Patrick Allen
Szef rządu	premier Bruce Golding
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	160. na świecie 10 991 km² 160 km² (1,45%)
Liczba ludności (2009)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	138. na świecie 2 700 000▲ 245 osób/km²
Jednostka monetarna	dolar jamajski (JAM)
Niepodległość	od Wielkiej Brytanii oraz Indii Zachodnich 6 sierpnia 1962
Religia dominująca	protestantyzm
Strefa czasowa	UTC −5
Kod ISO 3166	JM
Domena internetowa	jm
Kod samochodowy	JA
Kod samolotowy	6Y
Kod telefoniczny	+1 876
Dane ogólne wedle CIA[1] z wyjątkiem danych dotyczących populacji podanych wedle danych oficjalnych STATIN[2].

Zdjęcie satelitarne Jamajki z listopada 2001

Morze Karaibskie

Jamajka (ang. Jamaica) – wyspa oraz państwo na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli, leżące na południe od Kuby oraz na zachód od Haiti.

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Jamajki.

Powierzchnia wyspy wynosi 10 991 km²^[1] – ciągnie się 235 km ze wschodu na zachód, od cypla Morant Point po Negril, a w najszerszym miejscu ma 82 km. Ponad 2,7 mln^[2] mieszkańców wyspy to mieszanka ludzi pochodzenia: afrykańskiego, arabskiego, indiańskiego, europejskiego, która dała początek narodowemu mottu: "Z wielu narodów – jeden".

Jamajka leży na Morzu Karaibskim. Ponad połowa wyspy wznosi się 300 m nad poziomem morza. Najwyższy szczyt – Blue Mountain Peak – ma 2256 m oraz istnieje w odległości 16 km od nadbrzeżnej równiny na wschód od Kingston.

Geolodzy są zdania, że Jamajka oraz sąsiadujące z nią wyspy na Morzu Karaibskim wykształciły się z wypiętrzenia wulkanicznego, które wyrosło z morskich wód miliony lat temu. Niższe tereny wokół wierzchołków wyłoniły się ok. 30 mln lat temu. Dwie trzecie wyspy nadal pokrywa czapa białego wapienia, będącego pozostałością szkieletów morskich organizmów. Proces kształtowania się tego obszaru osiągnął punkt kulminacyjny ok. 20 mln lat temu wraz z powstaniem wyspy.

Cocpit Country oraz niezliczone jaskinie zdradzają oceaniczne pochodzenie wyspy. Zaliczają się do nich Twin Sisters na wybrzeżu Hellshire niedaleko Kingston oraz szereg niesamowitych pieczar w rejonie Cockpit, zwanych Windsor Cave, które ciągną się przez prawie 3 km.

Gdy na wyspę przybyli Europejczycy, jedynymi miejscowymi owocami były: gwajawa, ananas, jabłko cukrowe oraz caimito. Przeważajaca ilość aktualnie uprawianych tu roślin była sprowadzona przez ludzi. Europejczycy dali początek trzcinie cukrowej, bananom oraz owocom cytrusowym, a w XVII w. kupcy hiszpańscy przywieźli z Malezji orzechy kokosowe. Stanowiący podstawę jamajskiego śniadania owoc ackee stał się sprowadzony na statkach niewolniczych z Afryki Zachodniej w 1778 r. Drzewo pimentowe, z którego pozyskuje się ziele angielskie, jest rośliną miejscową, analogicznie jak mahoe – narodowe drzewo jamajskie. Narodowym kwiatem jest kwitnący na fioletowo gwajakowiec.

Zidentyfikowano blisko 3 tys. odmian roślin kwitnących. Wyłącznie na Jamajce jest ok. 800 z nich, w tym 550 gatunków paproci, 200 storczykowatych oraz 60 bromeliowatych, zwanych tu dziką sosną. Całą wyspę bujnie porasta przywieziony z Chin bambus.

Na Jamajce mieszkają szczury oraz polujące na nie mangusty, sprowadzone przez XIX-wiecznych plantatorów. Rzadko spotykany królik jamajski jest podobne z wyglądu świnkę morską, ale w rzeczywistości jest spokrewniony ze szczurem. Wyspa obfituje w nietoperze, ok. 25 gatunków przemieszkuje cicho w tutejszych dzwonnicach. Spokojne wody na południowym oraz wschodnim wybrzeżu zamieszkuje natomiast ogromny oraz łagodny manat, który stał się inspiracją legend o syrenach.

Zmniejsza się liczba krokodyli. Wszechobecny gekon kontroluje populację insektów. Na wzgórzach Hellshire nadal żyje ok. 100 wielkich jamajskich legwanów, które przez długi czas uważano za wymarłe. Na wyspie są nieliczne pająki. Spotkać tu da się ponad 200 gatunków ptaków, w tym 25 endemicznych. Narodowy ptak, doctor bird (koliber czarnogłowy), jest jedynie na Jamajce oraz buszuje po wyspowych ogrodach kwiatowych, a w lasach żyją jaskrawożółte, pomarańczowe oraz zielone papugi. Urubu (sępniki) różowogłowe przetrząsają śmietniki oraz patroszą zdechłe zwierzęta.

