Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Sprawdź też: inne znaczenia tego słowa.

Lipsk
Herb Lipska (Niemcy)
Nowy Ratusz w Lipsku
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Saksonia
Okręg administracyjny	Lipsk
Założono	VII-IX wiek
Prawa miejskie	1165
Powierzchnia	297,36 km²
Ludność (31 grudnia 2009) • liczba ludności • gęstość	518 862 1745 os./km²
Nr kierunkowy	0341, 034297
Kod pocztowy	04003-04358
Tablice rejestracyjne	L
Miasta partnerskie	Addis Abeba Birmingham Bolonia Brno Frankfurt nad Menem Hanower Herclijja Houston Kijów Kraków Lyon March Nankin Travnik Saloniki
Położenie na mapie Saksonii Lipsk
Położenie na mapie Niemiec Lipsk
51°20′N 12°22′E / 51.333, 12.367Na mapach: 51°20′N 12°22′E / 51.333, 12.367
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Hasło Lipsk w Wikisłowniku
Strona internetowa miasta

Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii, oraz drugi, po Berlinie, wschodnich Niemiec. Jest stolicą okręgu administracyjnego Lipsk. Miasto trzeba do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).

Lipsk to duży ośrodek przemysłowy, jedno z ważniejszych centrów handlu (Targi Lipskie), ośrodek kultury oraz nauki z kilkusetletnią tradycją. Najmniej zniszczone w czasie II wojny światowej spośród wielkich metropolii niemieckich ma najlepiej w całym kraju zachowany zespół dzielnic XIX- oraz XX-wiecznych.

Historia

Pomnik Bitwy Narodów w Lipsku

W X w. Lipsk był małą słowiańską osadą. W XII w. zbudowano tu niemiecką osadę handlową (prawa miejskie w 1165). Do XV w. miasto podlegało władcom Saksonii, następnie uzyskało status wolnego miasta cesarskiego. W 1409 w mieście otwarto uniwersytet, jeden z pierwszych na terenie Niemiec. W XVII w. Lipsk ucierpiał wydatnie w wyniku działań wojny trzydziestoletniej, 16-19 października 1813 roku nieopodal miasta rozegrała się "Bitwa Narodów", zakończona klęską wojsk Napoleona oraz śmiercią jednego z wodzów - ks. Józefa Poniatowskiego. "Bitwę Narodów" upamiętnia monumentalny pomnik, wysokości 91 m, wzniesiony w stulecie wydarzeń z 1813.

Pod koniec ostatniej wojny miasto było bombardowane przez wojska alianckie. Szczęśliwie jednak zniszczenia były, w porównaniu z innymi miastami niemieckimi, niewielkie. Straty poniosło z reguły Stare Miasto (Altstadt), które niestety było tylko częściowo odbudowane. Uratowały się jednak pozostałe dzielnice, dzięki czemu Lipsk ma dziś najlepiej zachowany zespół architektury z wieku XIX oraz początku XX wieku.

Zabytki

Kościół św. Tomasza

Na rynku istnieje renesansowy Stary Ratusz (Altes Rathaus), wybudowany w latach 1556-1557 w ciągu zaledwie dziewięciu miesięcy. Aktualnie w Ratuszu mieści się Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum). Obok także renesansowy (odbudowany po wojnie) budynek Starej Wagi (Alte Waage) z 1555 oraz sukiennice (Gewandhaus). Również na rynku, wśród renesansowych kamieniczek istnieje wzniesiony w tym samym stylu Dom Królewski (Königshaus). Obok rynku, na placu zwanym Naschmarkt (targ łakoci) stoi XVII-wieczny barokowy gmach giełdy (Handelsbörse) oraz pomnik związanego z miastem Goethego. Z poetą tym związana jest także Piwnica Auerbacha (Auerbachs Keller) w pasażu Mädler-Passage, upamiętniona w dramacie "Faust". W późnogotyckim kościele św. Tomasza istnieje grób Jana Sebastiana Bacha, który w latach 1723-1750 pracował tu jako kantor. Przed kościołem, w miejscu, gdzie dawniej stała szkoła św. Tomasza, w której kompozytor ten mieszkał oraz tworzył aż do śmierci, stoi jego pomnik.

