Katowice
Herb Katowic Flaga Katowic
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Aglomeracja	konurbacja górnośląska
Założono	XVI wiek
Prawa miejskie	1865
Prezydent miasta	Piotr Uszok
Powierzchnia	164,64[1] km²
Wysokość	245-357 m n.p.m.
Ludność (31.12.2010) • liczba • gęstość	306 826 ▼[2] 1 863,6 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 32
Kod pocztowy	40-001 do 40-999
Tablice rejestracyjne	SK
Położenie na mapie Polski Katowice
50°15′N 19°00′E / 50.25, 19Na mapach: 50°15′N 19°00′E / 50.25, 19
TERC (TERYT)	2469011
SIMC	0937474
Urząd miejski ul. Młyńska 4 40-098 Katowice
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Katowice w Wikisłowniku
Strona internetowa

Katowice Katowice ^?/i(niem. Kattowitz^[3], czes. Katovice, 9 marca 1953–20 grudnia 1956 Stalinogród) – miasto leżące w południowej Polsce, siedziba władz województwa śląskiego^[4], dawniej województwa katowickiego, podstawowy ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Z liczbą 306 826 mieszkańców jest 10. miastem w kraju pod względem liczby ludności oraz 11. pod względem powierzchni, mając prawie 165 km²^[1].

Historycznie miasto leżące na Górnym Śląsku. W podanych latach stolica:

• 1922–1939 – województwa śląskiego,
• 1940–1945 – niemieckiej prowincji Górny Śląsk,
• 1945–1950 – województwa śląsko-dąbrowskiego,
• 1950–1953 – województwa katowickiego,
• 1953–1956 – województwa stalinogrodzkiego,
• 1956–1998 – województwa katowickiego,
• 1999–nadal – województwa śląskiego.

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Klimat 1.3 Podział administracyjny 2 Demografia 2.1 Rozwój demograficzny 2.2 Struktura wiekowa oraz zawodowa 3 Struktura narodowościowa 4 Toponimia 5 Historia 5.1 Kalendarium 6 Gospodarka 6.1 Firmy oraz przedsiębiorstwa 6.2 Górnictwo oraz hutnictwo 6.3 Handel oraz targi 6.4 Inwestycje 7 Transport 7.1 Komunikacja miejska 7.2 Transport kolejowy 7.3 Transport drogowy 7.4 Transport lotniczy 8 Edukacja 8.1 Wyższe uczelnie w Katowicach 9 Kultura 9.1 Muzyka 9.2 Teatry 9.3 Kina 9.4 Muzea 9.5 Media 9.5.1 Prasa 9.5.2 Radio 9.5.3 Telewizja 9.6 Cykliczne imprezy kulturalne 9.7 Galerie sztuki 10 Ekologia 11 Sport 11.1 Aktywne kluby sportowe 11.2 Nieistniejące już kluby sportowe 12 Architektura 12.1 Dane urbanistyczne 12.2 Zabytki oraz atrakcje turystyczne 12.3 Wieżowce 13 Polityka 13.1 Prezydent miasta 13.2 Rada miasta 14 Współpraca międzynarodowa 15 Wspólnoty religijne 15.1 Kościół rzymskokatolicki 15.2 Kościoły ewangelickie 15.3 Kościoły ewangeliczne 15.4 Judaizm 15.5 Buddyzm 15.6 Inne 16 Ludzie związani z Katowicami 17 Sprawdź też 18 Przypisy 19 Bibliografia 20 Linki zewnętrzne

Geografia

Położenie

Katowice leżą na Wyżynie Katowickiej, będącej częścią Wyżyny Śląskiej, we wschodniej części Górnego Śląska^[4]. Miasto leży na dziale wodnym Wisły oraz Odry – naturalnej granicy Małopolski oraz Śląska. Przez Katowice przepływają rzeki: Rawa – dopływ Brynicy oraz Kłodnica – dopływ Odry oraz kilka mniejszych.

Teren miasta odznacza się urozmaiconą rzeźbą terenu, a różnice wysokości względnych wynoszą około 100 m, najwyższe wzniesienie jest leżące 357 m n.p.m. (Wzgórze Wandy w dzielnicy Murcki), a najniższy punkt leży na wysokości 245 m n.p.m. (w dolinach rzek Mlecznej oraz Kłodnicy)^[4]. Pod względem geologicznym, Katowice leżące są w Niecce Śląsko-Krakowskiej.

Katowice graniczą z Chorzowem, Siemianowicami Śląskimi, Czeladzią, Sosnowcem, Mysłowicami, Lędzinami, Tychami, Mikołowem oraz Rudą Śląską.

Klimat

Średnia roczna temperatura wynosi +7,9ºC (średnia z lat 1961–1990), średnia temperatura w lipcu +17,4 °C, a w styczniu -2,7 °C. Średnia suma opadów w skali roku wynosi 721 mm, z czego najwięcej w lipcu (110 mm). Charakterystyczne są tu wiatry słabe, o średniej prędkości 3,3 m/s, wiejące z reguły z kierunku zachodniego (21%) oraz południowego zachodu (20,1%). Pokrywa śnieżna jest około 60 dni w roku^[5].

Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Dzielnice Katowic.

Miasto Katowice składa się z 22 dzielnic zgrupowanych w 5 zespołach dzielnic:

I. Zespół dzielnic śródmiejskich 1. Śródmieście 2. Koszutka 3. Bogucice 4. Os. Paderewskiego – Muchowiec II. Zespół dzielnic północnych 5. Załęże 6. Os. Witosa 7. Osiedle Tysiąclecia 8. Dąb 9. Wełnowiec-Józefowiec III. Zespół dzielnic zachodnich 10. Ligota-Panewniki 11. Brynów-Osiedle Zgrzebnioka 12. Załęska Hałda-Brynów

IV. Zespół dzielnic wschodnich 13. Zawodzie 14. Dąbrówka Mała 15. Szopienice-Burowiec 16. Janów-Nikiszowiec 17. Giszowiec V. Zespół dzielnic południowych 18. Murcki 19. Piotrowice-Ochojec 20. Zarzecze 21. Kostuchna 22. Podlesie

Demografia

Rozwój demograficzny

 Osobny artykuł: Rozwój demograficzny Katowic.

Rozwój demograficzny Katowic związany jest z wcielaniem pogranicznych osad oraz tym samym z rozwojem terytorialnym miasta. Od uzyskania w 1865 praw miejskich, Katowice powiększały kilkakrotnie swoją powierzchnię oraz zmieniały strukturę administracyjną. 15 lipca 1924 liczba ludności miasta przekroczyła 100 tys. W tym dniu wcielono do Katowic: Bogucice, Brynów, Dąb, Ligotę, Załęską Hałdę, Załęże oraz Zawodzie, co uczyniło praktycznie podwojenie liczby mieszkańców z niespełna 57 tys. do prawie 113 tys. (129 437 w maju 1930^[6]). Kolejne przyłączenia okolicznych osad miały miejsce w latach 1951, 1960 oraz 1975. W okresie od 1825 do 1924 liczba ludności podwajała się, z reguły przez migrację oraz wcielanie okolicznych osad, co ok. 10 lat oraz w ciągu tychże 100 lat zwiększyła się ponad 165-krotnie. Jednakże, ze schyłkiem lat 80. XX w., nastąpiła przeistoczenie tendencji rozwoju demograficznego miasta oraz zaczął się spadek liczby ludności Katowic z 368 621 (stan 1987) do 308 724 (stan 2009).

• Wykres liczby ludności miasta Katowice na przestrzeni 3 ostatnich stuleci

Największą populację Katowice odnotowały w 1987 r. – wg danych GUS 368 621 mieszkańców.

