Jan Kobylański
Data oraz miejsce urodzenia	21 lipca 1923 Równe
Prezes Unii Stowarzyszeń oraz Organizacji Polonijnych Ameryki Łacińskiej
Okres urzędowania	od 11 listopada 1993
Odznaczenia
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Jan Kobylański (ur. 21 lipca 1923 w Równem) – polski przedsiębiorca, mieszkający w Urugwaju, dyplomata, twórca oraz prezes Unii Stowarzyszeń oraz Organizacji Polonijnych Ameryki Łacińskiej (USOPAŁ), największej organizacji polonijnej w Ameryce Południowej. Autor książek o tematyce filatelistycznej oraz książki o rozjemczej działalności Watykanu. Właściciel, prezes oraz dyrektor kilkunastu firm handlowych o międzynarodowym zasięgu (m.in. zajmującej się drukiem znaczków pocztowych oraz biciem monet). Wieloletni konsul Paragwaju na Santa Cruz de Tenerife (Wyspach Kanaryjskich) oraz były honorowy konsul Polski w Urugwaju.

Życiorys

Syn adwokata Stanisława Kobylańskiego oraz jego żony Cecylii^[1]. W 1943 stał się aresztowany przez Gestapo^[1] oraz osadzony w więzieniu na Pawiaku. Przebywał następnie w obozach koncentracyjnych Mauthausen-Gusen, Dachau, Groß-Rosen oraz Auschwitz-Birkenau^[1][2].

Po wojnie osiadł we Włoszech, gdzie w 1950 ukończył studia menadżerskie w Wyższej Szkole Handlowej w Mediolanie^[1]. Od 1950 do 1952 pracował na giełdzie metali w Zurychu^[1]. Zajmował się także produkcją szczoteczek do zębów, handlem sprzętem gospodarstwa domowego oraz produkcją wyrobów ze stali. W 1952 przybył do Paragwaju^[3], korzystając z programu prezydenta Federico Chavesa sprowadzenia 18 000 rodzin z Europy. Wygrał kontrakt na dostawę sprzętu AGD oraz przetarg na druk znaczków dla poczty państwowej^{potrzebne źródło}. Pełnił także funkcję doradcy ds. poczty paragwajskiego ministra komunikacji^[1]. Działał w Komitecie Olimpijskim Paragwaju^[1]. Od 1974 do 1989 pełnił funkcję konsula Paragwaju na Wyspach Kanaryjskich^[1]. W 1981 rozpoczął prowadzenie interesów w Ugrugwaju, gdzie następnie osiadł^[1].

W 1957 objął funkcję wiceprzewodniczącego Towarzystwa Polonijnego w Paragwaju, a w 1988 stał się prezesem Związku Polaków w Argentynie^[3]. W tym samym roku stał się prezesem Towarzystwa im. Józefa Piłsudskiego w Montevideo^[1]. W 1993 był współtwórcą Unii Stowarzyszeń oraz Organizacji Polonijnych Ameryki Łacińskiej. Został następnie prezesem tej organizacji. W 1989 stał się konsulem honorowym Polski w Argentynie, a następnie w Urugwaju. Z tej funkcji stał się odwołany przez ministra Władysława Bartoszewskiego^[4] po oskarżeniach o działania szkodliwe dla Polski oraz antysemityzm, wysuwanych przez byłych ambasadorów RP w Urugwaju oraz Kostaryce - Jarosława Gugałę oraz Ryszarda Schnepfa. W obronie Kobylańskiego występowali wówczas m.in. senatorowie Jan Szafraniec, Ryszard Bender oraz Czesław Ryszka^{potrzebne źródło}.

Jan Kobylański jest fundatorem oraz patronem szkoły na Podlasiu^[5]. W październiku 2011 stał się honorowym prezesem stowarzyszenia Obóz Wielkiej Polski^[6].

Odznaczenia

Został odznaczony przez prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego Krzyżem Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski^[1], a w 1993 Krzyżem Komandorskim tego orderu przez prezydenta Lecha Wałęsę^[7]. W 1997, za wybitne zasługi w działalności polonijnej prezydent Aleksander Kwaśniewski odznaczył go Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski^[8].

W 1995 otrzymał Krzyż Oświęcimski^[9]. Został także uhonorowany Wielkim Orderem św. Zygmunta^[1], Honorowym Krzyżem Weteranów Walki o Niepodległość^[1], Złotym Medalem „Zasłużonego dla Kultury Polskiej"^[1], Medalem Polonia Mater Nostra Est (2003)^[10], Złotym Medalem Paragwajskiego Związku Olimpijskiego^[1] oraz Złotym Medalem za Zasługi dla Paragwaju^[3]. Jest też Kawalerem Wawelskiego Dzwonu Spiżowego, przyznanego przez Wielka Kapitułę za umacnianie więzi wychodźstwa z Macierzą^{potrzebne źródło}.

