Kamerun, Republika Kamerunu (fr. Cameroun, République du Cameroun, ang. Cameroon, Republic of Cameroon) – państwo w środkowej Afryce, nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Nigerią, Czadem, Republiką Środkowoafrykańską, Kongiem, Gabonem oraz Gwineą Równikową. Kamerun jest członkiem ONZ, Unii Afrykańskiej oraz innych organizacji międzynarodowych.
Historia
-
Osobny artykuł: Historia Kamerunu.
Pod koniec XVIII wieku koczowniczy muzułmański lud Fulbe, pochodzący z Sahelu, podbił tereny Kamerunu, wypierając albo wchłaniając miejscową ludność.
Portugalczycy dotarli do wybrzeży Kamerunu na początku XVI wieku. Ich nieliczne faktorie nadbrzeżne handlowały różnymi towarami, ale z reguły niewolnikami. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku powstały pierwsze misje chrześcijańskie.
W roku 1884 Kamerun stał się kolonią niemiecką ze stolicą w Buéa, przeniesioną później do Jaunde. Po pierwszej wojnie światowej Kamerun stał się terytorium mandatowym Ligi Narodów, podzielonym pomiędzy Wielką Brytanię oraz Francję.
Francuska cząstka kraju uzyskała niepodległość w 1960 r. jako Republika Kamerunu. W lutym 1961 r. przeprowadzono plebiscyt, mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkane z reguły przez ludność muzułmańską) przyłączono do Nigerii, zaś południowa 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączyła się do Republiki Kamerunu, która przekształcona była tym samym w Federacyjną Republikę Kamerunu. Obie, francuska oraz brytyjska cząstka nowej republiki, uzyskały autonomię. Ahmadou Ahidjo stał się pierwszym prezydentem kraju. W roku 1966 Ahidjo, działając w oparciu o resorty siłowe, zdelegalizował wszystkie partie polityczne. W 1970 r. stłumił rebelię organizacji UPC (Union of the Peoples of Cameroon). W 1972 wprowadził nową konstytucję, znoszącą federację, a ustanawiającą państwo unitarne.
W roku 1982 Ahidjo zrezygnował z urzędu oraz stał się na mocy konstytucji zastąpiony przez premiera Paula Biyę, pochodzącego z ludu Beti-Pahuin. Ahidjo wkrótce pożałował, że Biya stał się jego następcą, lecz zorganizowany przez jego współpracowników w 1984 zamach stanu nie udał się. Biya wygrał przeprowadzone w 1983 oraz 1984 r. wybory prezydenckie, w których był wyłącznym kandydatem. Wielopartyjne wybory w 1992 oraz 1997 r. wygrała jego partia – CPDM, jednak istniały podejrzenia, iż wyniki zostały sfałszowane.
Ostatnie wybory parlamentarne miały miejsce 22 lipca 2007 roku oraz ponownie zostały wygrane przez partię Biyi. Wraz z rosnącymi napięciami pomiędzy chrześcijanami a muzułmanami na północy oraz pomiędzy anglofonami a frankofonami na południowym zachodzie, w Kamerunie rośnie zagrożenie wojną domową.
Pochodzenie nazwy kraju
Nazwa państwa wywodzi się z portugalskiej nazwy rzeki Wouri – Rio de Camarões (pol. Rzeka Krewetek), która w późniejszym okresie była rozciągnięta na cały kraj leżący nad tą rzeką.
Ustrój polityczny
-
Ustrój polityczny Kamerunu to połączenie demokracji parlamentarnej z systemem prezydenckim. Konstytucja była uchwalona w 1972 roku oraz znowelizowana w 1995. Władzą ustawodawczą jest, liczące 180 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych, jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe o 5-letniej kadencji, obradujące trzy razy w roku.
Głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 7-letnią kadencję. Prezydent ma znaczny zasób władzy – może zatwierdzać oraz wetować ustawy, bez konsultacji z parlamentem powoływać oraz odwoływać członków rządu, sędziów, szefów przedsiębiorstw państwowych oraz urzędów centralnych.
Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na którego czele stoi premier mianowany przez prezydenta.