Struktura wiekowa oraz zawodowa

Na 312 201 mieszkańców Katowic blisko 16% jest w wieku przedprodukcyjnym (49 476 osób), w wieku poprodukcyjnym jest ponad 19% mieszkańców (60 333 osoby), natomiast w wieku produkcyjnym jest 65% mieszkańców (202 371 osób). Świadczy to o bardzo niekorzystnym zjawisku starzenia się społeczeństwa, a w porównaniu z innymi dużymi miastami Polski oraz Europy Katowice są jednym z najstarszych demograficznie miast.^{potrzebne źródło}

Struktura narodowościowa

W Narodowym Spisie Powszechnym 2002 narodowość polską zadeklarowało 296 792 spośród 327 222 mieszkańców miasta. Narodowość śląską 17 777 katowiczan (5,4%). Ponadto w mieście żyje 674 Niemców oraz 165 Romów. 470 mieszkańców zadeklarowało inną narodowość, zaś 11 344 ma narodowość nieustaloną.

Toponimia

Etymologia nazwy Katowice nie jest do końca jasna. Istnieją dwie teorie pochodzenia nazwy:

• od słowa „kąty”, czyli od dawnego określenia chat zagrodników,
• od słowa „kat”, tak jak nazywany był pierwszy katowicki osadnik^[7].

W okresie od 9 marca 1953^[8] do 20 grudnia 1956^[9] miasto nosiło nazwę Stalinogród. Nazwę tę wprowadzono tuż po śmierci Józefa Stalina, dla uczczenia pamięci Wielkiego Wodza oraz Nauczyciela mas pracujących oraz jego wiekopomnych zasług dla Polski^[10], a cofnięto w związku z odwilżą gomułkowską.

Historia

 Osobny artykuł: Historia Katowic.

Kalendarium

• 1177 – teren kasztelanii bytomskiej, na którym leżą obecne Katowice, stał się włączony do dzielnicy śląskiej. Poprzednio od 1138 w dzielnicy senioralnej krakowskiej.
• 1299 – wydanie przez księcia bytomskiego Kazimierza II dokumentu ze wzmianką o najstarszej dzielnicy Katowic – ówczesnej wsi Dąb (Crasni Domb).
• 1468 – wzmianka o dzisiejszej dzielnicy Katowic – Podlesiu.
• ok. 1580 – kuźnik Bogucki Andrzej założył na swoim gruncie wieś zagrodniczą Katowice.

• 1598 – po raz pierwszy ukazała się dokumentach nazwa Katowice (ad parochiam pertinent village Boguczycze, Zalęzie et nova villa Katowicze), autorstwa księdza Kazimierskiego^[7].
• od 1742 – wzmożony rozwój gospodarczy wsi Katowice pod panowaniem Prus^[11].
• 1816 – na ulicy św. Jana ustawiono figurę tego świętego.
• 1824 – powstały kopalnie: Ferdynand oraz Waterloo.
• 1832 – ukończenie budowy Huty Baildon przez Johna Baildona, który zapoczątkował nowoczesną metalurgię na Śląsku^[11].
• 1847, 6 sierpnia – na stację kolejową wjechał pierwszy pociąg osobowy^[12].
• 1851, 1 kwietnia – otwarcie ekspedycji pocztowej II klasy.
• 1858, 29 września – poświęcenie Kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach – pierwszego murowanego kościoła w tym mieście.
• 1860
  • 27 sierpnia – oddano do użytku szkołę na ul. Szkolnej.
  • 11 listopada – poświęcenie cmentarza oraz pierwszego kościoła katolickiego na terenie ówczesnych Katowic.
• 1862, 4 września – oddanie pierwszej synagogi.
• 1865, 11 września – nadanie Katowicom praw miejskich przez króla Prus Wilhelma I Hohenzollerna.
• 1869, 10 maja – założono gildę strzelecką.
• 1869, 1 października – ukazująca się pierwsza gazeta w Katowicach pod tytułem: Allgemeiner Anzeiger für den oberschlesischen Industriebezirk, a od 1874 roku zmienia nazwę na Kattowitzer Zeitung^[13].
• 1870, 20 listopada – konsekrowano Kościół Mariacki.

• 1873, 27 marca – Katowice zostały siedzibą powiatu ze starostwem^[11].
• 1874 – magistrat przeniósł się z wynajmowanych pomieszczeń do nowego budynku, który stał w miejscu obecnego Teatru Śląskiego.
• 1884, 6-11 listopada – odbyła się Konferencja Katowicka^[14].
• 1902, 22 grudnia – na terenie podkatowickiej osady Stary Panewnik osiedlili się franciszkanie z Wrocławia.
• 1919 – walki podczas I powstania śląskiego w dzielnicach Bogucice, Dąbrówka Mała, Giszowiec, Szopienice, Nikiszowiec.
• 1920 – II powstanie śląskie – blokada śródmieścia miasta przez powstańców oraz walki w dzielnicach.
• 1920-1921 – na ulicy Heinzelstraße (dzisiejsza Plebiscytowa) działał Polski Podkomisariat Plebiscytowy.
• 1921
  • 20 marca – podczas plebiscytu 14,6% mieszkańców opowiedziało się za Polską, 85,4% mieszkańców opowiedziało się za Niemcami.
  • III powstanie śląskie – 3 maja miasto było zdobyte od południa przez oddziały Walentego Fojkisa oraz Adama Kocura.
• 1922 – przyłączenie do Polski (20 czerwca); Katowice zostały stolicą województwa śląskiego, z własną autonomią, siedzibą Sejmu Śląskiego oraz Górnośląskiej Komisji Mieszanej.

• 1925, 28 października – powstanie Diecezji Śląskiej, której stolicą zostały Katowice.
• 1927, 5 czerwca – biskup śląski Arkadiusz Lisiecki, symbolicznym wykopaniem ziemi pod fundamenty, rozpoczął uroczyście budowę katowickiej katedry.
• 1928 – rozpoczęcie budowy gmachu Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych odebranego w 1972 przez Politechnikę Śląską.
• 1929 – powołanie Muzeum Śląskiego z siedzibą w Katowicach.
• 1931 – otwarcie Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych.
• 1934 – wybudowanie najwyższego w Polsce "Drapacza Chmur" przy ul. Żwirki oraz Wigury.
• 1939, wrzesień – wycofanie się wojsk polskich, obrona do 4 września miasta przez harcerzy oraz grupy powstańców śląskich (obrona wieży spadochronowej). Ok. 860 osób zginęło w walkach, bądź było rozstrzelanych przez niemiecki Wehrmacht oraz członków Freikorpsu w rejonie rynku oraz w Lasach Panewnickich.
• 1939, 4 września – podpalenie oraz zniszczenie Synagogi Wielkiej.
• 1940, 20 grudnia – Katowice są stolicą niemieckiej Prowincji Górnośląskiej (Gau Oberschlesien).
• 1942 – władze okupacyjne ustanowiły sąd doraźny Standgericht, z którego wyroku zgilotynowano w czasie wojny blisko 700 osób.
• 1945, 27 stycznia – zajęcie miasta przez Armię Czerwoną. Splądrowanie oraz spalenie kwartału kamienic przy Rynku. Wywózki mieszkańców miasta do sowieckich kopalń w Workucie oraz Donbasie.

• 1953, 7 marca – zmieniono nazwę Katowic na Stalinogród, stan ten trwał trzy lata .
• 1955, 30 października – podczas tzw. wysiedlenia biskupów katowickich ordynariusz częstochowski Zdzisław Goliński konsekrował Katedrę Chrystusa Króla.
• 1956, 10 grudnia – przywrócono pierwotną, historyczną nazwę miasta Katowice.
• 1960 – włączenie do Katowic miasta Szopienice.
• 1965 – oddano do użytku Rondo później nazwane im. gen. Jerzego Ziętka.
• 1968 – w Katowicach powstał Uniwersytet Śląski.
• 1971 – wybudowanie hali sportowej "Spodek".
• 1972
  • wybudowanie nowego dworca kolejowego.
  • odebranie gmachu Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych przez Politechnikę Śląską za sprawą Edwarda Gierka.
• 1974, 12 listopada – papież Paweł VI nadał kościołowi klasztornemu franciszkanów tytuł bazyliki mniejszej.
• 1981, 16 grudnia – akcja pacyfikacyjna w kopalni Wujek, podczas której zabito 9 górników.
• 1983, 20 czerwca – papież Jan Paweł II odprawił Mszę św. na katowickim lotnisku Muchowiec oraz spotkał się z chorymi w Katedrze Chrystusa Króla.
• 1984 – reaktywowano Muzeum Śląskie.
• 1990 – restytucja samorządu oraz szybki rozwój miasta.
• 1991, 15 grudnia – odsłonięcie oraz poświęcenie Pomnika Dziewięciu z Wujka.
• 1992, 25 marca – erygowano Metropolię katowicką.
• 1998, 24 października – otwarcie oraz poświęcenie nowego gmachu Biblioteki Śląskiej.
• 2005 – pierwsze plany dotyczące połączenia Katowic z innymi miastami GOP-u.
• 2006
  • 28 stycznia – zginęło 65 osób w wyniku zawalenia się hali na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich.
  • 6 października – otwarto Centrum Sztuki Filmowej z Filmoteką Silesianów^[15].
• 2007, 20 września – podpisanie porozumienia w sprawie utworzenia GZM.

Gospodarka

Gospodarka Katowic ma za podstawę aktualnie na sektorze usług. Z ponad 150 tys. zatrudnionych w Katowicach ponad 73% stanowią osoby zatrudnione w tym sektorze (31 grudnia 2006^[16], bez podmiotów gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób). Jest to wynik przemian gospodarczych w ostatnich latach. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw wynosiło w 2008 roku 4362,39 zł^[17].

Firmy oraz przedsiębiorstwa

Na terenie miasta jest zarejestrowanych około 48 tys. podmiotów gospodarczych. Stanowi to około 10% podmiotów gospodarczych zlokalizowanych w województwie śląskim. Około 1/5 z ponad 4 tys. spółek z udziałem kapitału zagranicznego, zarejestrowanych na terenie województwa ma swoją siedzibę w Katowicach.^{potrzebne źródło} Katowice są siedzibą Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Górnictwo oraz hutnictwo

Katowice przez wiele lat były uważane za centrum górnictwa oraz hutnictwa.^{potrzebne źródło} W ostatnich latach wiele kopalń oraz hut było zlikwidowanych. Aktualnie działające kopalnie połączyły się tworząc Katowicki Holding Węglowy W skład tego holdingu wchodzi 7 kopalń. Górnictwo, hutnictwo oraz sektor energetyczny generują łącznie ponad 25% wpływów miasta z podatku od nieruchomości^{potrzebne źródło}.

Na terenie byłej KWK Gottwald powstało Silesia City Center, a na terenie byłej KWK Katowice powstaje nowe Muzeum Śląskie.

Handel oraz targi

Katowice należą do grona największych w Polsce ośrodków miejsko-przemysłowych. Od końca lat 80. XX w. zmieniła się całkowicie struktura handlu w całej Polsce – w tym także w Katowicach. Ówczesne domy handlowe – dziś nazywane marketami – zostały w większości sprywatyzowane. W mieście leżą trzy duże centra handlowe oraz parę mniejszych. Przeważajaca ilość supermarketów jest usytuowana w okolicach osiedli mieszkaniowych. Do największych centrów handlowo-rozrywkowych należą: CH 3 Stawy, CH Dąbrówka oraz Silesia City Center. Co roku w mieście dzieją się Międzynarodowe Targi Katowickie oraz szereg innych mniejszych imprez tego typu jak np.:

Międzynarodowe Targi górnictwa energetyki oraz metali Toolexpo Międzynarodowe Targi narzędzi oraz obrabiarek Międzynarodowe Targi spożywcze Jesienna giełda budownictwa Śląskie targi nieruchomości

Międzynarodowe Targi Motoryzacyjne Międzynarodowe Targi techniki motoryzacyjnej BIKE Międzynarodowe Targi rowerowe Targi Międzynarodowe spawalnicze Targi BHP

Inwestycje

Katowice przygotowują się aktualnie do gigantycznego programu rewitalizacji oraz przebudowy centrum miasta^[18]. W ramach tego projektu planuje się przebudowanie przestrzeni Rynku wraz z przyległymi ulicami oraz Alei Korfantego wraz z obszarem wokół Ronda^[19]. Autorem projektu jest katowicki architekt – Tomasz Konior^[20].

nieoczekiwanie tego, niezależnie w przygotowaniu albo budowie istnieje wiele projektów prywatnych inwestorów. Z powodu problemów z lotniskiem Muchowiec zablokowane były do tej pory budowy wieżowców. Aktualnie o uzyskanie pozwolenia na budowę wysokich budynków stara się około czternastu inwestorów^[21]. Najbardziej zaawansowane są projekty wież Silesia Towers korporacji deweloperów TriGranit^[22], Jupiter Plaza^[23] oraz biurowiec Hines Polska^[24].

Dodatkowo, wiele ważnych budynków w mieście ulega kompleksowej rewitalizacji – przede wszystkim trzeba wymienić remonty os. Tysiąclecia, Spodka, wieżowca Haperowiec oraz planowaną przebudowę biurowca DOKP przez spółkę Hines wraz z PKP^[25].

Z obecnych 170 tys. metrów kwadratowych powierzchni biurowej podaż ma się podwoić. Aktualnie trwa budowa m.in. Europark-Greenparku^[26] czy biurowca GTC przy ul. Francuskiej^[27]. Od kilku lat popularne są także rewitalizacje budynków poprzemysłowych oraz adaptacja ich na biura czy mieszkania. Najbardziej spektakularną taką inwestycją zajmuje się firma Reinhold Polska.

Również rynek mieszkaniowy Katowic (mimo iż kupcy chętniej wybierają Chorzów) gwałtownie się rozwija. Budowane są m.in. Dębowe Tarasy, Apartamenty Moderna^[28] czy luksusowe Osiedle Bażantów^[29].

W Parku Przemysłowym "Euro-Centrum" zainwestują firmy z Doliny Krzemowej w Kalifornii^[30].

Transport

Komunikacja miejska

Na terenie Katowic istnieje ok. 200 linii autobusowych oraz 10 tramwajowych. Olbrzymią cząstka linii autobusowych oraz wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe KZK GOP w Katowicach w większości obsługuje PKM Katowice, zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. nieoczekiwanie tego w Katowicach działają także linie organizatorów z miast ościennych (Gliwice, Tychy, Jaworzno), nie zrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych.

Transport kolejowy

Katowice stanowią jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak oraz towarowe. Z głównego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity oraz InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią oraz Niemcami.

W mieście istnieje ponadto 8 stacji oraz przystanków kolejowych: Katowice Brynów, Katowice Ligota, Katowice Szopienice Południowe, Katowice Podlesie, Katowice Piotrowice, Katowice Załęże, Katowice Zawodzie oraz od kilku lat już nieeksploatowane stacje Katowice Ochojec oraz Katowice Murcki z bardzo ładnym, choć zaniedbanym budynkiem dworcowym.

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.

Niedaleko Katowic działa najdalej wysunięta na zachód Europy linia kolei szerokotorowej – Linia Hutnicza Szerokotorowa (LHS), łącząca Hutę Katowice z Europą Wschodnią oraz Azją.

