
Ten artykuł dotyczy muzeum. Sprawdź też:
Pałac Luwr - dawna rezydencja królewska w
Paryżu.
Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, aktualnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest pomiędzy Rue de Rivoli oraz prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries oraz Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych leżą zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.
Muzeum istnieje w Pałacu Luwru (Palais du Louvre) znanym już w średniowieczu. U schyłku XII wieku, król Filip II August wzniósł w tym miejscu zamek warowny. W drugiej połowie XIV wieku Karol V Mądry uczynił z zamku rezydencję królewską. W XVI wieku Franciszek I zamienił tę budowlę w monumentalny renesansowy pałac. W 1672, Ludwik XIV przeprowadził się do Wersalu, natomiast w Luwrze zostawił bogatą kolekcję dzieł sztuki antycznej. W 1692, gmach stał się siedzibą Académie des Inscriptions et Belles Lettres oraz Académie Royale de Peinture et de Sculpture, w roku 1699 Akademia zorganizowała pierwszy Salon wystawowy. Podczas rewolucji francuskiej Zgromadzenie Narodowe wydało dekret o zamienieniu pałacu na muzeum.
Muzeum było otwarte 10 sierpnia 1793 r. Ekspozycja liczyła 537 obrazów, lwią część, stanowiły konfiskaty dóbr kościelnych oraz królewskich. Z uwagi na problemy związane ze stanem budynku muzeum zamknięto na lata 1796 - 1801. Kampania napoleońska wpłynęła na duży wzrost kolekcji, przy czym przeważajaca ilość stanowiły łupy ze zbiorów na terenach podbitych przez Napoleona I Bonaparte, po porażce wojsk dyktatora pod Waterloo dzieła zwrócono prawowitym właścicielom. Za czasów panowania Ludwika XVIII oraz Karola X oraz Drugiego Cesarstwa nastąpił wzrost kolekcji, która przekroczyła 20 tysięcy dzieł. Kolejny wzrost kolekcji to owoc licznych nabytków muzeum oraz darów prywatnych kolekcjonerów dzieł sztuki. W 2008 roku zbiory Luwru podzielono na osiem kategorii, każdej z nich przypada odrębny dział. Są to Działy: Starożytnego Egiptu, Starożytnego Bliskiego Wschodu, Starożytnej Grecji, Starożytnego Rzymu, Sztuki Islamu, Rzeźby, Malarstwa, Rzemiosła Artystycznego, Rysunku oraz Grafiki.
Położenie
Luwr to jedno z najstarszych oraz największych muzeów na świecie. Położony w centrum historycznym Paryża - pomiędzy prawym brzegiem Sekwany, a ulicą Rivoli oraz ogrodami Tuilerie, a kościołem Saint Germain l'Auxerrois. Luwr położony jest na jednej linii z Champs-Élysées, wchodząc w skład tzw. osi historycznej Paryża. Po zniszczeniu podczas Komuny Paryskiej a następnie zburzeniu Pałacu Tuileries oś uległa wydłużeniu[1].
Dzieje Luwru
-
Osobny artykuł: Luwr (pałac).
Rys historyczny
Dzieje Luwru jako budowli oraz muzeum nie stanowią w pełni integralnej całości. Jednakże świadomość artystyczna królów francuskich w kontekście Luwru ma początki już w dobie gotyku, kiedy Karol V Mądry kontynuował zapoczątkowaną na szeroką skalę przez Ludwika IX tradycję sztuki dworskiej, znany był z licznych fundacji artystycznych, z których cząstka stanowi zbiory Luwru. Mecenat królewski w sztuce Francuskiej odgrywał priorytetową rolę, analogicznie jak kolekcjonerstwo dawnych dzieł, preferowane niemalże przez wszystkich Walezjuszy oraz Burbonów, z Franciszkiem I oraz Ludwikiem XIV na czele. Zbiory królewskie stanowiły asumpt do otworzenia dla odbiorców sztuki przestrzeni muzealnej z dziełami sztuki dawnej co ostatecznie dokonano podczas Rewolucji Francuskiej. Następnie ilość dzieł wzrosła dzięki francuskim ekspedycjom na terenach starożytnych cywilizacji, a także dzięki docenieniu Luwru przez prywatnych kolekcjonerów itp.