Podział administracyjny
-
Kamerun dzieli się na 10 regionów (każdy z gubernatorem na czele mianowanym przez prezydenta):
- Adamawa
- Centralny
- Wschodni
- Dalekiej Północy
- Nadmorski
- Północny
- Północno-Zachodni
- Zachodni
- Południowy
- Południowo-Zachodni
i 58 departamentów (każdy z prefektem na czele):
Ludność
Religie
-
-
Największe miasta
Autobusy na ulicy w Jaunde
- Douala – 2 131 832
- Jaunde – 1 812 169
- Garoua – 573 685
- Bamenda – 546 361
- Maroua – 436 715
- Bafoussam – 314 094
- Bertoua – 297 171
- Loum – 249 146
Struktura etniczna[2]: Kreole kameruńscy (11,8%), Bamileke (11,6%), Fulani (9,4%), Ewondo (7,5%), Bulu (4,8%), Bete (4,6%), pozostali: 50,3%.
Geografia
-
Wulkaniczne ostańce w pobliżu miejscowości Rhumsiki na Dalekiej Północy
Przeprawa promowa przez rzekę Dja
Z powierzchnią 475 442 km² Kamerun, co do wielkości, zajmuje 53 miejsce wśród wszystkich państw świata[3], porównywalnie z Papuą-Nową Gwineą oraz nieco tylko mniejszym amerykańskim stanem Kalifornia[4]. Kraj położony jest w Środkowej oraz Zachodniej Afryce nad Zatoką Bonny, częścią Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Literatura turystyczna wyznacza Kamerun mianem "Afryki w miniaturze" ze względu na różnorodność klimatu: morski, pustynny, górski, tropikalny oraz sawannowy[5]. Kraj graniczy z Nigerią od zachodu, Czadem od północnego wschodu, z Republiką Środkowoafrykańską od wschodu oraz Gwineą Równikową, Gabonem oraz z Republiką Konga od południa.
Kamerun dzieli się na pięć stref geograficznych, wyraźnie różniących się od pozostałych zarówno pod względem klimatu, rzeźby powierzchni, jak oraz wegetacji. Nizina nadbrzeżna sięga 15-150 kilometrów od Zatoki Gwinejskiej w głąb lądu[6], a jej przeciętna wysokość to 90 metrów npm[7]. Pas ten, bardzo wilgotny oraz gorący, z krótką porą suchą, jest gęsto zalesiony tropikalnym lasem deszczowym[8][9] Południowokameruński płaskowyż wznosi się nad niziną nadbrzeżną na średnią wysokość 650 metrów npm[10]. Ten region jest także zdominowany przez deszczowe lasy tropikalne, ale ze względu na równowagę pór deszczowych oraz suchych nie są one tak wilgotne, jak na wybrzeżu.
Nieregularny, przerywany łańcuch gór, wzgórz oraz płaskowyżów, zwany Pasmem Kameruńskim, rozciąga się od szczytu wulkanu Kamerun na wybrzeżu (najwyższy punkt kraju – 4095 metrów npm[11]) prawie po Jezioro Czad na północnym krańcu kraju. Region ten ma klimat umiarkowany, szczególnie na Zachodnim Płaskowyżu, aczkolwiek opady są tu też wysokie. Ziemia trzeba do najżyźniejszych w Kamerunie, z reguły wokół stożków wulkanicznych[11]. Na skutek działalności wulkanicznej w tym regionie powstały jeziora kraterowe. 21 sierpnia 1986 z jednego z nich (Jezioro Nyos) zaczął wydobywać się dwutlenek węgla powodując śmierć 1700-2000 ludzi[12].
Płaskowyż południowy przekształca się na północy w trawiastą, mocno sfałdowaną Wyżynę Adamawa, stanowiącą barierę oddzielającą południową cząstka kraju od północnej. Wyżyna wznosi się przeciętnie na 1100 metrów n.p.m.[10], z temperaturami od 22 do 25 °C oraz znacznymi opadami[13]. Doliny regionu północnego rozciągają się od stoków wyżyny po Jezioro Czad, wznosząc się przeciętnie na 300-350 metrów n.p.m.[11]. Charakterystyczną roślinnością są sawannowe krzewy oraz trawy. Jest to obszar jałowy, z niewielkimi opadami oraz wysoką temperaturą.
Kamerun ma cztery odrębne zlewiska. Głównymi rzekami na południu są Ntem, Nyong, Sanaga oraz Wouri. Wszystkie płyną w kierunku południowym oraz uchodzą do Zatoki Gwinejskiej. Dja oraz Kadéï płyną w kierunku południowo-zachodnim oraz są dopływami Konga. Na północy kraju rzeka Bénoué płynie na północ oraz zachód uchodząc do Nigru, zaś Logone uchodzi do Jeziora Czad, u brzegów którego Kamerun styka się z trzema innymi krajami.
