Brassica oleracea var.
acephala
Porównianie genomów poniektórych gatunków kapusty
Kapusta (Brassica L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny kapustowatych. Należy do niego 38 gatunków roślin, które w stanie dzikim są na obszarze od Morza Śródziemnego po obszary Azji o umiarkowanym klimacie[2]. Liczne gatunki, mieszańce, odmiany oraz kultywary są uprawiane na tym obszarze, ale także w wielu innych regionach świata. Gatunkiem typowym jest Brassica oleracea L.[3].
Morfologia oraz biologia
Rośliny jednoroczne, dwuletnie oraz podkrzewy[4] . Kwiaty promieniste, 4-płatkowe, drobne, barwy żółtej albo białej. Owocem jest łuszczyna. W tkankach w większości części roślin zwykle jest olejek gorczyczny o ostrym smaku.
Wedle botaników przed kilku tysiącami lat, kiedy ludzie zaczęli uprawiać pewne gatunki kapusty, doszło do spontanicznego skrzyżowania się kilku gatunków, w wyniku czego powstały dwie duże grupy mieszańców; pierwsza z nich określana jest jako kapusta warzywna (Brassica oleracea), druga to kapusta właściwa (Brassica rapa)[4].
Systematyka
- Synonimy[2]
Brassicaria Pomel, Guenthera Andrz.
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta )[1].
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), podrodzina Brassicoideae Prantl, plemię Brassiceae DC., podplemię Brassicinae Sond. in Harv., odmiana kapusta (Brassica L.)[5].
- Gatunki[6]
W systematyce kapusty istnieje wielkie zagmatwanie. W wielorakich klasyfikacjach te same taksony są uważane za odmiany, podgatunki albo gatunki oraz posiadają zróżnicowane nazewnictwo. Wedle najnowszych ustaleń (2010 r.) przeprowadzonych przez botaników Germplasm Resources Information Network, skupionych w towarzystwie The Multinational Brassica Genome Project w obrębie rodzaju Brassica wyróżnia się 38 gatunków[2]:
Zastosowanie
- Warzywa – wiele spośród uprawianych gatunków, mieszańców oraz odmian to rośliny jadalne uprawiane na całym prawie świecie.
- Pewne odmiany (rzepak) są uprawiane dla nasion, z których wytwarza się olej jadalny oraz biodiesel.
- Pewne gatunki oraz odmiany są uprawiane jako rośliny paszowe.
- Kwiaciarstwo – pewne kultywaru o ozdobnych liściach używane są w kwiaciarstwie.
Etymologia
Nazwa kapusta trafiła do polszczyzny jako zapożyczenie z łaciny, od słowa caputium (główka)[7].
Ciekawostki
- kapusta, analogicznie jak wiele innych rzeczowników, funkcjonuje także jako polskie nazwisko (zob. np. Janusz Kapusta),
- w dawnej Polsce, doły do przechowywania kapusty w zimie, nazywano skłabunami.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-13].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-10-15].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-22].
- ↑ 4,0 4,1 Geoff Burnie oraz inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Brassica (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-22].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-10-27].
- ↑ Jerzy Ciechanowicz: Medea oraz czereśnie. Rozmowy o starożytności. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen/Wydawnictwo Krąg, 1994, s. 97. ISBN 83-85199-23-3.