Drugi z kościołów znajdujących się w pobliżu rynku - kościół św. Mikołaja (Nikolaikirche) - to późnogotycka świątynia halowa z początku XVI w. W centrum na uwagę zasługuje też Nowy Ratusz (Neues Rathaus) - okazały budynek z wieżą o wysokości 108 m, wybudowany na początku XX w. (koniec budowy w 1905) na miejscu dawnej warowni Pleissenburg.

Poza obrębem Starego Miasta możemy podziwiać, nie zniszczone wojną, wielkomiejskie XIX-wieczne dzielnice z zabudową reprezentującą przede wszystkim style historyzmu. Na wybitną uwagę zasługuje leżąca na zachodzie miasta dzielnica Lindenau, będąca do 1891 r. osobnym miastem.

Muzea

• Muzeum Bacha (Bachmuseum) przy kościele św. Tomasza - życie oraz twórczość Jana Sebastiana Bacha
• Muzeum Pamięci Narodowej w "Okrągłym Narożniku" (Museum in der "Runden Ecke") mieszczące się w niegdysiejszej siedzibie służb specjalnych NRD - Stasi, które dokumentuje działalność tej instytucji
• Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum) w budynku Starego Ratusza (Altes Rathaus). W jego skład wchodzi także:
• Pomnik Bitwy Narodów (Völkerschlachtdenkmal) muzeum poświęcone tej bitwie (FORUM 1813),
• Muzeum Kawy (Das Museum zum Arabischen Coffe Baum)
• Dom Schillera (Schillerhaus)
• Muzeum Sportu (Sportmuseum) oraz
• Archiwum Ruchu Obywatelskiego Lipsk (Archiv Bürgerbewegung Leipzig e.V)
• Muzeum Sztuk Pięknych (Museum der bildenden Künste) z kolekcją 2700 obrazów, 750 rzeźb oraz ponad 55 tys. rysunków, grafik oraz druków, w tym z bogatą kolekcją dzieł Lucasa Cranacha Starszego

Inne atrakcje turystyczne

• Ogród Zoologiczny jest jednym ze starszych obiektów tego typu na świecie - stał się założony w 1878. Na powierzchni 22,5 ha prezentowane jest tu ok. 900 gatunków zwierząt. Jedną z głównych atrakcji lipskiego ZOO jest Pongoland - kraina małp, gdzie na bardzo rozbudowanych wybiegach da się obserwować m.in. orangutany oraz szympansy. Pongoland stał się ukończony w 2001 jako pierwszy etap projektu "Zoo przyszłości" (Zoo der Zukunft)^[1].

Współpraca

Miejscowości partnerskie^[2]:

• Addis Abeba, Etiopia
• Birmingham, Anglia
• Bolonia, Włochy
• Brno, Czechy
• Frankfurt nad Menem, Hesja
• Hanower, Dolna Saksonia
• Herclijja, Izrael
• Houston, Stany Zjednoczone
• Kijów. Ukraina
• Kraków, Polska
• Lyon, Francja
• March, Badenia-Wirtembergia (kontakty utrzymuje dzielnica Holzhausen)
• Nankin, Chiny
• Travnik, Bośnia oraz Hercegowina
• Saloniki, Grecja

Gospodarka

Johannapark

Ważny ośrodek przemysłu: maszynowego, środków transportu (m.in. fabryki Porsche oraz BMW), elektroniczny, chemiczny, poligraficzny oraz odzieżowy. Lipsk też jest dużym ośrodkiem handlowym.

Znajduje się tu centrum wystawienniczo-kongresowe. Ważny ośrodek handlu międzynarodowego, od XV wieku - Targi Lipskie. Międzynarodowe targi książki od 1594.

Transport

Lipsk stanowi duży węzeł komunikacyjny.