Gospodarka
Wartość Produktu Krajowego Brutto na głowę mieszkańca (PKB per capita) w roku 2009 był obliczany na 2.253 USD[14], jeden z najwyższych w Afryce subsaharyjskiej[15]. Podstawowym rynkiem zbytu są Francja, Włochy, Korea Południowa, Hiszpania oraz Wielka Brytania. Kamerun istnieje w strefie działania Organizacji dla Harmonizacji Prawa Afrykańskiego (OHADA)[16]. Walutą obiegową jest frank CFA. Bezrobocie w roku 2001 sięgało 30% populacji, a trzecia cząstka społeczeństwa żyła poniżej progu ubóstwa obliczanego na 1,25 USD dziennie w roku 2009.[17]. Od końca lat osiemdziesiątych XX wieku Kamerun jest objęty programami pomocowymi Banku Światowego oraz IMF w celu zmniejszenia bezrobocia, prywatyzacji przemysłu oraz wzrostu gospodarczego. Turystyka, zwłaszcza na wybrzeżu oraz w okolicach Góry Kamerun zapowiada znaczny wzrost gospodarczy[18].
Transport
-
Transport w Kamerunie przysparza wiele trudności. Drogi są w złym stanie[19] oraz uzależnione od zmiennej pogody, jako że tylko 10% ma utwardzone nawierzchnie. Kontrole drogowe służą policji oraz żandarmerii z reguły do wyłudzania łapówek[20]. Linia kolejowa łączy miejscowości Kumba na zachodzie oraz Bélabo na wschodzie oraz Ngaoundéré na północy. Lotniska międzynarodowe leżą w Douala oraz Garoua oraz mniejsze w Yaoundé. W ujściu rzeki Wouri River istnieje port Douali, podstawowy port morski kraju.
Siły zbrojne
Przedstawiciel ambasady USA z żołnierzami SZ Kamerunu
-
Sytuacja militarna w regionie
Stosunki z sąsiednimi krajami układają się generalnie pomyślnie. Wyjątkami jest nierozwiązany konflikt graniczny z Gwineą Równikową. Napływ Kameruńczyków do Gwinei Równikowej, co wiąże się z nadzieją na zatrudnienie przy eksploatacji nowo odkrytych złóż ropy, przyczynił się do wzrostu napięcia. W roku 1999 rządy Kamerunu, Gwinei Równikowej, Nigerii, Sao Tome & Principe, Gabonu, Konga, Demokratycznej Republiki Konga oraz Angoli powołały Gulf of Guinea Commission mającą pomagać w rozwiązywaniu problemów, przede wszystkim granicznych, w regionie.
Wydatki na obronę
Budżet Ministerstwa Obrony Kamerunu na rok 2001 wynosił 160 milionów USD (155 mln USD w 2000). W roku 1999 wydatki na wojsko oraz siły bezpieczeństwa wynosiły 156 milionów USD, czyli 1,5% GDP.
Dowodzenie oraz rozmieszczenie
Naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych Kamerunu jest urzędujący prezydent, który sprawuje bezpośrednią oraz codzienną kontrolę nad nimi. Wojska lądowe są rozmieszczone w bazach ośmiu okręgów wojskowych Kamerunu. Podział na okręgi wojskowe odpowiada podziałowi administracyjnemu kraju. Bazy wojsk lądowych leżą w pobliżu miast będących ośrodkami administracyjnymi prowincji pogranicznych. Bazy lotnictwa wojskowego mieszczą się w miastach Batouri, Douala, Garouda oraz Jaunde. Bazy Marynarki Wojennej leżą w Douala – naczelne dowództwo (HQ), Kribi oraz Limbe.
Siła
Ogólna liczebność Sił Zbrojnych Kamerunu wynosi 22 100 żołnierzy oraz oficerów, w tym: Wojska Lądowe 11 500, Marynarka Wojenna 1300, Siły Powietrzne 300, Żandarmeria Wojskowa 9000.
