Komisja Europejska (niem. Europäische Kommission, fr. Commission européenne, ang. European Commission) – organ wykonawczy Unii Europejskiej będący instytucją odpowiedzialną za bieżącą politykę Unii, nadzorujący prace wszystkich jej agencji oraz zarządzającą jej funduszami. Komisja ma wyłączną inicjatywę legislacyjną w zakresie prawa unijnego oraz jest uprawniona do wydawania rozporządzeń wykonawczych (ang. Comission Regulation). Jej główną siedzibą jest Bruksela.
Funkcjonowanie komisji jest wzorowane na rządzie gabinetowym, a 27 komisarzy odpowiada randze ministra w rządach poszczególnych państw. Na każde państwo członkowskie Unii Europejskiej przypada jeden komisarz, choć w założeniu posiadają oni reprezentować interesy całej Unii, a nie państw, z których pochodzą. Jeden z grona komisarzy jest wybierany przez Parlament Europejski na przewodniczącego Komisji (obecnym przewodniczącym jest José Manuel Barroso, w 2009 roku stał się wybrany na drugą kadencję).
W potocznym rozumieniu termin „Komisja Europejska” może także oznaczać całą administrację podległą 27 komisarzom. Aktualnie pracuje w niej około 25 tys. urzędników.
Struktura Komisji
Aktualnie Komisja liczy tylu członków, ile jest państw członkowskich Unii (27). Od 1 listopada 2014 liczyć będzie w każdej kadencji 2/3 liczby członków Unii (tzn. jeśli UE liczy 27 państw, to komisarzy będzie 18). Jednak Rada Europejska, stanowiąc jednomyślnie, będzie mogła ustalić inną liczbę. Każdy z komisarzy jest odpowiedzialny za określoną dziedzinę, analogicznie do ministrów w rządzie. W skład komisji wchodzi też wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych oraz polityki bezpieczeństwa jako jeden z jej wiceprzewodniczących.
Członkowie komisji nie potrafią czuć się związani żadnymi instrukcjami płynącymi z krajów ich pochodzenia – są politykami, których powołanie rekomenduje Rada Unii Europejskiej oraz zatwierdza Parlament Europejski, a mianuje Rada Europejska. Ich zadaniem jest nadzór nad przydzielonymi im dyrekcjami generalnymi.
Tryb wyboru Komisji
Zgodnie z postanowieniami Traktatu z Lizbony, Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, uwzględniając wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego, przedstawia kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej, który jest następnie zatwierdzany przez Parlament Europejski. W przypadku niewybrania kandydata, Rada Europejska ma miesiąc na przedstawienie nowego wedle tej samej procedury.
Rada Unii Europejskiej, w porozumieniu z przewodniczącym Komisji, ustala listę komisarzy, postępując wedle sugestii państw członkowskich. Następnie skład Komisji podlega kolegialnemu zatwierdzeniu przez Parlament Europejski, który przedtem przesłuchuje kandydatów na komisarzy na posiedzeniach odpowiednich Komisji. W przypadku zatwierdzenia, Rada Europejska mianuje Komisję stanowiąc większością kwalifikowaną.
Prerogatywy
Komisja Europejska zajmuje się wszystkimi bieżącymi zagadnieniami dotyczącymi funkcjonowania Unii, a więc polityką rolną, gospodarczą, społeczną, obronnością oraz polityką międzynarodową itp. nieoczekiwanie tego Komisja jest instytucją zajmującą się konstruowaniem oraz przedstawianiem pod głosowanie Radzie Unii Europejskiej albo Parlamentowi Europejskiemu wszystkich aktów prawnych Unii. Komisja przygotowuje też zwykle propozycje traktatów oraz innych aktów prawa międzynarodowego, które są później dyskutowane na zebraniach Rady Europejskiej. Komisja Europejska nadzoruje też rządy państw członkowskich w sprawie wdrażania zmian prawa poszczególnych krajów wynikających z przystosowywania prawa krajowego do ustaleń unijnych. Komisja prowadzi też bieżące negocjacje z krajami kandydującymi do Unii. Przewodniczący Komisji Europejskiej jest oficjalną "głową" Unii, reprezentując ją w kontaktach międzynarodowych.
Komisja Europejska jako wyłączny organ unijny ma prawo tzw. bezpośredniej inicjatywy legislacyjnej.
