Liga Europejska UEFA (ang. UEFA Europa League, wym. /juːˈeɪfə jʊˈroʊpə ˈliːg/) – międzynarodowy klubowy turniej piłki nożnej, organizowany przez Unię Europejskich Federacji Piłkarskch, w którym biorą udział zespoły zajmujące czołowe lokaty w narodowych rozgrywkach najwyższego szczebla, z wyłączeniem drużyn biorących udział w Lidze Mistrzów. Utworzony stał się w 2009 roku jako kontynuacja Pucharu UEFA (ang. UEFA Cup, wym. /juːˈeɪfə ˈkʌp/) (1971–2009).
Historia turnieju
-
O Puchar UEFA rywalizowano po raz pierwszy w sezonie 1971/1972. Powszechnie uważa się, że jest on kontynuacją Pucharu Miast Targowych. UEFA nie uznaje jednak tego drugiego za jej oficjalny turniej[2].
Obowiązująca początkowo reguła "jedno miasto, jeden klub", pochodząca jeszcze z Pucharu Miast Targowych, była zniesiona w sezonie 1975/1976, kiedy w rozgrywkach wzięły udział dwie drużyny z Liverpoolu – Liverpool F.C. oraz Everton F.C. Po reformach rozgrywek pucharowych w połowie lat 90 XX w. w Pucharze UEFA występowali także mistrzowie nisko notowanych federacji europejskich oraz dołączane są drużyny wyeliminowane z eliminacji oraz rozgrywek grupowych Ligi Mistrzów, a po likwidacji Pucharu Zdobywców Pucharów także zwycięzcy krajowych rozgrywek pucharowych (w Polsce – Puchar Polski).
W sezonie 2009/2010 puchar stał się przekształcony w Ligę Europa UEFA[3][4].
System turnieju
Puchar UEFA 1971–2004
Od pierwszego sezonu Pucharu UEFA kolejne rundy były rozgrywane systemem play-off w dwumeczach. W sezonie 1997/1998 po raz pierwszy dwumecz finałowy zastąpiono pojedynczym spotkaniem. Od sezonu 1994/1995 rozgrywano rundę kwalifikacyjną. W sezonie 1996/1997 po raz pierwszy w rozgrywkach brały udział drużyny, które odpadły w rundzie kwalifikacyjnej Ligi Mistrzów UEFA tego samego roku, od sezonu 1999/2000 do turniejów o Puchar UEFA dołączały zespoły zajmujące 3 miejsce w rundzie grupowej Ligi Mistrzów w tym samym sezonie.
Puchar UEFA 2004–2009
Od sezonu 2004/2005 rozgrywki o Puchar UEFA przeprowadzane były systemem pucharowo-grupowym. Eliminacje, pierwsza oraz trzecia oraz każda kolejna runda rozgrywano w dwumeczach, których zwycięzcy awansowali dalej. Drugą rundą były rozgrywki grupowe, w których brało udział 40 zespołów podzielonych na 8 pięciozespołowych grup. Każda drużyna grała po jednym meczu z przeciwnymi drużynami; w sumie 2 mecze u siebie oraz 2 na wyjeździe. Do następnej rundy awansowały 32 zespoły:
- 24 zespoły z drugiej rundy – po 3 z każdej grupy;
- 8 zespołów, które zajęły 3 miejsca w grupach pierwszej rundy Ligi Mistrzów.
Rywalizowały one w dwumeczach (przegrywający odpada) – po każdej z nich pozostawało: 16, 8, 4 oraz 2 drużyny, które rozgrywają mecz finałowy na stadionie wybranym przed rozpoczęciem sezonu przez UEFA.
Liga Europa UEFA
W 2008 roku zostały ustalone zasady przeprowadzania rozgrywek Ligi Europa UEFA, które obowiązują od sezonu 2009/2010. Turniej składa się z fazy kwalifikacyjnej, grupowej oraz pucharowej.
Faza kwalifikacyjna
Kwalifikacje do Ligi Europa UEFA podzielone są na cztery rundy. Drużyny w nich startujące rozgrywają mecze w parach, na zasadach dwumeczu. Ogółem w fazie kwalifikacyjnej potrafią wziąć udział 174 drużyny.
W pierwszej rundzie bierze udział 50 drużyn:
- 2 zdobywców pucharów z Andory oraz San Marino
- 16 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 35–51 w rankingu UEFA[5],
- 29 trzecich drużyn z krajów zajmujących miejsca 22–51 w rankingu UEFA[5],
- 3 drużyny, które zwyciężyły rankingi fair-play w 3 pierwszych krajach rankingu fair-play UEFA.