Skład sił zbrojnych
Ordre de Bataille przedstawia się następująco:
Armia Polowa (HQ Jaunde):
- 1 batalion Gwardii Prezydenckiej
- 1 batalion gwardii
- 1 pancerny batalion rozpoznawczy
- 1 batalion powietrznodesantowy
- 1 batalion artylerii
- 5 batalionów piechoty
- 1 batalion artylerii przeciwlotniczej
- 1 batalion saperów
- 1 batalion treningowy
- centrum logistyczne Jaunde
Obok trzech broni (Wojska Lądowe, Siły Powietrzne oraz Marynarka Wojenna) w skład Sił Zbrojnych wchodzą oddziały Żandarmerii Wojskowej, która podlega bezpośrednio prezydentowi. Oddziały żandarmerii rozmieszczone są we wszystkich ośrodkach administracji państwowej oraz dysponują bronią lekką oraz lekkimi pojazdami opancerzonymi.
Szkolenie
Szkolenie pododdziałów jest prowadzone przez francuskich instruktorów, a oficerowie pobierają naukę w wielorakich szkołach wojskowych wszystkich szczebli we Francji.
Uzbrojenie – stan z roku 2001
Wyrzutnia pocisków niekierowanych BM-21
Lekki helikopter transportowy Dauphin 365
-
- M-8 Recce – 8
- V-150 – 8
- VBL – 5
- V-150 Commando AIFV – 14
- V-150 Commando APC – 21
- M-3 Halftrack – 12
- M-116 pack Towed Artillery – 6
- M-101 – 16
- Type-59 – 12
- BM-21 MRL 122 mm – 20
- Brandt Mortar 120 mm – 16
- Milan ATGW
- LRAC RL 89 mm
- PRC Type-52 RCL 57 mm – 13
- M-40A2 RCL 106 mm – 40
- PRC Type-58 AD Gun – 18
- GDF-002 – 18
- PRC Type-63 – 18
-
- Bakassi (Fr P-48) PCC – 1
- L’Audacieux (Fr P-48) – 1
- Quartier PCI – 1
-
- CM-170 FGA – 5
- MB-326 – 6
- Do-128D-6 MR – 2
- SA-342L (z HOT) helikoptery bojowe – 4
- C-130H/-H-30 – 3
- DHC-4 – 1
- DHC-5D – 4
- IAI-201 – 1
- PA-23 – 2
- Gulfstream III – 1
- Do-128 – 1
- Boeing 707 – 1 (samolot transportowy)
- Bell 206 – 3
- SE-3131 – 3
- SA-318 – 1
- SA-319 – 3
- AS-332 – 2
- SA-365 – 1 (helikopter transportowy)[21]
Przypisy
- ↑ [1] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona oraz Jasona Mandryka pt. "Operation World", oraz z innych źródeł.
- ↑ Joshua Project. "Cameroon – People Groups".
- ↑ Demographic Yearbook 1.
- ↑ "Rank Order – Area"
- ↑ DeLancey and DeLancey 16.
- ↑ Fomesky et al 6.
- ↑ Neba 14.
- ↑ Neba 28.
- ↑ "Highest Average Annual Precipitation Extremes".
- ↑ 10,0 10,1 Neba 16.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 Neba 17.
- ↑ DeLancey and DeLancey 161 podaje liczbę 1700; Hudgens and Trillo 1054 mówi o "co najmniej 2000"; West 10 twierdzi, że "ponad 2000"
- ↑ Gwanfogbe et al 20; Neba 29
- ↑ Międzynarodowy Fundusz Walutowy 2009
- ↑ Musa Biya: Plan to keep power in Cameroon clears hurdle
- ↑ Portal biznesowy Afryki
- ↑ Human Development Indices
- ↑ Neba, s.173–6
- ↑ Neba, s.199
- ↑ Neba, s.111
- ↑ Dane za: Jane’s World Armies, Wyd. 7; The Military Balance 2001-2002 oraz Jane’s Sentinel– Central Africa, Jan-June 2001
Bibliografia
- John Mukum Mbaku: Culture and Customs of Cameroon (Culture and Customs of Africa), Greenwood Press, ISBN 1-03-133323-1
- Aaron Neba: Modern Geography of the Republic of Cameroon, Bamenda, Neba Publishers 1999
Linki zewnętrzne
Sprawdź hasło
Kamerun w Wikisłowniku
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Strefa franka CFA |
|
| Zachodnioafrykański frank CFA |
|
 |
|
| Środkowoafrykański frank CFA |
|
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|