Luwr w czasach Kapetyngów, Walezjuszy oraz Burbonów
Pałac Luwru (Palais du Louvre), który jest siedzibą muzeum ma metrykę sięgającą XII wieku. Za panowania Filipa II Augusta wzniesiono zamek warowny z centralnym donżonem w celu zabezpieczenia Paryża od północnego zachodu, gdzie spodziewano się ataku wojsk rywalizujących z Kapetyngami Plantagenetami, którzy wówczas zajmowali przeważajaca ilość zachodniej Francji, w tym Normandię. Fragmenty zamku widoczne są w podziemiach, które stanowią dziś rezerwat archeologiczny stanowiący cząstka ekspozycji poświęconej historii Luwru[2]. Nie jest wykluczone iż król wzniósł zamek na zrębie wcześniejszej budowli obronnej[3].
W XIV wcieleniu po włączeniu Luwru w obręb miasta Karol V Mądry rozbudował zamek przemieniając go w rezydencję, która jest znana z miniatury w Bardzo bogatych godzinkach księcia de Berry (miniatura miesiąca października). Pamiątką po fundacjach króla są m.in. figury pary królewskiej zdobiącej wejście do zamku. Za panowania Franciszka I do 1546 r. przebudowano zamek w stylu francuskiego renesansu[4]. Franciszek nabył szereg dzieł sztuki które są rdzeniem muzeum, ponadto nabył dzieła Leonarda w tym La Giocondę[5]. Tenże artysta był malarzem nadwornym Franciszka I. Jego następca Henryk II otrzymał od papieża Pawła IV rzymską kopię Artemidy z jeleniem wzorowanej na greckim dziele Leocharesa. Dla wystawienia tej figury monarcha polecił wznieść tzw. Salę Kariatyd. Za rządów Ludwika XIV Luwr przestał pełnić funkcję rezydencji królewskiej którą stał się od 1682 pałac w Wersalu, zaś Luwr stał się przekazany artystom[4][6][7].
Około połowy XVIII wieku postulowano oraz proponowano monarchom utworzyć galerię publiczną[8]. W roku 1750 Ludwik XV zaakceptował oraz zaprezentował publiczności ekspozycję złożoną z części królewskich zbiorów. Sala była otworzona dla publicznego oglądania w środy oraz soboty. Prezentowano w niej dzieła antyczne oraz nowożytne w tym dzieła Andrea del Sarto oraz Rafaela[9]. Utworzenie królewskiego muzeum stanowiło cząstka programu politycznego Ludwika XVI[8]. Charles-Claude Flahaut rozszerzył kolekcję, ponadto w 1776 proponował zaadaptowanie Grande Galerie na salę ekspozycyjną będącą główną częścią Muzeum Francji[9]. Ponadto zaoferowano rozliczne propozycje adaptacji części pałacu na muzeum ze stałą ekspozycją, jednakże żadna nie spotkała się z aprobatą królewską[9].
Wielka Galeria Luwru przeddzień Rewolucji Francuskiej.
Rewolucja francuska
Podczas Rewolucji Francuskiej dawny pałac królewski oddano społeczeństwu, odtąd Luwr stał się muzeum. W maju 1791, Zgromadzenie Narodowe zadeklarowało iż Luwr zostanie "miejscem aby przynosić razem świadectwa wszystkich nauk oraz sztuk"[9]. Dnia 10 sierpnia 1792, Ludwik XVI stał się uwięziony, natomiast królewskie zbiory są własnością narodową. Z powodu obaw przed rosnącymi aktami wandalizmu albo kradzieży z rąk rewolucjonistów, dnia 19 sierpnia, Zgromadzenie Narodowe ogłosiło nakaz zabezpieczenia zbiorów przed wszelkim zaprzepaszczeniem francuskiego dziedzictwa. Po ustaniu społecznych rewolt w październiku, w celu "zachowania narodowej pamięci" komitet nakazał udostępnienie zbiorów narodowi oraz urządzenie ekspozycji[10].
Otwarcie muzeum
Inauguracja otwarcia muzeum które otrzymało nazwę Museum Central des Arts (Centralne Muzeum Sztuk Pięknych) przypadła na dzień 10 sierpnia 1793, z okazji pierwszej rocznicy końca monarchii francuskiej. Publiczności dano wolny dostęp w trzy dni na tydzień, który był "spostrzeżony jako główne osiągnięcie oraz ogólnie zostały doceniony"[11]. Zbiory początkowo liczyły 537 obrazy oraz 184 dzieła rzeźby oraz rzemiosła artystycznego. Trzy czwarte zbiorów stanowiły skonfiskowane przez rewolucjonistów dobra królewskie oraz kościelne[12][13]. W kwestii rozwoju oraz organizacji muzeum rozrosnąć się oraz zorganizować zbiór, władze nowo ustanowionej Republiki ofiarowały 100,000 liwrów rocznie[9]. W 1794, rewolucyjne armie Francji zaczęły sprowadzać do Luwru dzieła z Europy wielokrotnie metodą rabunków oraz konfiskat, w ten sposób sprowadzono m.in. Grupę Laokoona oraz Apolla Belwederskiego, w celu założenia Luwru jako muzeum oraz jako "znak społecznej suwerenności"[12][14].