Kontrowersje

Spekulacje prasowe

W 2001 w opublikowanym na łamach "Rzeczpospolitej" artykule "Więzień numer 156228" Hanna Woysław podważyła oficjalną biografię Kobylańskiego, wskazując na niedobór śladów jego obecności w archiwach obozowych oraz zanegowała zasadność odznaczenia Jana Kobylańskiego Krzyżem Oświęcimskim^[9]. W 2005 dziennikarz "Gazety Wyborczej" Mikołaj Lizut zarzucił Kobylańskiemu fałszerstwo zaświadczenia o pobycie w obozie koncentracyjnym oraz wykorzystanie tożsamości Janusza Kobylańskiego, urodzonego cztery lata wcześniej. W 2005 dziennikarz Rzeczpospolitej Jerzy Morawski zarzucił Kobylańskiemu (który miał się wówczas posługiwać imieniem Janusz) kolaborację z hitlerowcami podczas okupacji Polski w czasie II wojny światowej, w tym wydania w ręce funkcjonariuszy gestapo członków rodziny Szenkerów^[11], czemu zainteresowany zaprzeczył^[12].

Deklaracja IPN w sprawie

W konsekwencji doniesień prasowych pion śledczy Instytutu Pamięci Narodowej prowadził od jesieni 2004^[13] do stycznia 2007 postępowanie sprawdzające w tej sprawie. W kwietniu 2006 szef pionu śledczego IPN Witold Kulesza poinformował, że "dotychczas nie znaleziono dowodów, by prezes Unii Stowarzyszeń oraz Organizacji Polskich w Ameryce Łacińskiej Jan Kobylański istotnie zadenuncjował w czasie wojny Niemcom małżeństwo Żydów^[14]". W styczniu 2007 Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie wydała postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w tej sprawie. Wedle ustaleń prokuratora informacji jakoby sprawcą wydania w ręce funkcjonariuszy gestapo rodziny Szenkerów był Jan Kobylański nie da się potwierdzić^[15]. W marcu 2007 Andrzej Arseniuk, rzecznik prasowy IPN, zaprzeczył stwierdzeniom Gazety Wyborczej jakoby rodzina Szenkerów zginęła w getcie albo Treblince, a śmierć ta była konsekwencją denuncjacji dokonanej przez Kobylańskiego^[16].

Pozwy o zniesławienie

Pod koniec listopada 2008 Jan Kobylański złożył prywatny akt oskarżenia przeciwko dziewiętnastu politykom oraz dziennikarzom (m.in. Adamowi Michnikowi, Jerzemu Baczyńskiemu, Grzegorzowi Gaudenowi, Tomaszowi Wróblewskiemu, Agnieszce Kublik, Danielowi Passentowi, Dorocie Wysockiej-Schenpf, Hannie Recman, Ryszardowi Schnepfowi, Mikołajowi Lizutowi, Dominikowi Uhligowi oraz Jarosławowi Gugale) zarzucając im zniesławienie oraz domagając się wypłacenia przez każdego z oskarżonych 100 tys. zł na cele charytatywne. Proces karny w tej sprawie zaczął się w marcu 2009 przed Sądem Rejonowym w Warszawie^[17][18].

W lipcu 2010 przed Sądem Okręgowym w Warszawie zaczął się proces o zniesławienie, jaki Jan Kobylański wytoczył Radosławowi Sikorskiemu^[19]. W marcu 2012 sąd oddalił ten pozew, uzasadniając, że "nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda". Określenie powoda przez Sikorskiego było wprawdzie pejoratywne, ale dopuszczalne wobec godzenia przez Kobylańskiego w zasady prawa – proces zdaniem sądu bezspornie wykazał antysemickie poglądy Jana Kobylańskiego^[20]. Sąd określił wypowiedzi Jana Kobylańskiego oraz kierowanej przez niego organizacji jako jawnie antysemickie oraz przekraczające dopuszczalną granicę krytyki konkretnych osób^[21]. Wyrok Sądu Okręgowy w Warszawie jest nieprawomocny.

Bibliografia

• Jerzy Robert Nowak, Potępiany za patriotyzm. Sylwetka Jana Kobylańskiego, Warszawa 2009

Przypisy