W drugiej rundzie bierze udział 80 drużyn:
- 25 zwycięzców dwumeczów pierwszej rundy,
- 24 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 28–51 w rankingu UEFA,
- 16 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 19–34 w rankingu UEFA,
- 6 trzecich drużyn z krajów zajmujących miejsca 16–21 w rankingu UEFA,
- 6 czwartych drużyn z krajów zajmujących miejsca 10–15 w rankingu UEFA,
- 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA.
W trzeciej rundzie bierze udział 70 drużyn:
- 40 zwycięzców dwumeczów drugiej rundy,
- 12 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 16–27 w rankingu UEFA,
- 3 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 16–18 w rankingu UEFA,
- 6 trzecich drużyn krajów zajmujących miejsca 10–15 w rankingu UEFA,
- 3 czwarte drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA,
- 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 4–6 w rankingu UEFA,
- 3 szóste drużyny krajów zajmujących miejsca 1–3 w rankingu UEFA.
W rundzie play-off (czwartej rundzie) biorą udział 74 drużyny:
- 35 zwycięzców dwumeczów trzeciej rundy,
- 15 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 1–15 w rankingu UEFA,
- 3 trzecie drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA,
- 3 czwarte drużyny krajów zajmujących miejsca 4–6 w rankingu UEFA,
- 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 1–3 w rankingu UEFA,
- 15 drużyn, które odpadły w trzeciej rundzie kwalifikacyjnej Ligi Mistrzów UEFA.
Faza grupowa
W rundzie grupowej bierze udział 48 drużyn:
- 37 zwycięzców dwumeczów rundy play-off,
- 10 drużyn, które odpadły w rundzie play-off kwalifikacji Ligi Mistrzów UEFA,
- obrońca tytułu - zwycięzca Ligi Europa UEFA[6].
Są one dzielone na 12 grup po 4 drużyny, w których wszystkie zespoły rozgrywają pomiędzy sobą po dwa mecze.
- od sezonu 2012/2013 decyzja Komitetu Centralnego UEFA zdobywcy krajowych pucharów 6 najsilniejszych federacji (o ile nie zapewnili sobie udziału w Lidze Mistrzów UEFA) kwalifikują się do fazy grupowej bez eliminacji. (Decyzja Komitetu Centralnego podczas posiedzenia w Mińsku 5 października 2010 roku).
Faza pucharowa
W pierwszej rundzie pucharowej biorą udział 32 drużyny:
- 24 zdobywców dwóch pierwszych miejsc w każdej z grup fazy grupowej Ligi Europa UEFA,
- 8 zdobywców trzecich miejsc w każdej z grup fazy grupowej Ligi Mistrzów UEFA.
Są one dzielone na 16 par, w których drużyny rozgrywają pomiędzy sobą dwumecze. Zwycięzcy awansują do kolejnej rundy oraz konsekwentnie – przez ćwierćfinały oraz półfinały – do finału, rozgrywanego na wybranym przez UEFA stadionie.