Komisja tworzy także białe księgi oraz zielone księgi. Zielone księgi to komunikaty dotyczące pewnych dziedzin polityki, skierowane przede wszystkim do uczestników konsultacji oraz debat na dany temat. Czasami stanowią impuls do podjęcia działań legislacyjnych. Białe księgi to dokumenty zawierające propozycje konkretnych działań Unii, opracowywane wielokrotnie po publikacji zielonej księgi rozpoczynającej dyskusję na dany temat[1].
Historia Komisji
Poprzedniczkami Komisji Europejskiej były: powstała w 1952 r. Wysoka Władza, będąca organem zarządzającym EWWiS złożonym z funkcjonariuszy międzynarodowych, oraz istniejące od 1958 r. Komisja EWG oraz Komisja Euratomu. Wszystkie trzy organy zostały połączone w jednolitą Komisję Wspólnot Europejskich w 1967 r. na mocy Traktatu Fuzyjnego. Nazwa Komisja Europejska przyjęła się po wejściu w życie Traktatu z Maastricht oraz powstaniu Wspólnot Europejskich.
Zarzuty o korupcję oraz niegospodarność
W 1999 Komisja była rozwiązana w wyniku zarzutów o korupcję oraz nepotyzm podniesionych przez audytora wewnętrznego Paula van Buitenena, w których główną rolę grała komisarz Édith Cresson[2]. Bezpośrednią przyczyną rozwiązania Komisji, której przewodniczącym był Jacques Santer, był raport Komisji Niezależnych Ekspertów opisujący niedobór zarządzania sprzyjający korupcji oraz niegospodarności:
Zarzuty o nierzetelne rozliczanie środków budżetowych oraz niedobór transparentności były podnoszone ponownie w 2004 roku[3].
Po skandalu w 1999 roku rozwiązaniem dylematu miało być uruchomienie biura antykorupcyjnego OLAF[4]. Wedle Paula van Buitenena w 2008 roku nadal nie funkcjonuje ono skutecznie[5]. Już w latach 2002-2004 zaobserwowano pierwsze przypadki wewnętrznych represji wobec urzędników zgłaszających do OLAF nieprawidłowości w swoich jednostkach[6].
W 2008 roku Komisja Europejska była skrytykowana przez koalicję organizacji pozarządowych za dopuszczenie do zdominowania grup eksperckich przez lobbystów oraz przedstawicieli biznesowych grup nacisku[7].
W 2009 roku 66% skarg do europejskiego rzecznika praw obywatelskich (European Ombudsman) dotyczyło działań Komisji Europejskiej, z czego 36% – braku transparentności, dla przykładu utrudniania dostępu do informacji publicznej[8].
W kwietniu 2009 ujawniona była wewnętrzna notatka rozesłana do pracowników Komisji Europejskiej, w której zaleca się im by w raportach oraz korespondencji nie wspominali o prywatnych spotkaniach z lobbystami oraz instruuje, w jaki sposób utrudniać dostęp do informacji publicznej przez wąskie interpretowanie zapytań we wnioskach[9].
W 2010 roku organizacja Transparency International wyraziła zaniepokojenie podejmowaniem pracy przez byłych komisarzy w sytuacjach mogących stwarzać podejrzenie konfliktu interesów[10][11]. Brytyjskie czasopismo "Public Servant Magazine" skrytykowało Komisję za rozrzutność oraz niekontrolowany rozrost biurokracji, której koszty utrzymania wynoszą ponad 8 miliardów euro, z czego koszty samej Komisji to ponad 3,5 miliarda[12]. Zbiorcze raporty na temat wydatków Komisji Europejskiej opublikowało w 2011 roku The Bureau for Investigative Journalism[13], krytykując równocześnie KE za utrudnianie dostępu do tych informacji[14]
W 2010 roku Reuters ujawnił korespondencję urzędników Komisji, którzy ukrywali albo przeinaczali wyniki badań naukowych dla wsparcia politycznego programu promocji biopaliw[15]. Wkrótce potem Komisja była pozwana do sądu przez grupę Climate Earth z zarzutem ograniczania prawa do informacji publicznej[16]. Kontrowersje wzbudza także – zgodna z przepisami KE – praktyka wypłacania byłym komisarzom "przejściowych wynagrodzeń" w wysokości 40-65% ich zarobków przez trzy lata od odejścia z pracy[17].
Obecny Skład Komisji
-
José Manuel Barroso (przewodniczący),
Catherine Ashton (Wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych oraz polityki bezpieczeństwa, Pierwsza wiceprzewodnicząca),
Viviane Reding (sprawiedliwość, wiceprzewodnicząca),
Joaquín Almunia (konkurencja, wiceprzewodniczący),
Siim Kallas (transport, wiceprzewodniczący),
Neelie Kroes (agenda cyfrowa, wiceprzewodnicząca),
Antonio Tajani (przemysł oraz przedsiębiorczość, wiceprzewodniczący),
Maroš Šefčovič (administracja, wiceprzewodniczący),
Janez Potočnik (ochrona środowiska),
Olli Rehn (sprawy gospodarcze oraz walutowe),
Andris Piebalgs (rozwój),
Michel Barnier (rynek wewnętrzny oraz usługi),
Androulla Vassiliou (edukacja, kultura, wielojęzyczność oraz młodzież),
Algirdas Šemeta (podatki oraz cła, audyt oraz zwalczanie nadużyć finansowych),
Karel De Gucht (handel),
John Dalli (zdrowie oraz ochrona konsumenta),
Máire Geoghegan-Quinn (badania, innowacje oraz nauka),
Janusz Lewandowski (budżet),
Maria Damanaki (gospodarka morska oraz rybołówstwo),
Günther Oettinger (energia),
Johannes Hahn (polityka regionalna),
Connie Hedegaard (klimat),
Štefan Füle (rozszerzenie UE),
László Andor (zatrudnienie oraz sprawy społeczne),
Cecilia Malmström (sprawy wewnętrzne),
Kristalina Georgieva (współpraca międzynarodowa, pomoc humanitarna oraz reagowanie kryzysowe)
Dacian Cioloş (rolnictwo oraz rozwój obszarów wiejskich).
Polscy komisarze
| Lp. |
Zdjęcie |
Imię oraz nazwisko |
Stanowisko |
Objęcie urzędu |
Złożenie urzędu |
| 1. |
 |
Danuta Hübner |
komisarz ds. handlu przy Pascalu Lamy |
1 maja 2004 |
22 listopada 2004 |
| komisarz ds. polityki regionalnej |
22 listopada 2004 |
3 lipca 2009 |
| 2. |
|
Paweł Samecki |
komisarz ds. polityki regionalnej |
4 lipca 2009 |
9 lutego 2010 |
| 3. |
 |
Janusz Lewandowski |
komisarz ds. budżetu oraz programowania finansowego |
9 lutego 2010 |
|
Przypisy
- ↑ Wielokrotnie zadawane pytania. ec.europa.eu. [dostęp 11 stycznia 2010].
- ↑ Paul van Buitenen: Blowing the Whistle: Fraud in the European Commission. Politicos Pub, 2000. ISBN 9781902301464.
- ↑ Auditor blames politicians for EC waste and corruption. Sunday Herald, 8 sierpnia 2004.
- ↑ European Anti-Fraud Office (OLAF).
- ↑ Paul van Buitenen: Alleged irregularities in OLAF. 25 listopada 2008.
- ↑ Guido Strack – w pojedynkę przeciw Brukseli. PressEurop, 2011.
- ↑ Konrad Niklewicz: Czy lobbyści rządzą w Brukseli?. Gazeta.pl, 27 marca 2008.
- ↑ EU citizens complain about lack of transparency. EUObserver, 27 kwietnia 2009.
- ↑ Be careful what you write, Eurocrats told. Times Online, 14 kwietnia 2009.
- ↑ Ex-commissioners face conflict of interest accusations. Euractiv, 2010.
- ↑ Komisarz do wzięcia. Rzeczpospolita, 2010.
- ↑ Jak Unia wydaje miliony... na siebie. Dziennik Gazeta Prawna, 2010.
- ↑ EU Commission Expenses: Cocktail parties, private jets, luxury away-days and limousines. The Bureau for Investigative Journalism, 2011.
- ↑ Analysis: EU Commission expenses highlight lack of transparency in Brussels. The Bureau for Investigative Journalism, 2011.
- ↑ Special Report – Europe finds politics and biofuels don't mix. Reuters, 2010.
- ↑ EU sued over lack of transparency. EU Observer, 2010.
- ↑ FTD: Byli komisarze UE biorą podwójne pensje. Huebner też. Financial Times Deutschland, 2010.
Bibliografia
- Tamara Barriga: Komisja Europejska (pol.). UniaEuropejska.org, 2011-05-30. [dostęp 2011-05-30].
Linki zewnętrzne
|
Komisje Europejskie |
|
|
|
 |
|
