Kodeks cywilny (skrót k.c. albo w języku prawniczym także kc) – usystematyzowany wedle określonych reguł (nawiązujących do systematyki pandektowej) zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego obejmujący przynajmniej podstawowy zestaw instytucji z tej dziedziny.
Polski kodeks cywilny
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964
Kodeks cywilny |
| Nazwa potoczna |
Kodeks cywilny |
| Skrót nazwy |
K.c., kc, k.c. |
| Data wydania |
23 kwietnia 1964 |
| Miejsce publikacji |
Polska, Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 |
| Data wejścia w życie |
18 maja 1964
1 stycznia 1965 |
| Rodzaj aktu |
ustawa |
| Przedmiot regulacji |
prawo cywilne, w tym normy ogólne, prawo osobowe, rzeczowe, spadkowe, zobowiązań |
| Status |
obowiązujący |
| Ostatnio zmieniony przez |
Dz. U. z 2011 r. Nr 85, poz. 458 |
| Wejście w życie ostatniej zmiany |
23 października 2011 |
| Przeczytaj: Ważne zastrzeżenia! |
Kodeks cywilny w Polsce wydany stał się ustawą z 23 kwietnia 1964. Wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1965, z wyjątkiem artykułów 160–167, 178, 213–219 oraz 1058–1088, które weszły w życie z dniem ogłoszenia, czyli 18 maja 1964. Opublikowany stał się w Dzienniku Ustaw nr 16, poz. 93 z 1964[1]. Organem wydającym był Sejm PRL, a organami zobowiązanymi: Rada Ministrów, Ministerstwo Rolnictwa oraz Rozwoju Wsi oraz Ministerstwo Obrony Narodowej.
Geneza
Uchwalenie kodeksu cywilnego w Polsce wywołane było w głównej mierze potrzebą unifikacji polskiego prawa cywilnego oraz unowocześnieniem dotychczasowych przepisów. Do momentu wejścia w życie kodeksu cywilnego w zakresie stosunków cywilnoprawnych obowiązywały:
- ustawa z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. z 1950 r. Nr 34, poz. 311),
- dekret z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319),
- rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz. U. Nr 82, poz. 598),
- dekret z dnia 8 października 1946 r. – Prawo spadkowe (Dz. U Nr 60, poz. 328),
- rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy (w pozostałej części kodeks obowiązywał do końca 2000 r.) (Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502),
- ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 172),
- ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 168),
- rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 94, poz. 848),
- rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o rejestrowym zastawie rolniczym (Dz. U. z 1928 r. Nr 38, poz. 360),
- ustawa z dnia 14 marca 1932 r. o rejestrowym zastawie drzewnym (Dz. U. z 1932 r. Nr 31, poz. 317),
- ustawa z dnia 28 kwietnia 1938 r. o rejestrowych prawach rzeczowych na pojazdach mechanicznych (Dz. U. z 1938 r. Nr 36, poz. 302),
- ustawa z dnia 15 czerwca 1939 r. o zastawie rejestrowym na maszynach oraz aparatach (Dz. U. z 1939 r. Nr 60, poz. 394),
- rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 czerwca 1924 r. o lichwie pieniężnej (Dz. U. z 1924 r. Nr 56, poz. 574),
- dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 3 grudnia 1935 r. o wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 1935 r. Nr 88, poz. 545);
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.), która zawiera w głównej mierze przepisy derogacyjne, kolizyjne oraz intertemporalne przygotowała polski system prawa do wejścia w życie kodeksu cywilnego. Akty prawne wymienione wyżej zostały w całości albo w części uchylone przez ustawę Przepisy wprowadzające kodeks cywilny.
Zawartość polskiego kodeksu cywilnego
Polski kodeks cywilny składa się z czterech ksiąg: części ogólnej (art. 1–125) dotyczącej m.in. osób oraz czynności prawnych, oraz ksiąg regulujących kolejno: prawo rzeczowe (art. 126–352), prawo zobowiązań (art. 353–921) oraz prawo spadkowe (art. 922–1088).
Księgi dzielą się na tytuły, tytuły na działy, działy na rozdziały, a pewne rozdziały na oddziały.
Na podstawie kodeksu cywilnego wydanych było 10 rozporządzeń.
Nowelizacje
Do końca roku 2011 wydane zostały 64 akty zmieniające polski kodeks cywilny[2]. Nie stał się jednak wydany dotąd jego oficjalny tekst jednolity.
Pierwsza nowelizacja nastąpiła w 1971 r. W okresie PRL-u kodeks cywilny nowelizowany był ośmiokrotnie.
Bardzo obszerna nowelizacja nastąpiła w 1990 r. w związku z transformacją ustrojową w Polsce. Przejście z gospodarki centralnie sterowanej na gospodarkę kapitalistyczną wywołało potrzebę dokonania głębokich zmian w kodeksie cywilnym, z reguły w zakresie własności oraz umów (wprowadzono do kodeksu cywilnego np. zasadę swobody umów, która jest jednym z fundamentów gospodarki wolnorynkowej – wysławia ją art. 3531 kodeksu cywilnego).
Sprawdź też
Przypisy
Linki zewnętrzne