Pierwsze dni otwarcia muzeum były gorące; to wielkie wydarzenie wykorzystali artyści żyjący w pozostałych pomieszczeniach, prezentując nawet nieobramione dzieła "od ściany do ściany, od podłogi po sufit"[12]. Z uwagi na zły stan budowli w maju 1796 r. nakazano zamknąć muzeum aż do odwołania. W dwunastą rocznicę zdobycia Bastylii dnia 14 lipca 1801, otwarto ponownie Luwr, którego zbiory ułożono w porządku chronologicznym, ponadto zaaranżowano nowe oświetlenie sal ekspozycyjnych ściśle zaadaptowanych na potrzeby muzealne[12].
Luwr w 1805 r. wg P. Philiberta
Luwr za Napoleona I
Za panowania Napoleon I, północne skrzydło budynku równoległe do Grande Galerie zaczęto uposażać w zbiory dzieł pochodzących ze splądrowanych przez wojska francuskie muzeów oraz zbiorów prywatnych[15]. W wyniku kampanii egipskiej w latach 1798–1801, Napoléon wyznaczył na dyrektora muzeum Dominique Vivant Denon. W hołdzie dla dyktatora nazwano muzeum "Musée Napoléon" w 1803, do sal muzeum sprowadzono łupy w postaci dzieł malarstwa hiszpańskiego, austriackiego, holenderskiego oraz włoskiego[16]. Po francuskiej porażce pod Waterloo, dawni właściciele dzieł ubiegali się o odzyskanie ich strat. Administracja Luwru negatywnie przyjmowała żądania, co więcej lwia cząstka zbiorów była ewakuowana oraz ukryta w zbiorach prywatnych władz muzeum oraz urzędników. W odpowiedzi na to poszkodowane przez kampanię napoleońską państwa posłały swoich emisariuszy do Londynu w celu ich wsparcia oraz ewentualnej interwencji brytyjskiej we Francji. Ostatecznie Luwr przyjął prawa obcych państw oraz lwia cząstka łupów powróciła na własne miejsce, lecz nie wszystkie[16][17]. Wśród dzieł które podarował Napoleona I była Psyche budzona przez pocałunek Kupidyna, z 1787 r. dłuta Antonio Canovy[18].
Jadalnia w Apartamentach Napoleona III
Restauracja Burbonów oraz Drugie Cesarstwo
W okresie Restauracji (1814–30), Ludwik XVIII oraz Karol X wzbogacili Luwr o kolejne 135 dzieła o ówczesnej wartości 720,000 franków. Spektakularnym wydarzeniem było nabycie przez Luwr Wenus z Milo. Jednakże mecenat królewski skupił się przede wszystkim na restauracji pałacu w Wersalu, przez co Luwr ucierpiał w stosunku do innych paryskich inwestycji. Po utworzeniu Drugiej Republiki w 1848, nowy rząd zainwestował dwa miliony franków na konserwację zbiorów oraz gmachu, zlecił ukończenie prac nad Galerią Apollina, Salonu Carré, oraz Wielką Galerią[19]. Dnia 2 grudnia 1851, prezydent Napoleon III dokonał w 1851 coup d'état, ustanawiając II Cesarstwo Francuskie. W latach 1852-1870 w wyniku wzrostu gospodarczego Francji; muzeum wzbogaciło się o kolejne 20,000 dzieł, oraz Pavillon de Flore. Grande Galerie była przekształcona wedle projektu architektów Louisa Viscontiego oraz Hectora Lefuel[19]..
Luwr w okresie Trzeciej Republiki
W dobie Trzeciej Republiki pomimo osłabienia państwa w wyniku konsekwencji przegranej wojny francusko-pruskiej, a następnie walk w czasie Komuny Paryskiej (planowano zniszczyć Luwr) zbiory Luwru rozrastały się dzięki zakupom oraz darom. Działające przy muzeum Towarzystwo Miłośników Luwru (Société des Amis du Louvre) ofiarowało gotycki obraz Mistrza Piety z Avignon znany jako Pieta of Villeneuve-les-Avignon. Francuska ekspedycja działająca w rejonie Morza Egejskiego odkryła w 1846 słynną Nike z Samotraki, którą wystawiono w Luwrze po konserwacji dopiero w roku 1884[20]. Ze spektakularnych zdarzeń trzeba zanotować nabycie ponad 7,000 dzieł z wielkich zbiorów prywatnych takich jak kolekcje Campany, Duranda, Salta, oraz Drovettiego. Ponadto nabyto 389 dzieł sztuki z Kolekcji Lacaze, z dziełami m.in. Batszeba w kąpieli Rembrandta[20]. W 1881 r. powstała Ecole du Louvre kształcąca pracowników muzealnych.