Transport drogowy

Katowice leżą na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Przez miasto przebiegają m.in.:^[31][32]

• trasa europejska E40: Francja – Belgia – Niemcy – Polska – Ukraina – Rosja – Kazachstan – Uzbekistan – Kirgistan
• trasa europejska E75: Norwegia – Finlandia – Polska – Słowacja – Węgry – Serbia – Macedonia – Grecja – Kreta
• trasa europejska E462: Polska – Czechy
• autostrada A4: granica z Niemcami – Jędrzychowice – Legnica – Wrocław – Opole – Gliwice – Katowice – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa – granica z Ukrainą
• droga krajowa nr 79: Warszawa – Kozienice – Zwoleń – Sandomierz – Kraków – Trzebinia – Chrzanów – Jaworzno – Katowice – Chorzów – Bytom
• droga krajowa nr 81: Katowice – Mikołów – Żory – Skoczów
• droga krajowa nr 86: Wojkowice Kościelne – Będzin – Sosnowiec – Katowice – Tychy

W okolicach Katowic przebiega parę ważnych dróg:

• droga krajowa nr 1: Gdańsk – Toruń – Łódź – Piotrków Trybunalski – Częstochowa – Dąbrowa Górnicza – Tychy – Bielsko-Biała – Cieszyn – granica państwa z Czechami
• autostrada A1: Gdańsk – Toruń – Łódź – Piotrków Trybunalski – Częstochowa – Gliwice – Gorzyczki – granica z Czechami
• droga krajowa nr 11: Kołobrzeg – Koszalin – Piła – Poznań – Jarocin – Ostrów Wielkopolski – Kępno – Lubliniec – Bytom
• droga krajowa nr 44: Gliwice – Mikołów – Tychy – Oświęcim – Zator – Skawina – Kraków
• droga krajowa nr 78: granica z Czechami – Chałupki – Wodzisław Śląski – Rybnik – Gliwice – Tarnowskie Góry – Siewierz – Zawiercie – Szczekociny – Jędrzejów – Chmielnik
• droga krajowa nr 88: Strzelce Opolskie – Nogowczyce – Gliwice – Bytom
• droga krajowa nr 94: węzeł "Zgorzelec" – Bolesławiec – Legnica – Prochowice – Wrocław – Brzeg – Opole – Strzelce Opolskie – Pyskowice – Bytom – Będzin – Sosnowiec – Dąbrowa Górnicza – Olkusz – Kraków – Targowisko

Przebiega tędy także Drogowa Trasa Średnicowa – trasa szybkiego ruchu, która w założeniu ma przebiegać przez Katowice, Chorzów, Świętochłowice, Rudę Śląską, Zabrze, Gliwice oraz przez Mysłowice, Sosnowiec, Będzin oraz Dąbrowę Górniczą. Biegną też tędy dwie drogi ekspresowe: S1 (część drogi nr 1 oraz Wschodniej Obwodnicy GOP) oraz S86 (część drogi nr 86).

Katowice posiadają także wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice.

Transport lotniczy

W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic istnieje międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice z asfaltobetonową drogą startową o długości 2800 metrów oraz szerokości 60 metrów. W 2007 obsłużył prawie 2 mln pasażerów. Port ma dwa terminale pasażerskie (nowszy otwarty w lipcu 2007) oraz jeden terminal cargo. Przepustowość roczna terminali pasażerskich wynosi ok. 3,6 mln pasażerów. Lotnisko w Pyrzowicach obsługuje ponad 30 stałych połączeń rejsowych liniami lotniczymi EuroLOT, LOT, Lufthansa, Wizz Air.

W granicach miasta Katowice istnieje także lotnisko aeroklubowe Katowice-Muchowiec z czynnym trawiastym polem wzlotów. Planowo ma zostać przeistoczone w miejski port lotniczy (ang. city airport) z przyszłą utwardzoną drogą startową o długości 850 metrów oraz szerokości 25 metrów (koszt: 10 mln zł), obsługujący samoloty zabierające do 18 pasażerów oraz samoloty lotnictwa ogólnego, w tym biznesowe. Jednak aktualnie jego rozwój jest hamowany sporami na tle własnościowym pomiędzy aeroklubami^[33].

W odległości do 100 km od Katowic leżą jeszcze dwa międzynarodowe porty lotnicze: port lotniczy Ostrawa oraz Airport Kraków w Balicach. Ponadto odległe od Katowic o 90 km lotnisko w Kamieniu Śląskim pod Opolem stara się o status lotniska dla ruchu rejsowego, w tym międzynarodowego. Z uwagi na swoje położenie 12 km od autostrady A4, stanowiłoby realistyczną alternatywę do Pyrzowic oraz Balic m.in. dla Katowic.

Edukacja

Katowice są jednym z większych ośrodków naukowych w Polsce. Znajduje się tu ponad 20 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 100 tys. osób. Wedle danych statystycznych ponad 67% katowiczan w wieku 20-24 lat ma wykształcenie średnie oraz policealne, a ponad 30% w wieku 25-29 lat legitymuje się wykształceniem wyższym. Ogólnie wykształcenie wyższe ma 16% katowiczan (dane na rok 2005)^[34].

Wyższe uczelnie w Katowicach

1. Akademia Muzyczna w Katowicach
2. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
3. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
4. Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach
5. Międzynarodowa Szkoła Bankowości oraz Finansów
6. Międzynarodowa Szkoła Nauk Politycznych w Katowicach
7. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej oraz Metalurgii, Wydział Transportu
8. Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach (dawniej Śląska Akademia Medyczna)
9. Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania w Katowicach
10. Śląska Wyższa Szkoła Medyczna w Katowicach
11. Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach
12. Uniwersytet Śląski w Katowicach
13. Wyższa Szkoła Bankowości oraz Finansów w Katowicach
14. Wyższa Szkoła Humanistyczna w Katowicach
15. Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie, Instytut Pedagogiki
16. Wyższa Szkoła Mechatroniki
17. Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach
18. Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych w Katowicach
19. Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu, wydział zamiejscowy
20. Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego oraz Języków Obcych w Katowicach
21. Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach
22. Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych w Katowicach, afiliowane do PAT w Krakowie
23. Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne
24. Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Bielsku-Białej, wydział zamiejscowy

• PAN – oddział
• Jednostki badawczo-rozwojowe – EMAG, KOMEL, COBR Przemysłu Izolacji Budowlanej, Podstawowy Instytut Górnictwa

W Katowicach istnieje również^{potrzebne źródło}:

• około 35 liceów
• około 45 techników, w tym Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe
• około 35 gimnazjów
• około 55 szkół podstawowych
• około 50 bibliotek, w tym Biblioteka Śląska

Kultura

Poważniejszy rozwój kulturalny miasta przypadł dopiero na okres po 1922, za sprawą ustanowienia miasta stolicą województwa śląskiego z autonomią. Dzięki ustawom Sejmu Śląskiego powstawały obiekty oświatowe oraz kulturalne m.in. Muzeum Śląskie. Za sprawą małych zniszczeń miasta w okresie II wojny światowej przeważajaca ilość ośrodków kulturowych założono w miejsce dotychczasowych niemieckich. Do 1939 w mieście powstało parę kin oraz teatrów, zarejestrowano 17 tytułów czasopism.

W powojennych Katowicach za sprawą kompozytorów Bolesława Szabelskiego oraz Bolesława Woytowicza powstała śląska szkoła kompozytorów. Jej reprezentantami byli kompozytorzy Ryszard Gabryś, Aleksander Glinkowski, Henryk Mikołaj Górecki, Jan Wincenty Hawel, Wojciech Kilar oraz Witold Szalonek, którzy całe życie mieszkali oraz pracowali w tym mieście. Ważne miejsce w polskim życiu muzycznym zajęło też następne pokolenie kompozytorów: Eugeniusz Knapik, Andrzej Krzanowski I Aleksander Lasoń.

Katowice są siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej oraz najlepszej w kraju Akademii Muzycznej.

Z Katowic pochodzą także grupy hip-hopowe: Kaliber 44 oraz Paktofonika.

Cykliczny Rawa Blues Festival, Metalmania, Odjazdy, Mayday Festiwal, Festiwal Nowa Muzyka, Śląski Festiwal Jazzowy, cykl: JaZZ oraz okolice oraz dziesiątki innych koncertów przyciągają corocznie setki tysięcy fanów muzyki z całego świata do katowickiego Spodka, najnowocześniejszej oraz największej sali widowiskowej w Polsce.

Katowice są kandydatem do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku^[35].

Świętem miasta jest 11 września, będący rocznicą uzyskania praw miejskich^[36].

Muzyka

• "Camerata Silesia" – Zespół Śpiewaków Miasta Katowice

• Energy 2000
• Filharmonia Śląska
• Estrada Śląska
• Kwartet Śląski
• GuGalander
• Jazz Klub Hipnoza
• Kaliber 44
• KAT
• Koniec Świata
• Mega Club
• Old Timers Garage
• Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia dawna Wielka Orkiestra Polskiego Radia oraz Telewizji (WOSPRiT)
• Chór Mieszany "OGNIWO"
• Chór ABSOLUT
• Chór Mieszany przy Katedrze pw. Chrystusa Króla
• Chór im. Św. Grzegorza Wielkiego przy Bazylice OO. Franciszkanów w Katowicach Panewnikach
• Schola Liturgiczna Bazyliki Panewnickiej
• Słoneczni
• Paktofonika
• Pokahontaz
• Przemienienie
• Chór Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego
• Tewu

Teatry

• Teatr Śląski

• Teatr Ateneum
• Teatr Korez
• Teatr Cogitatur
• Teatr Locus
• Teatr Domisol
• Teatr Gry oraz Ludzie
• Kinoteatr Rialto
• Teatr Bez Sceny
• Teatr GuGalander
• Alternatywny Teatr Suka Off
• Autorski Teatr Batis
• Mumio
• Impresaryjny Teatr Młodego Widza
• Teatr GART
• Teatr Gry oraz Ludzie Stowarzyszenie Ogrody Teatru
• Teatr Studencki Nienażarty
• Teatr Studio K

Kina

• Cinema City – Punkt 44 (13 sal, w tym sala IMAX)
• Cinema City – Silesia City Center (13 sal)
• Centrum Filmowe Helios (9 sal)
• Kinoteatr Rialto (1 sala)
• Kino Światowid (1 sala)
• Centrum Sztuki Filmowej (dawne Kino Kosmos) (2 sale)

Muzea

• Muzeum Śląskie
• Muzeum Historii Katowic
• Muzeum Archidiecezjalne
• Muzeum Misyjne OO. Franciszkanów
• Muzeum Biograficzne P. Stellera
• Muzeum Prawa oraz Prawników Polskich
• Muzeum Nośników Danych
• Muzeum Motoryzacji
• Muzeum Najmniejszych Książek Świata Zygmunta Szkocnego
• Harcerskie Muzeum Etnograficzne
• Izba Śląska
• Centrum Scenografii Polskiej
• Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego
• Muzeum Hansa Klossa

Media

Prasa

• Apostolstwo Chorych
• Dziennik Zachodni
• Echo Miasta
• Fakt Katowice
• Gazeta Wyborcza Katowice
• Gość Niedzielny
• Jarmark
• Metro Katowice
• Nowy Przegląd Katowicki
• Ultramaryna

Radio

• Antyradio
• eLO RMF – oddział lokalny
• Radio Planeta 95,1 FM
• Polskie Radio Katowice
• Radio Egida – studencka stacja radiowa Uniwersytetu Śląskiego
• Radio eM – radio archidiecezjalne
• Radio Eska Śląsk
• Radio Flash
• Radio ZET – oddział lokalny
• RMF FM – oddział lokalny
• RMF MAXXX Śląsk
• Radio Roxy FM

Telewizja

• TVN24 – oddział regionalny
• TVP Katowice
• Telewizja TVS

Cykliczne imprezy kulturalne

• Ekosong – Panewniki
• Festiwal Filmów Kultowych
• Festiwal Filmów Niezależnych kilOFF
• Festiwal Nowa Muzyka^[37] – Teren KWK Katowice, Galeria Szyb Wilson

• Festiwal Sztuki Filmowej "Celuloid, Człowiek, Cyfra"
• Górnośląski Festiwal Sztuki Kameralnej (Ars Cameralis Silesiae Superioris)
• Mayday Festiwal – Spodek
• Metalmania – Spodek
• Międzynarodowa Wystawa Grafiki "Intergrafia"
• Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Wojskowych
• Międzynarodowy Festiwal Teatrów "A Part"
• Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek "Katowice Dzieciom"
• Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. G. Fitelberga
• Odjazdy – Spodek
• Off Festival – Dolina Trzech Stawów
• Ogólnopolski Festiwal Sztuki Reżyserskiej "Interpretacje"
• Rawa Blues Festiwal – Spodek
• Śląski Festiwal Jazzowy
• Węgiel Student Film Festiwal
• Koncerty z cyklu: JaZZ oraz okolice

Galerie sztuki

• Galeria Sztuki Współczesnej BWA – al. Wojciecha Korfantego 6
• Galeria Art Nova 2 – ul. Dworcowa 13
• Galeria Architektury SARP – ul. Dyrekcyjna 9
• Galeria Ateneum – ul. 3 maja 25
• Galeria Engram – pl. Sejmu Śląskiego 2
• Galeria Katowice – ul. Warszawska 5
• Galeria Koszarowa – ul. Koszarowa 17
• Galeria Magiel – ul. Rymarska 4
• Galeria Pracownia Renesans – ul. Mariacka 12/wejście od ul Stanisława
• Galeria Piętro Wyżej – pl. Sejmu Śląskiego 2
• Galeria pod Sufitem – ul. Rybnicka 11
• Galeria Pusta – pl. Sejmu Śląskiego 2
• Galeria Rondo Sztuki – rondo im. gen. J. Ziętka 1
• Galeria Sektor I – pl. Sejmu Śląskiego 2
• Galeria Sztuki Atelier 2 – ul. Stefana Batorego 2
• Galeria Fra Angelico – ul. H. Jordana 39
• Galeria Sztuki Współczesnej BWA – al. Wojciecha Korfantego 6
• Galeria Sztuki Współczesnej Parnas – ul. Jana Kochanowskiego 10
• Galeria Szyb Wilson – ul. Oswobodzenia 1
• AMC SZTUKA – ul. Mariacka 19
• Galeria "Antrakt" MDK "Szopienice" – ul. gen. Józefa Hallera 28
• Galeria Akwarela – ul. Mikołowska 26
• Galeria Art-Deco – pl. Andrzeja 4
• Galeria Marmurowa – ul. Mikołowska 26
• Galeria Na Francuskiej – ul. Francuska 13
• Galeria Polonia Art – ul. Zabrska 5
• Galeria Sztuki Kowadło – ul. Juliusza Słowackiego 27
• Glass Art Gallery – ul. Stefana Batorego 3

Ekologia

Na terenie Katowic istnieje parę terenów objętych ochroną prawną: 2 rezerwaty przyrody ("Las Murckowski", "Ochojec"), 2 zespoły przyrodniczo-krajobrazowe ("Szopienice-Borki", "Źródła Kłodnicy"), 3 użytki ekologiczne ("Staw Grunfeld", "Stawy Na Tysiącleciu", "Płone Bagno")^[38] oraz 12 obszarów zielonych mających status parków, z których największym jest Katowicki Park Leśny. Osiem z nich wpisanych jest do ewidencji zabytkowych parków oraz ogrodów w Polsce. Poza parkami na terenie miasta jest pewna liczba zieleńców oraz skwerów. Łącznie katowickie tereny zieleni urządzonej zajmują 13% powierzchni miasta z czego tylko 2% to parki. Zinwentaryzowano na nich łącznie 273 taksony drzew oraz krzewów. W Katowicach istnieje 35 okazów drzew uznanych za pomniki przyrody. Lasy w Katowicach zawierają w sobie 1,7% wszystkich lasów w województwie czyniąc Katowice najbardziej zalesionym miastem województwa śląskiego. Lasy te są częścią leśnego pasa ochronnego GOP oraz podlegają Nadleśnictwu Katowice. Do największych parków Katowic należą: Park im. Tadeusza Kościuszki, Katowicki Park Leśny, Dolina Trzech Stawów, Park Zadole, Kalwaria Panewnicka oraz kilka mniejszych. Na styku granic miast Katowic, Chorzowa oraz Siemianowic leży Wojewódzki Park Kultury oraz Wypoczynku (w granicach administracyjnych Chorzowa). Ponadto miasto ma szereg skwerów, do najważniejszych należą: plac Wolności, plac Andrzeja, plac Miarki, plac Rady Europy, plac Grunwaldzki, park A. Budnioka, plac J. Londzina, plac kard. A. Hlonda, plac Alfreda.

Powierzchnia parków spacerowo-wypoczynkowych [ha]
1.	Warszawa	946
2.	Bydgoszcz	874
3.	Wrocław	789
4.	Chorzów	618
5.	Łódź	608
6.	Katowice	526
7.	Poznań	450
8.	Kraków	358
9.	Tychy	227
10.	Sosnowiec	206

Powierzchnia parków spacerowo-wypoczynkowych, zieleńców oraz terenów zieleni osiedlowej na mieszkańca [m kwadr.]
1.	Chorzów	70,9
2.	Tychy	38
3.	Bydgoszcz	36,5
4.	Gorzów Wielkopolski	33,7
5.	Sosnowiec	32,3
6.	Katowice	32,2
7.	Dąbrowa Górnicza	31,9
8.	Grudziądz	29,1
9.	Olsztyn	26,6
10.	Gliwice	26,4

Sport

 Osobny artykuł: Sport w Katowicach.

Początki aktywności fizycznej w tym regionie są powiązane ze społecznością niemiecką. Na ziemiach tych działały niezliczone niemieckie Sport Vereiny oraz Turn Vereiny. Najstarszym katowickim oraz drugim na Górnym Śląsku klubem piłkarskim był powstały w 1904 SV Frisch Auf Kattowitz, po jego rozpadzie powstały w 1905 trzy kluby: FC Preussen 05 Kattowitz, Diana Kattowitz oraz Germania Kattowitz. Jednym z pierwszych klubów piłkarskich był także 06 Zalenze, powstały w 1906 . Dnia 7 grudnia 1930 otwarto w mieście sztuczny tor łyżwiarski^[39]. Aktualnie w Katowicach istnieje kilkadziesiąt klubów oraz stowarzyszeń sportowych. Do najważniejszych należą:

Aktywne kluby sportowe

• AWF Mickiewicz Katowice – męski klub koszykarski grający aktualnie w I lidze
• AZS AWF Katowice – klub wielosekcyjny, 4-krotny Mistrz Polski w szermierce, rozliczne inne medale Mistrzostw Polski
• AZS UŚ Katowice – klub wielosekcyjny, rozliczne medale Mistrzostw Polski
• UKS PIK Katowice – klub siatkarski grający aktualnie w III Lidze Mężczyzn oraz Lidze Juniorów Mężczyzn
• BKS Rawa Katowice – klub baseballowy, założony w 2006 r.
• GKS Katowice – męski klub piłki nożnej 4-krotny wicemistrz Polski, 3-krotny zdobywca Pucharu Polski, 2-krotny zdobywca Superpucharu Polski. Aktualnie w I lidze
• HC GKS Katowice – klub hokejowy, 6-krotny Mistrz Polski, 9-krotny wicemistrz Polski, 8 razy na trzecim miejscu. GKS "Katowice" Historycznie klub wielosekcyjny, wielokrotni mistrzowie polski wielu dyscyplin sportu, klub mistrzów olimpijskich.
• 1. FC Katowice – do niedawna nieistniejący męski klub piłkarski, wicemistrz Polski z 1927, niedawno przywrócony do życia
• HetMaN Szopienice – klub szachowy, zdobywca medali w Mistrzostwach Polski
• HKS Szopienice – klub wielosekcyjny, rozliczne medale w sportach siłowych
• Rozwój Katowice – męski klub piłkarski grający aktualnie w III lidze
• KS Spodek Katowice - Klub siatkarski grający aktualnie w II Lidzie Mężczyzn
• MK Katowice – męski klub piłkarski grający aktualnie w IV lidze, występy w III lidze
• MKS Pałac Młodzieży Katowice – klub wielosekcyjny, rozliczne medale Mistrzostw Polski Juniorów
• Naprzód Janów Katowice – męski klub hokejowy, 5-krotny wicemistrz Polski, 7 razy na trzecim miejscu
• Policyjny Klub Sportowy Katowice – klub sportowy, 5 tytułów Mistrza Polski w szermierce, 11 tytułów Mistrza Polski w pływaniu
• Sekcja Petanque przy Stowarzyszeniu Domu Miasta Saint-Etienne w Katowicach – klub petanque grający w Pierwszej Lidze Polskiej Federacji Pétanque
• Sparta Katowice – wielosekcyjny klub sportowy, 11 tytułów Mistrza Polski w skokach do wody (kategorie młodzieżowe)
• Jango Katowice – klub futsalowy, zdobywca Pucharu Polski w 2007, finalista Pucharu Polski w 2006, 2 razy na podium w I lidze, aktualnie I liga
• Aeroklub Śląski
• Automobilklub Śląski
• Silesia Miners – pierwsza na Śląsku drużyna futbolu amerykańskiego, jest w Polskiej Lidze Futbolu Amerykańskiego
• LGKS Podlesianka Katowice – męski klub piłkarski grający aktualnie w lidze okręgowej
• MK Górnik Katowice – męski klub piłkarski grający aktualnie w IV lidze, siedziba klubu istnieje w Kostuchnie.
• Legion Katowice – pierwszy na Śląsku męski klub lacrosse'owy
• Alpino – działajacy jako stowarzysznie sportowe, klub sportowy dla dzieci (głównie narciarstwo)

Nieistniejące już kluby sportowe

  Sprawdź więcej w artykule Sport w Katowicach, w sekcji Nieistniejące już kluby sportowe.

Architektura

 Osobny artykuł: Architektura Katowic.

Katowice należą obok Łodzi oraz Gdyni do grupy miast Polski, których centra nie wywodzą się ze średniowiecznego miasta lokacyjnego. Style takie jak gotyk, renesans czy barok nie są zatem w nim reprezentowane. Układ urbanistyczny miasta powstał na skutek rozbudowy oraz połączenia poszczególnych wsi oraz osiedli robotniczych w czasie gwałtownego rozwoju w XIX oraz XX wieku.

Śródmieście miasta było ukształtowane w połowie XIX w., którego ściślejsze zabudowywanie nastąpiło po 1880 roku. Powstałe w tym czasie budynki posiadają dekorację eklektyczną (w większości neorenesansową oraz neobarokową) z późniejszymi elementami stylu secesyjnego. Pod koniec XIX wieku uznawane było za "mały Paryż"^[40].

Modernistyczny kwartał południowej części śródmieścia Katowic, powstały po utworzeniu województwa śląskiego w 1922, to jeden z najciekawszych w kraju przykładów międzywojennego funkcjonalizmu oraz stylu międzynarodowego. Katowickie budynki są inspirowane architekturą Bauhausu, De Stijl czy realizacjami Le Corbusiera^[41].

Dane urbanistyczne

tereny zabudowy mieszkaniowej – 12% tereny komunikacji oraz transportu – 12,5% tereny przemysłowe – 8,5%

obszary zieleni urządzonej – 7,5% lasy oraz inne użytki – 55% nieużytki – 4,5%

W granicach Katowic istnieje prawie 66 km² lasów. Lasy te są pod ochroną^[42].

Zabytki oraz atrakcje turystyczne

Najstarsza budowla w Katowicach to drewniany kościółek św. Michała Archanioła z XVI w. w Brynowie, oprócz niego w mieście istnieje kilkadziesiąt budowli mieszkalnych z XIX oraz początku XX wieku, w tym unikatowe osiedla: Nikiszowiec oraz Giszowiec. Znajdują się tu także dwa pałace: pałac Goldsteinów oraz pałac w Załężu oraz parę zabytkowych kościołów w tym kościół Mariacki, kościół garnizonowy, katedra Chrystusa Króla (największa katedra w kraju), bazylika z klasztorem franciszkanów z oryginalną kalwarią w stylu modernistycznym oraz ewangelicki kościół Zmartwychwstania Pańskiego – najstarsza murowana budowla sakralna w mieście.

Drapacz Chmur wybudowany w latach 1929–1930 przy ul. Żwirki oraz Wigury 15 to przykład modernistycznej architektury, która wypełnia południowy kwartał śródmieścia.

