Ten artykuł dotyczy aktu normatywnego dotyczącego zbioru przepisów. Sprawdź też: inne znaczenia tego słowa.

Kodeks karny (oficjalny skrót to k.k., w języku prawniczym przyjął się także kk) – akt normatywny stanowiący zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego państwa. W swojej części ogólnej wyznacza przede wszystkim definicję przestępstwa, zasady odpowiedzialności za przestępstwo (w tym okoliczności wyłączające bezprawność czynu - tzw. kontratypy ), zasady wymiaru kary ("okoliczności łagodzące"), zasady przedawnienia odpowiedzialności karnej. Ustala także katalog kar, środków karnych oraz środków zabezpieczających oraz środki związane z poddaniem sprawcy próbie (jak warunkowe zawieszenie wykonania kary). Polski kodeks karny wyznacza ponadto formy sprawcze przestępstwa (współsprawstwo, sprawstwo polecające), formy stadialne przestępstwa (przygotowanie, usiłowanie) oraz formy zjawiskowe przestępstwa (pomocnictwo, podżeganie, sprawstwo). W swojej części szczególnej kodeks karny zawiera zwykle katalog czynów, które są zabronione pod groźbą kary (typów przestępstw).

Aktualnie obowiązująca w Polsce ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) weszła w życie 1 września 1998 r. zastępując ustawę z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1969 r. Nr 13, poz. 94, z późn. zm.).

W Europie od XVI wieku istniały rozmaite teksty o podobnym zastosowaniu. Do najbardziej znanych trzeba m.in. Constitutio Criminalis Carolina z 1532.

Constitutio Criminalis Carolina. Imprint: Frankfurt. J. Schmidt. Verlegung Sigmund Feyrabends, 1577

W XVIII wieku w Polsce ukazał się projekt kodeksu obejmującego prawo karne oraz cywilnego – był to Kodeks Zamoyskiego.

Kodeksami karnymi (ewentualnie źródłami prawa karnego materialnego) obowiązującymi na ziemiach polskich od końca XVIII wieku były:

• Na terenach zaboru austriackiego
  • Józefina (Kodeks karny Józefa II) – obowiązywał od 1787 roku.
  • Kodeks karny zachodniogalicyjski (w rzeczywistości projekt Księgi ustaw karnych za zbrodnie oraz ciężkie przekroczenia policyjne, tzw. Franciscany) – obowiązywał w Zachodniej Galicji od 1796 roku.
  • Franciscana – obowiązywała od 1803 do 1852 roku.
  • Kodeks karny (austriacki) z 1852 roku.
• Na terenie zaboru pruskiego
  • Landrecht pruski cząstka II – obowiązywał od 1794 do 1851 roku.
  • Kodeks karny pruski z 1851 roku – obowiązywał w latach 1851-1870 roku.
  • Kodeks karny Związku Północnoniemieckiego – obowiązywał od 1870 roku.
  • Kodeks Karny Rzeszy Niemieckiej (StGB) – obowiązywał od 1871 roku.
• Na terenie zaboru rosyjskiego
  • Kodeks karzący Królestwa Polskiego – na terenie Królestwa Polskiego od 1818 do 1847 roku.
  • Kodeks Kar Głównych oraz Poprawczych – na terenie Królestwa Polskiego od 1847 do 1876 roku.
  • Kodeks karny rosyjski z 1866 – na terenie Królestwa Polskiego od 1876 do 1915 roku.
  • Kodeks Tagancewa z 1903 – wprowadzony w całości w Królestwie Polskim w 1915 obowiązywał do 31 sierpnia 1932 roku.
• Kodeks Makarewicza z 1932 roku – obowiązujący od 1 września 1932 w II RP oraz – ze zmianami – do 31 grudnia 1969 roku w PRL.
• Kodeks karny wojskowy z 1932 roku – obowiązywał do 1944 roku.
• Kodeks karny Wojska Polskiego z 23 września 1944 roku – obowiązywał do 1970 roku.
• Mały kodeks karny z 13 czerwca 1946 roku – obowiązywał od 12 lipca 1944 do 31 grudnia 1969 roku.
• Kodeks karny z 19 kwietnia 1969 roku – obowiązujący od 1 stycznia 1970 do 31 sierpnia 1998 roku, tzw. kodeks Andrejewa.
• Kodeks karny z 6 czerwca 1997 roku – obowiązujący od 1 września 1998 roku do chwili obecnej.
• Kodeks karny skarbowy z 1999 roku – obowiązujący do chwili obecnej.

Sprawdź też

• Kodeks postępowania karnego
• Kodeks karny wykonawczy
• Kodeks wykroczeń
• Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Linki zewnętrzne

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553)

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk.