Jerzy Karol Buzek (ur. 3 lipca 1940 w Śmiłowicach na Zaolziu) – polski polityk, profesor nauk technicznych, poseł na Sejm III kadencji oraz premier rządu RP w latach 1997–2001, od 2004 poseł do Parlamentu Europejskiego VI oraz VII kadencji, w latach 2009–2012 jego przewodniczący.
Rodzina oraz pochodzenie
Wywodzi się z ewangelickiej rodziny ze Śląska Cieszyńskiego. Bratem jego dziadka był Józef Buzek (zm. 1936), senator II RP oraz twórca Głównego Urzędu Statystycznego. Ojciec Jerzego Buzka, Paweł (zm. 1953), z zawodu był inżynierem[1]. Matka, Bronisława z domu Szczuka (zm. 2003), była córką Jana Szczuki, nauczyciela oraz organisty ze Śmiłowic[2]. Po zakończeniu wojny rodzina Buzków z dwójką dzieci (Heleną oraz Jerzym) zamieszkała w Chorzowie.
Jerzy Buzek trzeba do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Jest mężem Ludgardy Buzek (profesor inżynierii chemicznej) oraz ojcem aktorki Agaty Buzek.
Wykształcenie oraz działalność naukowa
Uczył się w Szkole Podstawowej nr 24 w Chorzowie, a po jej ukończeniu – w latach 1953–1957 – w I Liceum Ogólnokształcącym im. Juliusza Słowackiego.
Ukończył studia na Wydziale Mechaniczno-Energetycznym Politechniki Śląskiej w 1963 ze specjalizacją inżynieria chemiczna. W 1969 obronił doktorat, habilitował się w 1979. W 1997 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk technicznych[3].
W 1963 podjął pracę w Instytucie Inżynierii Chemicznej Polskiej Akademii Nauk w Gliwicach. Na początku lat 70. przebywał na stażu na Uniwersytecie Cambridge. W 1974 stał się nauczycielem akademickim na Politechnice Śląskiej, a w 1994 wykładowcą na Politechnice Opolskiej. Przez trzynaście lat w PAN kierował zespołem eksperckim ds. ochrony powietrza[4].
Po przegranych wyborach parlamentarnych w 2001 stał się wykładowcą oraz prorektorem ds. nauki Akademii Polonijnej w Częstochowie[5]. Był także członkiem oraz sekretarzem naukowym Komitetu Naukowego Inżynierii Chemicznej oraz Procesowej Polskiej Akademii Nauk w Gliwicach[3].
Działalność społeczna oraz polityczna
Działalność opozycyjna oraz związkowa
W 1980 wstąpił do "Solidarności", stał się przewodniczącym komisji zakładowej w swoim miejscu pracy. Współtworzył Komisję Porozumiewawczą Nauki przy NSZZ "S". W 1981 pełnił funkcję przewodniczącego I Krajowego Zjazdu Delegatów w Gdańsku. Po wprowadzeniu stanu wojennego działał w podziemiu, przewodniczył niejawnej Regionalnej Komisji Konsultacyjnej, na bazie której powstały struktury nielegalnej "Solidarności" śląsko-dąbrowskiej. Od 1983 do 1987 był sekretarzem Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej[4].
Działalność związkową kontynuował po 1989, wchodził w skład władz regionalnych oraz krajowych związku, był także przewodniczącym IV, V oraz VI krajowego zjazdu.
Premier
Został członkiem zespołu ekspertów AWS oraz współautorem gospodarczego programu AWS. W wyborach w otrzymał 1488 głosów w okręgu Gliwice, mandat posła na Sejm zdobył z listy krajowej AWS. Po objęciu funkcji premiera zawiesił członkostwo w NSZZ "Solidarność". W 1998 stał się przewodniczącym Ruchu Społecznego AWS, a w 2000 stanął na czele całej AWS.
W latach 1997–2001 pełnił funkcję premiera rządu koalicji AWS-UW, potem mniejszościowego rządu AWS. W okresie jego rządów Polska przystąpiła do NATO, prowadzono także negocjacje nad członkostwem w Unii Europejskiej. Kierowany przez niego rząd wprowadził tzw. cztery reformy (emerytalną, zdrowia, administracji oraz oświaty). Był drugim w dziejach Polski ewangelikiem na stanowisku premiera rządu, po Felicjanie Sławoju Składkowskim, a także pierwszym premierem w III RP rządzącym przez pełną czteroletnią kadencję parlamentu.
Po przegranych wyborach w 2001 zrzekł się stanowiska szefa Ruchu Społecznego AWS, ustępując na rzecz Mieczysława Janowskiego.
Eurodeputowany
13 czerwca 2004 stał się wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego z listy Platformy Obywatelskiej. Uzyskał w wyborach 173 389 głosów (to jest 22,14% wszystkich głosów oddanych w okręgu katowickim oraz najlepszy wynik w całym kraju).
W Parlamencie Europejskim przystąpił do największej frakcji politycznej, Europejskiej Partii Ludowej – Europejskich Demokratów (EPP-ED). W VI kadencji stał się członkiem Komisji Przemysłu, Badań Naukowych oraz Energii oraz Ochrony Środowiska, Zdrowia Publicznego oraz Bezpieczeństwa Żywności. Pracował w Stałej Delegacji Parlamentu Europejskiego UE-Ukraina oraz w Delegacji do spraw stosunków z państwami Azji Południowo-Wschodniej oraz Stowarzyszeniem Państw Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN).
W 2009 z ramienia Platformy Obywatelskiej po raz drugi stał się eurodeputowanym z okręgu katowickiego, uzyskując najwyższe poparcie w skali kraju. Głosowało na niego 393 117 osób[6] (ponad 42% wszystkich głosów oddanych w tym okręgu). Wkrótce po wyborach stał się członkiem PO.
14 lipca 2009 stał się wybrany na przewodniczącego Parlamentu Europejskiego. Za jego kandydaturą głosowało 555 z 713 biorących udział w wyborze eurodeputowanych. Funkcję tę pełnił do 17 stycznia 2012. W 2010 stał się członkiem Komitetu Doradczego Europejskiej Sieci Pamięć oraz Solidarność.
Odznaczenia oraz wyróżnienia
Posiada tytuł doctora honoris causa uniwersytetów w Seulu oraz Dortmundzie, Isparcie, Uniwersytetu Śląskiego (2010)[7], Politechniki Opolskiej (2006)[8] , Politechniki Śląskiej (2007)[9], Politechniki Łódzkiej (2010)[10], Akademii Górniczo-Hutniczej (2010)[11], Politechniki Wrocławskiej (2010)[12] oraz Wojskowej Akademii Technicznej (2011)[13].
Otrzymał nagrody oraz tytuły takie jak: "Krzesło roku 1998" ("The Warsaw Voice"), Nagrodę im. Grzegorza Palki (1998), "Europejczyk Roku" (Forum Izb Gospodarczych Unii Europejskiej, 1998), "Człowiek roku" tygodnika "Wprost" (1998), Nagrodę Gustawa Adolfa (2004), "Eurodeputowany roku" ("The Parliament Magazine", 2006), Śląska Nagroda Jakości (2007), "Człowiek Roku" województwa śląskiego ("Forbes", 2007), Nagroda Lewiatana im. Władysława Grabskiego (2008), Śląski Oskar (2008), Medal Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej (2008), Złota Odznaka z Brylantem Senatu Politechniki Wrocławskiej (2008), Wiktor 2009 w kategorii "Najpopularniejszy Polityk", Złota Honorowa Odznaka Polskiego Związku Szachowego (2009), Nagroda Specjalna BCC Lider Polskiego Biznesu (2009), nagrodą Polonii z poniektórych krajów europejskich "POLONICUS 2011". W 2006 uznany stał się za najbardziej pracowitego europosła (MEP Awards) w kategorii Badania oraz Technologia[14].
Otrzymał tytuły honorowego obywatela Lublińca, Piekar Śląskich, Rudy Śląskiej, Rybnika, Gliwic, Gdyni, Puław oraz Warszawy.
Przypisy
- ↑ Buzek, jakiego jeszcze nie znacie. polskatimes.pl, 11 czerwca 2009. [dostęp 16 listopada 2010].
- ↑ Włodzimierz Nowak: Nad Betlejem, nad Rolą kometa. Zaolziańska saga rodu Buzków. wyborcza.pl, 6 lipca 2009. [dostęp 16 listopada 2010].
- ↑ 3,0 3,1 Jerzy Buzek w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 16 listopada 2010].
- ↑ 4,0 4,1 Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 16 listopada 2010].
- ↑ Andrzej Tadeusz Kijowski, Opis obyczajów w 15-leciu międzysojuszniczym 1989–2004, tom I, Odsłanianie dramatu, rozdział LXXII, "Jerzy Buzek, czyli opakowanie", Wydawnictwo AnTraKt, Warszawa 2010, ISBN 978-83-923292-6-8
- ↑ Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 8 czerwca 2009 r. o wynikach wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego przeprowadzonych w dniu 7 czerwca 2009 r.. [dostęp 16 listopada 2010].
- ↑ Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Śląskiego. us.edu.pl. [dostęp 21 lutego 2011].
- ↑ Jerzy Buzek doktorem honoris causa PO. po.opole.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
- ↑ Doktorzy honoris causa PŚ. polsl.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
- ↑ Uroczystość nadania tytułu doktora honoris causa UŚ prof. Jerzemu Buzkowi. us.edu.pl, 10 czerwca 2010. [dostęp 16 listopada 2010].
- ↑ Doktoraty honoris causa nadane przez AGH. agh.edu.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
- ↑ Jerzy Buzek otrzymał tytuł doktora honoris causa Politechniki Wrocławskiej. mmwroclaw.pl, 15 listopada 2010. [dostęp 16 listopada 2010].
- ↑ Honorowy doktorat dla prof. J. Buzka. wat.edu.pl. [dostęp 16 września 2011].
- ↑ Marta Sienicka: Nominacje do nagród MEP Awards. UniaEuropejska.org, 13 listopada 2011. [dostęp 16 listopada 2011].
Bibliografia
Linki zewnętrzne
