Ten artykuł dotyczy państwa w Azji. Sprawdź też: inne znaczenia tego słowa.

الجمهوريّة اللبنانيّة Republika Libańska
Flaga Libanu Herb Libanu
Hymn: Koullouna Lilouataan
Język urzędowy	arabski
Stolica	Bejrut
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Michel Sulaiman
Szef rządu	premier Nażib Mikati
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	162. na świecie 10 452 km² 2,1%
Liczba ludności (2007)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	125. na świecie 3 925 502▲ 375,5 osób/km²
Jednostka monetarna	funt libański (LBP)
Niepodległość	od Francji 22 listopada 1943
Religia dominująca	islam
Strefa czasowa	UTC +2 – zima UTC +3 – lato
Kod ISO 3166	LB
Domena internetowa	.lb
Kod samochodowy	RL
Kod samolotowy	OD
Kod telefoniczny	+961

Sprawdź w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Libanie

Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią oraz Izraelem.

Pochodzenie nazwy

Nazwa Liban (w standardowym języku arabskim „Lubnān”; „Lebnan” albo „Lebnèn” w lokalnym dialekcie) ma swoje źródło w semickim „LBN”, które łączy się z kilkoma słowami bliskoznacznymi w wielorakich językach, takimi jak biały czy mleko^[1]. Stanowi to odniesienie do pokrytych śniegiem Gór Libanu. Takie określenia zostały znalezione w 3 z 12 tablic Eposu o Gilgameszu, w tekście znalezionym w ruinach starożytnego miasta Ebla oraz w Biblii^[2]. Słowo Liban jest także wspomniane 71 razy w Starym Testamencie^[3][4].

Informacje podstawowe

• Stolica: Bejrut (1,5 mln mieszkańców)
• Język urzędowy: arabski (dodatkowy francuski)
• Podział administracyjny: 6 muhafaz
• Ustrój: republika parlamentarna, na czele państwa stoi prezydent wybierany co 6 lat, władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament złożony z 128 członków (po 64 chrześcijan oraz muzułmanów), wybierany na 4 lata,
• Waluta: funt libański (1500 LL = 1$)
• Główne miasta: Trypolis, Zahla, Sydon, Baalbek, Tyr
• Główne rzeki: Litani, nadto źródła Asi (Orontesu) oraz Jordanu
• Główne narodowości: 82,6% Libańczyków, 9,6% Palestyńczyków, ponadto Syryjczycy, Kurdowie oraz inni
• Główne wyznania: 59,7% muzułmanie (w tym druzowie) 39% chrześcijanie (w tym maronici), inne wyznania 1,3%^[5].

 Osobny artykuł: Wikariat apostolski Bejrutu.

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Libanie.

Stanowiska państwowe oraz rządowe obsadzane są wedle klucza wyznaniowego: prezydent – chrześcijanin maronita, premier – muzułmanin sunnita, przewodniczący parlamentu – muzułmanin szyita, równy podział tek ministerialnych, wyższych stanowisk w administracji państwowej oraz miejsc w parlamencie pomiędzy przedstawicieli ludności muzułmańskiej oraz chrześcijańskiej.

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Libanu.

• Ukształtowanie terenu: Powierzchnia górzysta, z wyjątkiem pasa nizin nadbrzeżnych; równolegle do wybrzeży dwa pasma górskie Liban oraz Antyliban (najwyższy szczyt Kurnat as-Sauda 3083 m n.p.m.), oddzielone tektoniczną doliną Bekaa (dł. ok. 150 km);
• Klimat podzwrotnikowy śródziemnomorski; na wybrzeżu średnia temperatura w styczniu 13 °C, w lipcu 28 °C, w górach, na wys. ok. 1000 m odpowiednio 6 °C oraz 22 °C, roczny opad 600-3000; pora sucha od czerwca do września.
• Roślinność: uboga, z reguły zarośla makchia, stepy, łąki górskie; niewielkie obszary leśne (w tym resztki słynnych lasów cedrowych)

Ustrój polityczny

 Osobny artykuł: ustrój polityczny Libanu.

Liban jest republiką demokratyczną parlamentarno-gabinetową. Głową państwa jest prezydent wybierany na 6-letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe. Władza ustawodawcza trzeba do jednoizbowego (unikameralnego) parlamentu liczącego 128 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych co cztery lata. Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem mianowanym przez prezydenta. Władza sądownicza jest sprawowana przez niezawisłe sądy.

Gospodarka

Przed wybuchem konfliktu palestyńskiego wysokorozwinięty kraj arabski, nazywany Szwajcarią Bliskiego Wschodu, po wybuchu wojny domowej lat 70. upadek gospodarczy, w latach 90. stopniowa odbudowa gospodarki.

• Przemysł: metale szlachetne, biżuteria, odzieżowy, chemiczny, elektrotechniczny, przetwórstwo ropy naftowej, żelaza oraz aluminium; rolnictwo, turystyka;
• PKB: 58,65 mld USD (2010 r.)
• PKB na 1 mieszk. 14,200 USD (2010 r.)
• Udział w PKB: rolnictwo – 5,1%, przemysł – 15,9%, usługi – 79% (2010 r.)
• Bezrobocie: 20% (dane z 2006)
• Wzrost PKB: 7,2% (2010 r.)

Historia

 Osobny artykuł: historia Libanu.

W starożytności na terenie Libanu znajdowała się Fenicja, od VII w. p.n.e. kolejno pod panowaniem Asyrii, Babilonii, Persji, Macedonii, Ptolemeuszy, Seleucydów. W latach 64-63 p.n.e. wchodzi w skład rzymskiej prowincji Syrii; po rozpadzie cesarstwa rzymskiego w 395 trzeba do Bizancjum, w VII wieku obszar podbity przez Arabów zjednoczonych w ramach kalifatu, następnie we władaniu kolejno Tulunidów, Ichszydydów oraz Fatymidów. W latach 1098-1291 zajmowany przez krzyżowców, następnie zdobyty przez Mameluków z Egiptu, w XVI wieku cząstka imperium osmańskiego, od 1861 autonomia w obrębie państwa tureckiego, podczas I wojny światowej Liban był okupowany przez Francuzów oraz Wielką Brytanię. Od 1920 na mocy postanowień konferencji w San Remo należał wraz z Syrią do terytorium mandatowego Francji przekształconego w 1926 w republikę. W 1941 ogłoszenie formalnej niepodległości, uznanej w 1943.

Liban jest państwem współzałożycielem Ligi Państw Arabskich oraz członkiem ONZ.

W latach 1975-1990 wojna domowa pomiędzy muzułmanami a chrześcijanami, wywołana napływem palestyńskich uchodźców z Izraela w trakcie której doszło do interwencji zbrojnej oraz okupacji Libanu przez Syrię (2 listopada 1975 – 25 kwietnia 2005). W ostatnim okresie wojny z Syrią (1988-1990) na czele chrześcijan jako tymczasowy prezydent stał generał Michel Aoun, który stał się jednak pokonany oraz zmuszony do emigracji (powrócił do kraju bezzwłocznie po wycofaniu się wojsk syryjskich w 2005). W trakcie wojny dwukrotna interwencja zbrojna Izraela w latach 1978 oraz 1982 (w efekcie dwukrotna okupacja południowego Libanu: 14 marca – 13 czerwca 1978 oraz 6 czerwca 1982 – 22 maja 2000). Równocześnie od 1978 w południowym Libanie stacjonuje misja pokojowa ONZ, czyli wojska UNIFIL.

14 lutego 2005 były premier Libanu, Rafiq Hariri stał się zamordowany. Wywołało to masowe demonstracje opozycji, która oskarżyła Syrię o to zabójstwo. Syria zaprzeczyła tym oskarżeniom. Protesty te określono jako „cedrowa rewolucja”. Pod wpływem protestów oraz nacisków ONZ oraz krajów arabskich, Syria wycofała swoje wojska z Libanu 25 kwietnia 2005. W maju-czerwcu 2005 blok antysyryjski wygrał wybory, następnie 19 lipca 2005 władzę objął nowy rząd, którego premierem stał się Fouad Siniora, co stało się zwieńczeniem „cedrowej rewolucji”. Liban stał się ponownie, po prawie 30 latach syryjskiej okupacji, w pełni wolnym państwem.

