Janusz Adam Onyszkiewicz (ur. 18 grudnia 1937 we Lwowie) – polski polityk, matematyk, alpinista oraz speleolog, dwukrotny minister obrony narodowej (w latach 1992–1993 oraz 1997–2000), poseł na Sejm X, I, II oraz III kadencji, od 2004 do 2009 poseł do Parlamentu Europejskiego (do 2007 wiceprzewodniczący PE, a od 2007 wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych PE).
Wykształcenie oraz praca naukowa
W 1955 ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie, następnie studia na Wydziale Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1959–1961 był asystentem naukowym w Instytucie Maszyn Matematycznych PAN. W 1967 uzyskał stopień naukowy doktora (jego promotorem był Andrzej Mostowski). Od 1984 do 1986 był członkiem Senatu UW, a przez kolejne cztery lata wchodził w skład Rady Międzynarodowej Unii Historii oraz Filozofii Nauki. Jest autorem wielu prac oraz publikacji z zakresu teorii mnogości oraz teorii modeli. Wykładał gościnnie na zagranicznych uniwersytetach, m.in. w Wielkiej Brytanii, Francji, Szwecji, Norwegii oraz b. Czechosłowacji. Jest doktorem honoris causa Uniwersytetu w Leeds (Wielka Brytania).
Działalność opozycyjna
W 1980 był jednym z założycieli NSZZ "Solidarność" Regionu Mazowsze, a następnie członkiem jego prezydium. Od 1981 do 1989 był krajowym rzecznikiem prasowym NSZZ "S" (m.in. ze względu na płynną znajomość języka angielskiego). W latach 80. zasiadał w komitecie wykonawczym związku. Po wprowadzeniu stanu wojennego stał się internowany, zwolniono go po około roku w grudniu 1982. W 1989 uczestniczył w negocjacjach Okrągłego Stołu jako rzecznik prasowy opozycji.
Działalność polityczna w III RP
Od 1989 do 1991 był członkiem Komitetu Wykonawczego Unii Międzyparlamentarnej. Wiosną 1990 stał się pierwszym cywilnym wiceministrem obrony narodowej, a w 1992 sekretarzem stanu w tym resorcie. W tym samym roku objął stanowisko ministra obrony, które zajmował do 1993. Pełniąc tę funkcję uczestniczył równocześnie w pracach waszyngtońskiej Komisji Centrum Studiów Strategicznych oraz Międzynarodowych. Od 1997 do 2000 ponownie stał na czele MON w rządzie Jerzego Buzka.
Od 1989 do 2001 sprawował mandat posła na Sejm X, I, II oraz III kadencji z ramienia OKP, ROAD, Unii Demokratycznej, a następnie Unii Wolności. Pełnił funkcje wiceprzewodniczącego Komisji Obrony Narodowej, członka Komisji Spraw Zagranicznych, delegacji polskiego parlamentu do Zgromadzenia Północnoatlantyckiego UZE, a także do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. W 2001 nie stał się ponownie wybrany do Sejmu (UW nie osiągnęła progu wyborczego).
W 1994 stał się wybrany na prezesa Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego.
13 czerwca 2004 stał się z listy Unii Wolności wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego w okręgu nr 10 obejmującym województwa małopolskie oraz świętokrzyskie liczbą 50 155 głosów (6,37%).
Od 20 lipca 2004 do 16 stycznia 2007 zajmował stanowisko wiceprzewodniczącego Parlamentu Europejskiego z ramienia Porozumienia Liberałów oraz Demokratów na rzecz Europy. Objął następnie funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych, jest także członkiem Podkomisji Bezpieczeństwa oraz Obrony oraz Delegacji Białoruskiej PE. W 2009 bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z listy komitetu Porozumienie dla Przyszłości – CentroLewica, jako kandydat Partii Demokratycznej.
Zasiadał we władzach krajowych Unii Demokratycznej oraz Unii Wolności. 4 marca 2006 wybrano go na przewodniczącego Partii Demokratycznej – demokraci.pl, którym był do 10 stycznia 2009.
Z dniem 20 grudnia 2010 stał się mianowany radcą w Ministerstwie Obrony Narodowej[1].
Alpinizm
Od 1957 zajmował się taternictwem, później także alpinizmem oraz himalaizmem. Uczestniczył w wyprawach w Himalaje, Karakorum, Hindukusz. Jako speleolog dokonał m.in. pierwszego zejścia na tzw. stare dno Jaskini Śnieżnej w Tatrach (1961, z Bernardem Uchmańskim oraz Krzysztofem Zdzitowieckim), co było ówczesnym rekordem głębokości w Tatrach. Brał udział w wyprawach speleologicznych do ZSRR, Jugosławii, Bułgarii oraz Włoch.
Od 2001 pełni funkcję prezesa Polskiego Związku Alpinizmu. Z czynnego wspinania wycofał się po 1976.
- Osiągnięcia
- 1972 – wejście na Noszak (7492 m), pierwsze przejście trawersem wszystkich wierzchołków Aspe Safed (6607 m),
- 1974 – zdobycie Piku Korżeniewskiej (7105 m) oraz Piku Kommunizma (7495 m),
- 1 sierpnia 1975 – częściowo nowa droga na Gaszerbrum II (8034 m), z Leszkiem Cichym oraz Krzysztofem Zdzitowieckim,
- 11 sierpnia 1975 – pierwsze wejście na Gaszerbrum III (7952 m), najwyższy niezdobyty wówczas szczyt świata, z żoną Alison Chadwick-Onyszkiewicz, Wandą Rutkiewicz oraz Krzysztofem Zdzitowieckim,
- 1976 – udział w polskiej wyprawie narodowej na K2, osiągnięcie wysokości 7670 m.
Życie prywatne
Pochodzi z rodziny pieczętującej się w przeszłości herbem Jacyna. Pierwsza jego żona, Witosława Boretti-Onyszkiewicz, zginęła w 1967 przy wycofywaniu się z jaskini Cinckił w Gruzji, zaś druga – Alison Chadwick-Onyszkiewicz – w 1978 podczas ataku szczytowego na Annapurnę. Janusz Onyszkiewicz ożenił się po raz trzeci – z Joanną Jaraczewską, wnuczką Józefa Piłsudskiego. Ma pięcioro dzieci.
Odznaczenia państwowe
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