Naprzeciw gmachu Sejmu Śląskiego istnieje pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego ufundowany ze składek mieszkańców woj. śląskiego oraz zamówiony w 1936 r. u chorwackiego rzeźbiarza Antuna Augustinčicia. Wykonany stał się w latach 1937–39. Z uwagi na wybuch wojny oraz późniejsze uwarunkowania polityczne pomnik trafił do Polski dopiero w 1991 r. W 1998 r. wykonano cokół oraz ustawiono pomnik w obecnym miejscu, na placu Bolesława Chrobrego^[43]. Projekt placu wraz z cokołem, wg projektu Aliny Borowczak – Grzybowskiej oraz Andrzeja Grzybowskiego otrzymał tytuł Najlepszej Przestrzeni Publicznej Województwa Śląskiego 2001.

nieoczekiwanie zabytków w Katowicach znaleźć da się wiele niezabytkowych atrakcji turystycznych np. Pomnik Powstańców Śląskich (największy pomnik w kraju), wieża spadochronowa (jedyna istniejąca wieża spadochronowa w Polsce), Spodek (hala widowiskowa oddana do użytku w roku 1971 z architektonicznie ciekawym dachem koncepcji inżyniera Wacława Zalewskiego, utrzymywanym w miejscu stalowymi kablami zgodnie z zasadami tensegrity).

Wieżowce

 Osobny artykuł: wieżowce Katowic.

Na terenie Katowic jest stworzonych kilkanaście wysokich budynków, uznawanych za wieżowce. Najstarszym katowickim wieżowcem jest dom profesorów Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych z 1931, drugim Drapacz Chmur z 1934. Najwyższym wieżowcem w Katowicach jest Altus.

Polityka

 Osobny artykuł: Konsulaty w Katowicach.

Prezydent miasta

 Osobny artykuł: Prezydenci miasta Katowice.

Najważniejsze stanowisko we władzach wykonawczych Katowic było na przestrzeni lat różnie nazywane: w latach 1866-1920 oraz 1939-1945 nazywano ich Oberbürgermeister, w okresie międzywojennym (1922-1939) oraz pierwszych latach po wojnie (1945-1950) zwani byli prezydentami miasta, a od 24 marca 1950 do 1 stycznia 1974 zwano ich przewodniczącymi rady miejskiej. Od 1 stycznia 1974 powrócono do określenia prezydent miasta, które jest w użyciu do dziś.

Przedostatnim sołtysem wsi był Kazimierz Skiba, którego chata, aktualnie przeniesiona do skansenu, stała na obrzeżach wsi Katowice, niedaleko granicy wsi Bogucice, w części zwanej później Drajok. Ostatnim sołtysem był niejaki Ludwik Troll.

Od uzyskania przez Katowice praw miejskich w 1865 miasto miało 23 prezydentów. Pierwszym prezydentem Katowic był Louis Diebel, który objął urząd 14 maja 1866, zostając burmistrzem miasta, które liczyło wówczas 4815 mieszkańców oraz obejmowało swym zasięgiem obszar zbliżony do dzisiejszego śródmieścia Katowic. Obecnym prezydentem miasta Katowice jest Piotr Uszok.

Rada miasta

 Osobny artykuł: Rada Miasta Katowice.

3 marca oraz 4 kwietnia 1866 miały miejsce pierwsze wybory do ciała, które ustanowiło władze Katowic. Z 342 kandydatów wybrano pierwszych 18 przedstawicieli (Stadtverordneten) mieszkańców miasta. Przedstawiciele ci, pod kierownictwem przewodniczącego komitetu wyborczego, dr Richarda Holtze, wybrali 14 maja 1866 pierwszy magistrat (Magistratskollegium), w skład którego weszli:

• pierwszy burmistrz Katowic – Louis Diebel z Krapkowic (niem. Krappitz),
• zastępca burmistrza – Rossei
• 4 stałych radnych miejskich, którzy od 1873 nosili tytuł Ratsherr

Liczbę radnych podniesiono w 1875 do 6 oraz zaczęto tytułować Stadtraete.

Na pierwszym posiedzeniu rady, któremu przewodniczył radny o nazwisku Trol, omawiano m.in. sprawy organizacji policji miejskiej. Radny Trol przekazał na jej rzecz, ze swego prywatnego mienia: stare biurko, materiały biurowe, 2 rogi dla straży nocnej, stary regał oraz szafę.

Aktualnie przewodniczącym rady miasta jest Arkadiusz Godlewski, a w jej skład wchodzi 31, wybieranych w wyborach bezpośrednich radnych. Od 2002 roku prezydenta Katowic wybierają mieszkańcy. 27 października 2002 odbyły się wybory powszechne, w których liczbą 54% głosów stał się wybrany Piotr Uszok. Oficjalną siedzibą Urzędu Miasta Katowice jest magistrat przy ul. Młyńskiej 4 w dzielnicy Śródmieście.

Rada Miasta nadaje tytuł Honorowego Obywatela Miasta Katowice, który dotychczas otrzymało 15 osób (stan na styczeń 2012)^[44].

Katowice są siedzibą Górnośląskiego Związku Metropolitalnego oraz członkiem Unii Metropolii Polskich.

Uchwałą rady z 22 czerwca 2009 ustanowiono 11 września świętem miasta^[36].

Współpraca międzynarodowa

Lista miast partnerskich Katowic^[45]:

• Opawa
• Ostrawa
• Kolonia
• Mobile
• Saint-Étienne
• Odense
• Miszkolc
• Groningen
• Hrabstwo Dublin Południowy
• Shenyang
• Koszyce
• Donieck

W 2010 uroczyście otwarto plac Miast Partnerskich, na którym leżą specjalne tablice informacyjne o każdym z miast partnerskich Katowic.

Wspólnoty religijne

Kościół rzymskokatolicki

Katowice są siedzibą archidiecezji katowickiej oraz metropolii katowickiej.

W mieście istnieje 36 kościołów oraz ma swoje klasztory 18 zgromadzeń zakonnych Kościoła rzymskokatolickiego, w tym jest to aż pięć domów prowincjalnych (franciszkanów^[46], jadwiżanek^[47], elżbietanek^[48], służebniczek śląskich^[49] oraz niepokalanek^[50]). Na terenie miasta istnieje bazylika mniejsza pw. św. Ludwika Króla oraz Wniebowzięcia NMP w zespole klasztornym franciszkanów w Panewnikach^[51]. Znanym na Górnym Śląsku sanktuarium, obok Kalwarii Panewnickiej, jest katowicki kościół św. Szczepana w Bogucicach z cudownym wizerunkiem Matki Bożej Boguckiej^[52].

W Katowicach posiadają swoją siedzibę dwa wyższe seminaria duchowne archidiecezjalne oraz zakonne, katolickie wydawnictwo Księgarnia św. Jacka^[53], drukarnia, redakcje archidiecezjalnej rozgłośni Radia eM^[54], ogólnopolskiego tygodnika katolickiego Gość Niedzielny^[55], miesięcznika dla dzieci oraz młodzieży Mały Gość Niedzielny^[56] oraz miesięcznika Apostolstwo Chorych. W pobliżu kurii metropolitarnej istnieje Centrala Caritas Archidiecezji Katowickiej^[57]. W Katowicach działa także parę ośrodków duszpasterstwa akademickiego, m.in. Kościół Akademicki w krypcie Katedry Chrystusa Króla oraz FODA w Panewnikach^[58].

Kościoły ewangelickie

Katowice są siedzibą diecezji katowickiej. W mieście leżą 2 parafie;

• Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach,
• Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach-Szopienicach,
• Kościół Ewangelicko-Metodystyczny – parafia Nowego Przymierza

Kościoły ewangeliczne

• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego – zbór w Katowicach
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Ruch Reformacyjny – zbór w Katowicach
• Kościół Chrześcijan Baptystów – dwa zbory (w centrum oraz w Bogucicach)
• Kościół Wolnych Chrześcijan
• Wspólnota Kościołów Chrystusowych
• Kościół Zielonoświątkowy – zbór Betania
• Stowarzyszenie Zborów Chrześcijan w RP

Judaizm

• Gmina Wyznaniowa Żydowska w Katowicach

Do czasów II wojny światowej w mieście istniała przy ul. A. Mickiewicza zbudowana w stylu eklektycznym, mauretańsko-neoromańskim Wielka Synagoga. Aktualnie fundacja Or Chaim podejmuje działania mające na celu odbudowę synagogi. Aktualna synagoga istnieje w budynku Gminy Wyznaniowej Żydowskiej przy ulicy Młyńskiej 13. Wg ostatnich ustaleń (styczeń 2011) w Katowicach mieściły się aż trzy synagogi^[59].