Mecze finałowe
Puchar UEFA
- 1971/1972
Tottenham Hotspur F.C. – Wolverhampton Wanderers F.C. 2:1 (0:0), 1:1 (1:1)
- 1972/1973 Liverpool F.C. –
Borussia Mönchengladbach 0:0, 3:0 (2:0), 0:2 (0:2) (pierwszy mecz finałowy przerwany po 27 minutach z powodu ulewy oraz powtórzony następnego dnia)
- 1973/1974
Feyenoord Rotterdam – Tottenham Hotspur F.C. 2:2 (1:1), 2:0 (1:0)
- 1974/1975 Borussia Mönchengladbach – Twente Enschede 0:0, 5:1 (2:0)
- 1975/1976 Liverpool F.C. –
Club Brugge 3:2 (0:2), 1:1 (1:1)
- 1976/1977
Juventus F.C. – 
Athletic Bilbao 1:0 (1:0), 1:2 (1:1) (zwycięstwo Juventusu dzięki bramce zdobytej na wyjeździe)
- 1977/1978 PSV Eindhoven –
SEC Bastia 0:0, 3:0 (1:0)
- 1978/1979 Borussia Mönchengladbach –
FK Crvena zvezda Belgrad 1:1 (0:1), 1:0 (1:0)
- 1979/1980 Eintracht Frankfurt – Borussia Mönchengladbach 2:3 (1:1), 1:0 (0:0) (zwycięstwo Eintrachtu dzięki bramkom zdobytym na wyjeździe)
- 1980/1981 Ipswich Town F.C. – AZ 67 Alkmaar 3:0 (1:0), 2:4 (2:3)
- 1981/1982
IFK Göteborg – Hamburger SV 1:0 (0:0), 3:0 (1:0)
- 1982/1983 RSC Anderlecht –
SL Benfica 1:0 (1:0), 1:1 (1:1)
- 1983/1984 Tottenham Hotspur F.C. – RSC Anderlecht 1:1 (0:0), 1:1 (1:1, 1:1, 0:0), po dogrywce, karne 4:3
- 1984/1985 Real Madryt –
Videoton Székesfehérvár 3:0 (1:0), 0:1 (0:0)
- 1985/1986 Real Madryt – 1. FC Köln 5:1 (2:1), 0:2 (0:1)
- 1986/1987 IFK Göteborg –
Dundee United 1:0 (1:0), 1:1 (1:0)
- 1987/1988 Bayer Leverkusen – Espanyol Barcelona 0:3 (0:1), 3:0 (0:0, 3:0, 3:0), po dogrywce, karne 3:2
- 1988/1989 SSC Napoli – VfB Stuttgart 2:1 (0:1), 3:3 (2:1)
- 1989/1990 Juventus F.C. – Fiorentina 3:1 (1:1), 0:0
- 1990/1991 Inter Mediolan – AS Roma 2:0 (0:0), 0:1 (0:0)
- 1991/1992 Ajax Amsterdam – Torino Calcio 2:2 (1:0), 0:0 (zwycięstwo Ajaxu dzięki bramkom zdobytym na wyjeździe)
- 1992/1993 Juventus F.C. – Borussia Dortmund 3:1 (2:1), 3:0 (2:0)
- 1993/1994 Inter Mediolan –
Austria Casino Salzburg 1:0 (1:0), 1:0 (0:0)
- 1994/1995 AC Parma – Juventus F.C. 1:0 (1:0), 1:1 (1:0)
- 1995/1996 Bayern Monachium – Girondins Bordeaux 2:0 (1:0), 3:1 (0:0)
- 1996/1997 Schalke 04 Gelsenkirchen – Inter Mediolan 1:0 (0:0), 0:1 (0:0, 0:1, 0:1),po dogrywce, karne 4:1
- 1997/1998 Inter Mediolan – Lazio Rzym 3:0 (1:0) (od 1998 jeden mecz finałowy)
- 1998/1999 AC Parma – Olympique Marsylia 3:0 (2:0)
- 1999/2000
Galatasaray SK – Arsenal Londyn 0:0, po dogrywce, karne 4:1
- 2000/2001 Liverpool F.C. – Deportivo Alavés Vitoria 5:4 (3:1, 4:4, 4:4), po dogrywce, złoty gol
- 2001/2002 Feyenoord Rotterdam – Borussia Dortmund 3:2 (2:0)
- 2002/2003 FC Porto – Celtic F.C. 3:2 (1:0, 2:2, 3:2), po dogrywce, srebrny gol
- 2003/2004 Valencia CF – Olympique Marsylia 2:0 (1:0)
- 2004/2005
CSKA Moskwa – Sporting CP 3:1 (0:1)
- 2005/2006 Sevilla FC – Middlesbrough F.C. 4:0 (1:0)
- 2006/2007 Sevilla FC - Espanyol Barcelona 2:2 (1:1) karne 3:1
- 2007/2008 Zenit Sankt Petersburg – Glasgow Rangers 2:0 (0:0)
- 2008/2009
Szachtar Donieck – Werder Brema 2:1 (1:1, 1:1, 2:1), po dogrywce
Liga Europa
Przypisy
Bibliografia
- Encyklopedia piłkarska FUJI, Katowice 1996-2003 (tom 18 Puchar UEFA; tom 23 Europejskie finały; tomy 26, 27, 29, 30 – Roczniki piłkarskie)
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
|
Zwycięzcy Pucharu UEFA oraz Ligi Europejskiej |
|
| Puchar UEFA |
|
 |
|
| Liga Europejska UEFA |
|
|
|
Rozgrywki UEFA |
|
| Klubowe: |
|
|
| Reprezentacyjne: |
|
|
| Młodzieżowe: |
|
|
| Kobiece: |
|
|
| Futsal: |
|
|