21 sierpnia 1911 miała miejsce głośna kradzież Mona Lisy, której dokonał pracownik Luwru, Vincenzo Peruggia, dzieło ukrył pod płaszczem, wynosząc je po zamknięciu muzeum[21]. Złodziej stał się aresztowany po usiłowaniu sprzedaży Mona Lisy do florenckiej Uffizi[22][23].. Zanim dzieło powróciło do Luwru w 1913 miał miejsce cykl wystaw w kilku włoskich muzeach.
Pomimo zwycięstwa w I wojnie światowej Luwr zanotował spadek w nabywaniu zbiorów, jednakże na okres międzywojenny przypada podarowanie w spadku po Baronie Edmondzie de Rothschild (1845–1934) 4,000 miedziorytów, 3,000 rysunków oraz 500 ksiąg ilustrowanych. Miało to miejsce w 1935 r. Z dzieł malarstwa przybyły m.in. Święty Tomasz pędzla Georges'a de La Tour[13][24].
Wcześniej, w 1931 r. przy Luwrze powstał Institut Mainini, jednostka naukowa, skupiająca badaczy z wielorakich dziedzin; w 1932 r. muzeum zmodernizowano oraz podzielono na sześć działów: Sztuki Starożytnego Wschodu, Sztuki Starożytnego Egiptu, Sztuki Starożytnej Grecji oraz Rzymu, Rzemiosła Artystycznego (której podlegało Musée de Cluny), Rzeźby oraz Malarstwa.
Dnia 27 sierpnia 1939 po dwóch dniach pakunku wywieziono najważniejsze zbiory z Paryża. Generalna ewakuacja Luwru trwała do 28 grudnia 1939. Aż do wyzwolenia Francji z okupacji hitlerowskiej Luwr był niemalże pusty[25].
Czasy współczesne
Po wyzwoleniu Paryża oraz zakończeniu II wojny światowej zbiory stopniowo przywracano wedle obowiązującego z 1932 podziału, przy czym w dziale Sztuki Starożytnego Wschodu w 1945 r. wyodrębniono sekcję sztuki islamskiej, zaś w Dziale Sztuki Starożytnej Grecji oraz Rzymu w 1945 wyodrębniono sekcję sztuki starochrześcijańskiej. Musee de Cluny stało się niezależną od Luwru jednostką muzealną.
W 1983 prezydent François Mitterrand przedstawił projekt renowacji pałacu oraz stworzenia podziemnego kompleksu pod podstawowym dziedzińcem w celu usprawnienia ruchu turystycznego. Realizacja trwała do 15 października 1988 - kiedy uroczysto otwarto nowe wejście które przykrywa budząca kontrowersje szklana Piramida Luwru, która szybko stała się kolejną osobliwością Luwru.
Aktualnie paryskie Musée du Louvre gromadzi ponad 380,000 dzieł z których 35,000 składają się na stałe ekspozycje które zajmują sale o łącznej powierzchni 60 600 metrów kwadratowych[26]. Muzeum mieści znaleziska archeologiczne, detale architektoniczne dzieła wszystkich sztuk plastycznych (rzeźba, malarstwo, rysunek, grafika, rzemiosło artystyczne). Ponadto Luwr mieści wielką bibliotekę, archiwum, pracownie konserwatorskie, instytucje naukowe o charakterze badawczym oraz dydaktycznym[13] .
Luwr jest najczęściej odwiedzanym muzeum na świecie; około 15,000 zwiedzających dziennie, 65 procent z nich stanowią turyści[27].
Muzeum jest częstym tematem w literaturze oraz kinematografii, zarówno w zakresie sztuki, jak popkultury. Przed 2006 roku filmowano sale Luwru do filmu Kod da Vinci opartego na bestsellerze Daniego Browna. Za kręcenie kadrów w Luwrze muzeum zarobiło 2.5 miliona $[28][29].