Klimat Jamajki od stale stanowi jej największą atrakcję. Ciepło, które kusiło najdawniejszych przybyszów, co roku przyciąga ponad milion spragnionych słońca turystów. Pory roku nie występują, roczna średnia temperatura wynosi ok. 27 °C na wybrzeżu, spadając do 20 oraz nieco poniżej w wyższych partiach gór. Na szczytach Gór Błękitnych z rzadka potrafią występować warunki "polarne" z temperaturą poniżej 10 °C.

Historia

 Osobny artykuł: Historia Jamajki.

Jamajka była odkryta przez Krzysztofa Kolumba w 1494, początkowo nazwana Santiago. Pierwsi skolonizowali ją Hiszpanie. W 1655, w ciągu zaledwie dwóch dni (10-11 maja), była podbita przez Anglików. Flotą inwazyjną dowodzili: admirał William Penn oraz generał Robert Venables. Na pokładach 38 angielskich statków było 7 tys. żołnierzy oraz 1 tys. marynarzy. Mimo że Anglia formalnie nie była w stanie wojny z Hiszpanią, angielska marynarka wojenna na rozkaz Cromwella agresywnie operowała na Karaibach, nieustannie nękając osłabionych Hiszpanów. Flota Penna usiłowała już wcześniej bez powodzenia zdobyć Santo Domingo. Po fiasku tej akcji okręty skierowały się ku Jamajce, zdobywając ją bez żadnych strat – Hiszpanie w obliczu wroga zrejterowali oraz wycofali się w głąb wyspy. W latach 1780-1787 z powodu spadku popytu na cukier, zginęło z głodu 15 tys. niewolników.

Od 1958 do 1962 członek Federacji Indii Zachodnich. Uzyskała niepodległość 6 sierpnia 1962. Jest ojczyzną muzyki reggae, ska, dub oraz dancehall.

Ustrój polityczny

Monarchia konstytucyjna; głową państwa jest Elżbieta II reprezentowana przez gubernatora generalnego 2-izbowy parlament – Senat (21 miejsc), Izba Reprezentantów (60 miejsc).

Wybory parlamentarne

W wyborach parlamentarnych w 2007 wygrała konserwatywna Partia Pracy Jamajki (Jamaica Labour Party) zdobywając 31 miejsc w Izbie Reprezentantów. Rządząca dotychczas centrolewicowa Ludowa Partia Narodowa (People's National Party) otrzymała 29 miejsc w parlamencie^[3][4].

Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Jamajki.

Jamajka jest podzielona na 3 hrabstwa, a te na 14 regionów (parishes).

Skład etniczny

• Afroamerykanie – ok. 90 proc.
• Mulaci – ok. 7 proc.
• Hindusi – ok. 1 proc.

Religia^[5][6][7]

• denominacje zaliczane do protestantyzmu 62,5% w tym:

• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego 10,8%
• Ruch Zielonoświątkowy 9,5%
• Other Church of God (→ Kościół Boży) 8,3%
• Baptyzm 7,2%
• New Testament Church of God (→ Kościół Boży, więcej w en:New Testament Christian Churches of America) 6,3%
• Church of God in Jamaica (→ Kościół Boży) 4,8%
• Kościół Bożych Proroctw 4,3%
• Anglikanizm 3,6%
• inne denominacje protestanckie 7,7%

• Kościół rzymskokatolicki 2,6%

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Kościoła katolickiego na Jamajce.

• inne albo nieokreślone 14,2% (Świadkowie Jehowy 0,5%, więcej w Świadkowie Jehowy na Jamajce)
• Rastafari 12%
• żadne 8,9%

Gospodarka

Ważniejsze miasta: Montego Bay oraz Spanish Town. Podstawą ekonomii jest eksploatacja boksytów (Jamajka zajmuje 3. miejsce na świecie) oraz dochody z turystyki. Znaczenie rolnictwa zmniejsza się. Na wyspie uprawia się: trzcinę cukrową, palmę kokosową, cytrusy, kakaowiec, awokado, banany. Rozwinięty jest także przemysł spożywczy (destylarnie rumu, tytoń), papierniczy oraz hutnictwo aluminiowe.

Siły zbrojne

Siły zbrojne Jamajki (Jamaica Defense Force) są zawodowe. Składają się z trzech batalionów:

• 1st Battalion, The Jamaica Regiment (utworzony 31 lipca 1962 roku, tydzień po uzyskaniu niepodległości)
• 2nd Battalion, The Jamaica Regiment
• 3rd Battalion, The Jamaica Regiment (ochotniczy batalion rezerwowy)

Jamajka ma też batalion wsparcia, 1. pułk inżynierski (1 Engineer Regiment), siły powietrzne (Air Wing), straż przybrzeżną (Coast Guard) oraz wywiad (JDF Intelligence unit).

Podstawowym zadaniem JDF jest pomaganie ludności podczas kataklizmów oraz budowanie dróg oraz inne prace na rzecz ludności.

Przypisy

Sprawdź też

Sprawdź hasło Jamajka w Wikisłowniku

• Ruch Rastafari – powstały na Jamajce millenarystyczno-mesjanistyczny synkretyczny ruch religijny

p • d • e Państwa Ameryki Północnej Antigua oraz Barbuda • Bahamy • Barbados • Belize • Dominika • Dominikana • Grenada • Gwatemala • Haiti • Honduras • Jamajka • Kanada • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Saint Kitts oraz Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Salwador • Stany Zjednoczone • Trynidad oraz Tobago Terytoria zależne Anguilla (Wielka Brytania) • Bermudy (Wielka Brytania) • Brytyjskie Wyspy Dziewicze (Wielka Brytania) • Grenlandia (Dania) • Gwadelupa • Kajmany (Wielka Brytania) • Martynika (Francja) • Montserrat (Wielka Brytania) • Navassa (Stany Zjednoczone) • Portoryko (Stany Zjednoczone) • Saba (Holandia) • Saint-Barthélemy (Francja) • Saint-Martin (Francja) • Saint-Pierre oraz Miquelon (Francja) • Sint Eustatius (Holandia) • Sint Maarten (Holandia) • Turks oraz Caicos (Wielka Brytania) • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych (Stany Zjednoczone)

p • d • e Monarchie na świecie Absolutne Arabia Saudyjska • Brunei • Watykan • Oman Konstytucyjne Andora • Antigua oraz Barbuda • Australia • Bahamy • Bahrajn • Barbados • Belgia • Belize • Bhutan • Dania • Grenada • Hiszpania • Holandia • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kanada • Katar • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Luksemburg • Malezja • Maroko • Monako • Norwegia • Nowa Zelandia • Papua-Nowa Gwinea • Saint Kitts oraz Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Suazi • Szwecja • Tajlandia • Tonga • Tuvalu • Wielka Brytania • Wyspy Salomona • Zjednoczone Emiraty Arabskie Elekcyjne Kambodża • Malezja • Watykan • Zjednoczone Emiraty Arabskie Plemienne Ghana Aszanti • Dagomba Uganda Ankole • Buganda • Bunyoro • Busoga • Rwenzururu • Toro Wallis oraz Futuna Alo • Sigave • Uvea Inne Maorysi (Nowa Zelandia) • (Zambia) • Jogjakarta (Indonezja) • Zululand (RPA) kursywą zaznaczone kraje należące do Commonwealth realm

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Organizacja Państw Amerykańskich (OPA) Antigua oraz Barbuda • Argentyna • Bahamy • Barbados • Belize • Boliwia • Brazylia • Chile • Dominika • Dominikana • Ekwador • Grenada • Gwatemala • Gujana • Haiti • Honduras • Jamajka • Kanada • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Saint Kitts oraz Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Salwador • Stany Zjednoczone • Surinam • Trynidad oraz Tobago • Urugwaj • Wenezuela p • d • e Wspólnota Karaibska (CARICOM) Członkowie pełni Antigua oraz Barbuda • Bahamy • Barbados • Belize • Dominika • Grenada • Gujana • Haiti • Jamajka • Montserrat • Saint Kitts oraz Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Surinam • Trynidad oraz Tobago Członkowie stowarzyszeni Anguilla • Bermudy • Brytyjskie Wyspy Dziewicze • Kajmany • Turks oraz Caicos p • d • e Wspólnota Narodów (Commonwealth of Nations) Europa Wielka Brytania • Malta Ameryka Północna Kanada • Jamajka • Trynidad oraz Tobago • Barbados • Bahamy • Grenada • Dominika • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Antigua oraz Barbuda • Belize • Saint Kitts oraz Nevis Ameryka Południowa Gujana Azja Indie • Pakistan • Sri Lanka • Malezja • Cypr • Singapur • Bangladesz • Malediwy • Brunei Australia oraz Oceania Australia • Nowa Zelandia • Samoa • Tonga • Papua-Nowa Gwinea • Wyspy Salomona • Vanuatu • Tuvalu • Kiribati • Nauru Afryka RPA • Ghana • Nigeria • Sierra Leone • Tanzania • Uganda • Kenia • Malawi • Zambia • Gambia • Botswana • Lesotho • Mauritius • Suazi • Seszele • Namibia • Mozambik • Kamerun • Rwanda Członkowie zawieszeni Fidżi Dawni członkowie Irlandia • Hongkong • Nowa Fundlandia • Zimbabwe p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua oraz Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts oraz Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Tajwan • Togo • Tonga • Trynidad oraz Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy