Kałamarnica olbrzymia, kalmarzec (Architeuthis dux) – gatunek kałamarnicy z rodziny Architeuthidae. Obok Mesonychoteuthis hamiltoni jeden z dwóch największych mięczaków na świecie. Ma dziesięć ramion (w tym dwa dłuższe z haczykowatymi przyssawkami). Średnica jej oczu dochodzi do 37 cm[2], a długość ciała do 18 m (z czego ok. 12 m przypada na macki)[3]. Źródło legend o krakenie, jest to jeden z przypadków kiedy istnienie stworzenia uważanego za mityczne zostaje potwierdzone[4].
Tryb życia
O stworzeniach tych wiadomo bardzo niewiele, albowiem prawie cała dostępna wiedza pochodzi od martwych okazów wyrzuconych na brzeg albo szczątków znajdowanych w żołądkach kaszalotów.
Nie jest jasne, jak szybko rosną kałamarnice olbrzymie oraz jak długo potrafią żyć – niektórzy autorzy sugerowali, że długość życia nie przekracza dwóch lat, z tym że wedle innych potrafią one żyć wydatnie dłużej oraz wydatnie wolniej rosną[5].
Architeuthis dux jest aktywnym drapieżnikiem wykorzystującym długie macki do chwytania zdobyczy[3]. Dorosłe osobniki prawdopodobnie zasiedlają niewielkie obszary o stałym składzie fauny, z tym że młode potrafią wędrować albo żywić się bardziej zmiennym pokarmem[6]. W zbiornikach wodnych żyją przypuszczalnie od wód przypowierzchniowych do głębokości 1200 m, jednak przeważnie zasiedlają stoki kontynentalne na głębokości 300–600 m[7].
Ekologia
Podstawowym drapieżnikiem polującym na Architeuthis jest kaszalot – wieloryby te nurkują na głębokość około kilometra, by polować na kałamarnice oraz zjadają ich bardzo duże ilości, o czym świadczą niestrawione chitynowe dzioby kałamarnic znajdowane w żołądkach złowionych kaszalotów. Rekordzista miał ich ponad osiemnaście tysięcy[8]. Udział Architeuthis w diecie kaszalotów jest jednak zmienny – u poniektórych populacji liczba tych kałamarnic stanowi ponad 42% spośród wszystkich głowonogów oraz ponad 82% ich masy[9], a u innych wynosi około 12% całkowitej liczby głowonogów[8]. Na kałamarnice olbrzymie polują także rekiny polarne, jednak udział Architeuthis w ich diecie jest stosunkowo niewielki: stanowią one 3% liczebności ofiar rekina oraz 15% ich masy[10].
Kałamarnice olbrzymie żywią się z reguły niewielkimi rybami, w ich żołądkach odnaleziono także szczątki skorupiaków, małży, żachw, płazińców oraz innych głowonogów[11], w tym także przedstawicieli własnego gatunku, co dowodzi występowania kanibalizmu u Architeuthis[11][12]. Buławy ramion chwytnych oderwane w wyniku walk z innymi kałamarnicami potrafią się jednak regenerować[11].
Systematyka
Nie wiadomo, ile gatunków naprawdę liczy odmiana Architeuthis – naukowo opisano przynajmniej dwadzieścia gatunków, jednak aktualnie niektórzy autorzy uznają tylko trzy z nich[13], a inni – tylko A. dux[7]. Istnieją przypuszczenia, że okazy wyrzucane na brzeg Atlantyku potrafią należeć do innego rodzaju niż te znajdowane na Oceanie Indyjskim albo Pacyfiku.
Sprawdź też
Przypisy
- ↑ Architeuthis dux w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ I. A. Meinertzhagen: Development of the squid's visual system. W: Daniel L. Gilbert, William J. Adelman, John M. Arnold (red.): Squid as experimental animals. Plenum Press, 1990, s. 399–416. ISBN 0306435136.
- ↑ 3,0 3,1 Tsunemi Kubodera, Kyoichi Mori. First-ever observations of a live giant squid in the wild. „Proceedings of the Royal Society B”. 272 (1581), s. 2583–2586, 2005. doi:10.1098/rspb.2005.3158 (ang.).
- ↑ George M. Eberhart: Mysterious creatures : a guide to cryptozoolog. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2002, s. xxi, 282-284. ISBN 1-57607-283-5.
- ↑ Eric P. M. Grist, George D. Jackson. How long would it take to become a giant squid?. „Reviews in Fish Biology and Fisheries”. 17 (2-3), s. 385–399, 2007. doi:10.1007/s11160-007-9046-x (ang.).
- ↑ Ángel Guerra, Alejandro B. Rodríguez-Navarro, Ángel F. González, Chris S. Romanek, Pedro Álvarez-Lloret, Graham J. Pierce. Life-history traits of the giant squid Architeuthis dux revealed from stable isotope signatures recorded in beaks. „ICES Journal of Marine Science”. 67 (7), s. 1425–1431, 2010. doi:10.1093/icesjms/fsq091 (ang.).
- ↑ 7,0 7,1 H. J. T. Hoving, J. Goud, E. Gittenberger, J. J. Videler. A male giant squid, Architeuthis spec. (Cephalopoda, Architeuthidae) from the Fladen Ground in the northern North Sea. „Basteria”. 70, s. 153–160, 2006 (ang.).
- ↑ 8,0 8,1 M. R. Clarke, H. R. Martins, P. Pascoe. The diet of sperm whales (Physeter macrocephalus Linnaeus 1758) off the Azores. „Philosophical Transactions of the Royal Society B”. 339 (1287), s. 67–82, 1993. doi:10.1098/rstb.1993.0005 (ang.).
- ↑ M. R. Clarke, P. Pascoe. Cephalopod species in the diet of a sperm whale (Physeter catodon) stranded at Penzance, Cornwall. „Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom”. 77 (4), s. 1255–1258, 1997. doi:10.1017/S0025315400038819 (ang.).
- ↑ Yves Cherel, Guy Duhamel. Antarctic jaws: cephalopod prey of sharks in Kerguelen waters. „Deep Sea Research Part I: Oceanographic Research Papers”. 51 (1), s. 17–31, 2004. doi:10.1016/j.dsr.2003.09.009 (ang.).
- ↑ 11,0 11,1 11,2 K. S. Bolstad, S. O'Shea. Gut contents of a giant squid Architeuthis dux (Cephalopoda: Oegopsida) from New Zealand waters. „New Zealand Journal of Zoology”. 31 (1), s. 15–21, 2004. doi:10.1080/03014223.2004.9518354 (ang.).
- ↑ B. E. Eagle, S. N. Jarman, D. Pemberton, N. J. Gales. Genetic screening for prey in the gut contents from a giant squid (Architeuthis sp.). „Journal of Heredity”. 96 (4), s. 417–423, 2005. doi:10.1093/jhered/esi036 (ang.).
- ↑ Clyde F. E. Roper: Architeuthidae Pfeffer 1900. Architeuthis (ang.). Tree of Life Web Project. [dostęp 15 maja 2011].