W okresie 12 lipca – 8 września 2006 ponowny atak wojsk izraelskich na Liban w odwecie za porwanie dwóch izraelskich żołnierzy oraz ostrzał Izraela pociskami Katiusza przeprowadzony przez Hezbollah z baz w południowym Libanie oraz w efekcie kolejna okupacja południowego Libanu przez Izrael (22 lipca – 1 października 2006).

14 października 2008 Syria uznała niepodległość Libanu oraz nawiązała z nim stosunki dyplomatyczne. W styczniu 2011 roku doszło do ogólnokrajowych protestów w tym kraju.

Zabytki

• Liczne ruiny sięgające czasów fenickich
• Ruiny starożytnego miasta Baalbek

Podział administracyjny

Liban jest podzielony na 6 gubernatorstw (Mohafazas) które z kolei dzielą się na 25 dystryktów (Cazas) nie wliczając Bejrutu.

Demografia oraz Religa

 Osobne artykuły: Dżumblatt, Kościół maronicki, Eparchia Bejrutu (chaldejska), Wikariat apostolski Bejrutu i Świadkowie Jehowy w Libanie.

Przypisy

Sprawdź też

Sprawdź hasło Liban w Wikisłowniku

• Libańska wojna domowa
• Wojna libańska
• Druga wojna libańska
• Kryzys libański
• Libańskie Siły Powietrzne
• Ambasada Libanu w Polsce

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Prezydenta Republiki Libańskiej
• Oficjalna strona Parlamentu Libanu
• Rządowa strona informacyjna
• Oficjalna strona Prezesa Rady Ministrów
• Ministerstwo Turystyki Libanu
• Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Emigrantów
• Ministerstwo Kultury
• Ambasada Republiki Libańskiej w Warszawie
• Ambasada RP w Libanie
• Polskie Cedry – miesięcznik libańskiej Polonii
• Mapa Libanu
• Przewodnik po Libanie
• Konstytucja Republiki Libańskiej (ang.)

p • d • e Państwa Azji Afganistan • Armenia • Arabia Saudyjska • Azerbejdżan • Bahrajn • Bangladesz • Bhutan • Birma • Brunei • Chiny • Cypr • Filipiny • Gruzja • Indie • Indonezja • Irak • Iran • Izrael • Japonia • Jemen • Jordania • Kambodża • Katar • Kazachstan • Kirgistan • Korea Południowa • Korea Północna • Kuwejt • Laos • Liban • Malediwy • Malezja • Mongolia • Nepal • Oman • Pakistan • Rosja • Singapur • Sri Lanka • Syria • Tadżykistan • Tajlandia • Timor Wschodni • Turcja • Turkmenistan • Uzbekistan • Wietnam • Zjednoczone Emiraty Arabskie Terytoria zależne Akrotiri (Wielka Brytania) • Dhekelia (Wielka Brytania) Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Abchazja[1] • Cypr Północny[2] • Górski Karabach • Osetia Południowa[3] • Palestyna[4] • Tajwan[5] ↑ obecnie uznawana przez 5 państw ↑ obecnie uznawany przez 1 państwo ↑ obecnie uznawana przez 4 państwa ↑ Aktualnie jest to państwo in statu nascendi; działające na jej obszarze Palestyńskie Władze Narodowe zostały powołane w 1994 w wyniku porozumień z Oslo jako tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy oraz częścią Zachodniego Brzegu do czasu uzyskania niepodległości przez Palestynę, kiedy to staną się organami nowego państwa ↑ obecnie uznawany przez 23 państwa

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Liga Państw Arabskich Członkowie: Algieria • Arabia Saudyjska • Autonomia Palestyńska • Bahrajn • Dżibuti • Egipt • Irak • Jemen • Jordania • Katar • Komory • Kuwejt • Liban • Libia • Maroko • Mauretania • Oman • Somalia • Sudan • Syria • Tunezja • Zjednoczone Emiraty Arabskie Obserwatorzy: Brazylia • Erytrea • Indie • Wenezuela Zawieszeni: Egipt (1979-1989) • Libia (2011) • Syria (2011-)