Buddyzm

• Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu^{potrzebne źródło}
• Szkoła Zen Kwan Um w Polsce – ośrodek w Katowicach^{potrzebne źródło}

Inne

• Świadkowie Jehowy^[60]
• Świecki Ruch Misyjny "Epifania" – zbór w Katowicach^{potrzebne źródło}.

• 

  Katowice, Kościół Zmartwychwstania Pańskiego

• 

  Katowice, Katedra Chrystusa Króla

• 

  Katowice, Pałac Biskupi

Ludzie związani z Katowicami

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Katowicami.

Sprawdź też

• Centralny Cmentarz Komunalny w Katowicach
• Cmentarz żydowski w Katowicach
• Rynek w Katowicach

Przypisy

Bibliografia

• A. Brożek, A. Plewako, Geneza oraz rozwój herbu miasta Katowic, Katowice 1982.
• J. Dałek, K. Szarowski, Katowice centrum wielkoprzemysłowej aglomeracja, Katowice 1976.
• Dzieje Katowic (1299-1945), oprac. Joanna Starnawska, Katowice 1990.
• D. Głazek, Budynek Muzeum Śląskiego w Katowicach w dwudziestoleciu międzywojennym [w:] Z dziejów sztuki Górnego Śląska oraz Zagłębia Dąbrowskiego, red. E. Chojecka, Katowice 1982.
• W. Gostomski-Nałęcz, Dzieje oraz rozwój Wielkich Katowic jako ośrodka górnośląskiego przemysłu oraz stolicy autonomicznego województwa śląskiego.
• G. Hoffmann, Geschichte der Stadt Kattowitz.
• J. Kalinowski, Katowice oraz okolice.
• Katowice. Ich dzieje oraz kultura na tle regionu, pod red. W. Mrozek, Warszawa 1976.
• Katowice 1865-1945. Zarys rozwoju miasta, pod red. J. Szflarskiego, Katowice 1978.
• Katowiczanie w K.L. Auschwitz. Ofiary oraz sprawcy, oprac. Izabela Lar oraz Aleksandra Żłobińska, Katowice 2005.
• J. Moskal, W. Janota, W. Szewczyk, Album Katowic. Bogucice, Załęże et nova villa Katowice. Rozwój w czasie oraz przestrzeni.
• M. Nowosad, Architektura Katowic przełomu XIX oraz XX wieku, "Rocznik Katowicki", 1975.
• W. Odorowski, Architektura Katowic w latach międzywojennych 1992-1939, Katowice 1994.
• W. Odorowski, Wieżowce Katowic oraz ich treści ideowo-propagandowe [w:] O sztuce Górnego Śląska oraz przyległych ziem małopolskich, red. E. Chojecka, Katowice 1993, s. 267-278.
• K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice oraz Górnośląski Okręg Przemysłowy: Przewodnik.
• L. Szaraniec, Osady oraz osiedla Katowic.
• B. Szczypka-Gwiazda, Reprezentacyjne założenie placu-forum Katowic jako próba stworzenia "Przestrzeni Symbolicznej" [w:] Przestrzeń. Architektura. Malarstwo. Wybrane zagadnienia sztuki górnośląskiej, red. E. Chojecka, Katowice 1995, s. 106-135.

Linki zewnętrzne

• Urząd Miasta Katowic

p • d • e Miasta wojewódzkie Polski Białystok • Bydgoszcz • Gdańsk • Gorzów Wielkopolski • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Łódź • Olsztyn • Opole • Poznań • Rzeszów • Szczecin • Toruń • Warszawa • Wrocław • Zielona Góra

p • d • e Miasta wojewódzkie II Rzeczypospolitej Białystok • Brześć nad Bugiem • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Lwów • Łódź • Łuck • Nowogródek • Poznań • Stanisławów • Tarnopol • Toruń • Warszawa • Wilno

p • d • e Województwo śląskie Miasta na prawach powiatu Bielsko-Biała • Bytom • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze • Żory Powiaty będziński • bielski • bieruńsko-lędziński • cieszyński • częstochowski • gliwicki • kłobucki • lubliniecki • mikołowski • myszkowski • pszczyński • raciborski • rybnicki • tarnogórski • wodzisławski • zawierciański • żywiecki

p • d • e Województwo śląskie (II Rzeczpospolita) miasto wojewódzkie – Katowice Powiaty miejskie Katowice • Bielsko • Królewska Huta (od 1934 Chorzów) Powiaty bielski • cieszyński • frysztacki (od 1938) • katowicki • lubliniecki • pszczyński • rudzki (do 1924) • rybnicki • tarnogórski • świętochłowicki (do 1939)

p • d • e Miasta województwa śląskiego Miasta powiatowe Będzin • Bielsko-Biała • Bieruń • Bytom • Cieszyn • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Kłobuck • Lubliniec • Mikołów • Mysłowice • Myszków • Piekary Śląskie • Pszczyna • Racibórz • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tarnowskie Góry • Tychy • Wodzisław Śląski • Zabrze • Zawiercie • Żory • Żywiec Miasta gminne Blachownia • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Imielin • Kalety • Kłobuck • Knurów • Koniecpol • Koziegłowy • Krzanowice • Krzepice • Kuźnia Raciborska • Lędziny • Łaziska Górne • Łazy • Miasteczko Śląskie • Ogrodzieniec • Orzesze • Pilica • Poręba • Pszów • Pyskowice • Radlin • Radzionków • Rydułtowy • Siewierz • Skoczów • Sławków • Sośnicowice • Strumień • Szczekociny • Szczyrk • Toszek • Ustroń • Wilamowice • Wisła • Wojkowice • Woźniki • Żarki

p • d • e Gminy górnicze Babice • Bełchatów • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Kłodawa • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory

p • d • e Podział administracyjny Prowincji Śląsk Rejencja legnicka Powiaty miejskie Glogau (od 1920) • Görlitz (od 1873) • Grünberg (1922-1933) • Hirschberg (od 1922) • Liegnitz (od 1874) Powiaty ziemskie Bolkenhain (1820-1932) • Bunzlau • Fraustadt (od 1938) • Freystadt (do 1932 oraz od 1933) • Glogau • Goldberg (od 1932) • Goldberg-Haynau (do 1932) • Görlitz • Grünberg • Hirschberg im Riesengebirge • Hoyerswerda (od 1825) • Jauer (do 1932 oraz od 1933) • Landeshut • Lauban • Liegnitz • Löwenberg • Lüben • Rothenburg (Oberlausitz) • Sagan (do 1932) • Schönau (do 1932) • Sprottau Rejencja opolska Powiaty miejskie Beuthen O.S. (od 1890) • Gleiwitz (od 1897) • Hindenburg (od 1927) • Kattowitz (1897-1922) • Königshütte (1898-1922) • Neisse (od 1911) • Oppeln (od 1899) • Ratibor (od 1904) Powiaty ziemskie Beuthen (do 1927) • Beuthen-Tarnowitz (od 1927) • Cosel • Falkenberg O.S. • Groß Strehlitz • Grottkau • Guttentag (1922-1939) • Hindenburg O.S. (1873-1927) • Kattowitz (od 1873) • Kreuzburg (od 1820) • Leobschütz • Lublinitz (do 1922 oraz od 1939) • Neisse • Neustadt • Oppeln • Pleß • Ratibor • Rosenberg O.S. • Rybnik (do 1927) • Tarnowitz (1873-1927) • Tost-Gleiwitz Rejencja wrocławska Powiaty miejskie Breslau • Brieg (od 1907) • Schweidnitz (od 1899) • Waldenburg (od 1924) Powiaty ziemskie Breslau • Brieg • Frankenstein (od 1820) • Glatz (od 1820) • Groß Wartenberg • Guhrau • Habelschwerdt (od 1820) • Kreuzburg (do 1820) • Militsch • Münsterberg (1820-1932) • Namslau • Neumarkt • Neurode (1854-1932) • Nimptsch (1820-1932) • Oels • Ohlau (do 1932 oraz od 1933) • Reichenbach (od 1820) • Schweidnitz (od 1820) • Steinau (do 1932) • Strehlen • Striegau (1820-1932) • Trebnitz • Waldenburg (od 1820) • Wohlau