Kolej

Lipsk jest jednym z najstarszych węzłów kolejowych w Europie. W 1839 otwarto pierwszą na terytorium Prus stałą linię kolejową na trasie Lipsk-Drezno. W 1842 wybudowano dworzec Bawarski (Bayrischer Bahnhof) w celu obsługi ruchu kolejowego z Saksonii oraz do Bawarii. Dworzec stał się otwarty w 1844 oraz jest najstarszym dworcem czołowym na świecie. W latach 1902-1915 zbudowano największy dworzec czołowy w Europie - dworzec Lipsk Główny (Leipzig Hauptbahnhof)^[3].

Lotnictwo

• Port lotniczy Lipsk/Halle w Schkeuditz
• Port lotniczy Lipsk-Altenburg

Sport

• Handball-Club Leipzig - klub piłki ręcznej kobiet
• Leipziger BC 1893 - klub piłkarski
• Lokomotive Leipzig - klub piłkarski (dawniej VfB Lipsk)
• FC Sachsen Leipzig - klub piłkarski
• RB Leipzig - klub piłkarski
• Red Bull Arena - stadion piłkarski, arena Mistrzostw Świata 2006

Osoby

urodzone w Lipsku

• Paul Kalkbrenner - muzyk , twórca muzyki elektronicznej
• Till Lindemann - niemiecki muzyk, wokalista zespołu Rammstein
• Hans Hartung – niemiecko-francuski malarz oraz grafik współczesny
• Krzysztof Hegendorfer – teolog luterański, humanista
• Bill Kaulitz - niemiecki muzyk, wokalista zespołu Tokio Hotel
• Tom Kaulitz – niemiecki muzyk, gitarzysta zespołu Tokio Hotel
• Gottfried Wilhelm Leibniz – niemiecki filozof, matematyk, prawnik, inżynier–mechanik, fizyk oraz dyplomata
• Neo Rauch – malarz
• Walter Ulbricht - działacz komunistyczny, współzałożyciel Związku Spartakusa, inicjator powstania NRD, czołowy polityk niemieckiej partii komunistycznej, przewodniczący rady państwa.
• Richard Wagner – kompozytor

związane z miastem

• Johann Sebastian Bach - kompozytor, w latach 1723-50 był kantorem w kościele św. Tomasza
• August Bebel – jeden z założycieli niemieckiej socjaldemokracji
• Otto Ludwig Hölder - matematyk
• Till Lindemann – solista oraz autor tekstów Rammstein
• Felix Mendelssohn-Bartholdy – kompozytor, był dyrektorem orkiestry w tutejszym domu cechowym (Gewandhausorchester)
• Frank Rost – bramkarz
• Friedrich Schiller – poeta, przebywał w Lipsku latem 1785, tu napisał Odę do radości

Sprawdź też

• Leipzig
• Wave Gotik Treffen - największy w Europie festiwal muzyki rocku gotyckiego, metalu gotyckiego, industrialu, neofolku, darkwave, itp

Linki zewnętrzne

• interaktywne panoramy miasta
• galeria zdjęć

Przypisy

Bibliografia

1. Adam Bajcar: Niemcy: przewodnik turystyczny. Tarnowskie Góry: Cobratrans, 1991, s. 150-152. ISBN 83-05-12566-1. 
2. Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen, Kamenz, 2009

p • d • e Okręg administracyjny Lipsk (Direktionsbezirk Leipzig) Siedziba okręgu: Lipsk (Leipzig) Miasto na prawach powiatu Lipsk (Leipzig) Powiaty ziemskie Lipsk (Leipzig) • Nordsachsen

p • d • e Saksonia (Sachsen) Siedziba kraju związkowego: Drezno (Dresden) Miasta na prawach powiatu Chemnitz • Drezno (Dresden) • Lipsk (Leipzig) Okręgi administracyjne Chemnitz • Drezno (Dresden) • Lipsk (Leipzig) Powiaty ziemskie Budziszyn (Bautzen) • Erzgebirgskreis • Görlitz • Lipsk (Leipzig) • Miśnia (Meißen) • Mittelsachsen • Nordsachsen • Sächsische Schweiz-Osterzgebirge • Vogtland • Zwickau