W 2008 roku dokonano kolejne zmiany administracyjno-kuratorskie, kolekcję Luwru podzielono na osiem działów: Sztuki starożytnego Egiptu, Bliskiego Wschodu (mieszczący sztukę Mezopotamii, Persji oraz sztukę akadyjską oraz syryjską), Starożytnej Grecji oraz Rzymu (w tym sztuka etruska oraz starochrześcijańska), Sztuki Islamu, Rzeźby, Malarstwa, Rzemiosła Artystycznego, Rysunku oraz Grafiki.
Nowoczesna filia Luwru ma powstać w niewielkim mieście Lens w dawnym regionie górniczym Nord-Pas-de-Calais na północy Francji.
W grudniu 2009 uroczystej inauguracji budowy dokonał minister kultury Frederic Mitterrand. Nowe muzeum będzie nosiło nazwę Louvre-Lens oraz będzie składało się z kompleksu sześciu czworokątnych budynków zwieńczonych szklanym dachem. Autorami projektu są japońscy architekci z agencji Sanaa. Koszt muzeum wyniesie 150 milionów euro, co roku ma przyciągać od 450do 550 tysięcy ludzi. Otwarcie muzeum ma nastąpić w 2012.
Budowę innego oddziału Luwru rozpoczęto w 2007 w Abu Zabi w Zjednoczonych Emiratach Arabskich wg projektu słynnego architekta Jeana Nouvela. Otwarcie muzeum jest planowane w 2013.
Chronologia
Historia budynku
- 1190 - założenie przez króla Francji Filipa II pierwszego zamku jako fortecy obronnej przeciwko najazdom Wikingów
- 1546 - król Francji Franciszek I rozpoczyna przebudowę zamku w pałac, ze względu na rozbudowę miasta zamek stracił swoją funkcję obronną. Średniowieczne zachodnie skrzydło było wyburzone oraz zastąpione renesansowymi budynkami zaprojektowanymi przez Pierre Lescot oraz wykończonymi przez Jean Goujon. Przebudowa była kontynuowana także przez jego następcę Henryka II (panował w latach 1547 - 1559)
- 1566 - Karol IX buduje pierwszy poziom małej galerii (Petite Galerie)
- 1595 - Henryk IV rozpoczyna budowę wielkiej galerii (Grande Galerie). Budowa była zakończona w roku 1608[30].
- 1625 - Ludwik XIII podejmuje dalsza rozbudowę Luwru zgodnie z planami powstałymi za panowania Henryka IV.
- 1672 - Ludwik XIV przenosi siedzibę królewska z Luwru do Wersalu
- 1692 - Ludwik XIV wydaje decyzję utworzenia galerii rzeźb starożytnych w Salle des Caryatides.
- 1791 - Zgromadzenie Narodowe rewolucji francuskiej podejmuje decyzję o przekształceniu Luwru w muzeum.
Historia muzeum
- 10 sierpnia 1793 - pierwsza ekspozycja udostępniona dla zwiedzających (Museum Central des Arts)
- 1798 - zbiory powiększają się o zasoby Watykańskie oraz republiki Weneckiej
- 1803 - Muzeum zmienia nazwę na Musée Napoléon
- 1 maja 1847- pierwsza w Europie ekspozycja sztuki asyryjskiej utworzona w północnym skrzydle Cour Carrée.
- maj 1871 - w ostatnich dniach Komuny Paryskiej rewolucjoniści planowali zniszczenie Luwru. Zbiory zostały uratowane dzięki akcji kierowanej przez Floriana Trawińskiego, zarządzającego w tym czasie resortem kultury oraz sztuki Komuny Paryskiej - wraz z zaufanymi pracownikami muzeum opróżnił beczki z naftą rozstawione w salach muzealnych oraz napełnił je wodą. Rewolucjoniści doprowadzili jednak do zniszczenia części pałacu Tuileries.
- 1983 - prezydent François Mitterrand przedstawia projekt renowacji pałacu, przeniesienia Ministerstwa Finansów oraz stworzenia podziemnego kompleksu pod podstawowym dziedzińcem.
- 15 października 1988 - otwarcie nowego wejścia na dziedzińcu głównym, które przykrywa Piramida Luwru.
- 1993 - ukończenie drugiej fazy projektu - podziemnego pasażu handlowego, w którego podstawowym węźle istnieje Odwrócona piramida.
Etymologia nazwy
Luwr jest spolszczoną wersją oryginalnej nazwy Louvre której źródło jest niepewne; istnieje parę hipotez, pierwsza z nich odwołuje się do wielkości oraz bogactwa XII-wiecznego zamku (z francuskiego L'Ouvre, arcydzieło), druga wiąże się z położeniem zamku na terenie dawnej dębiny (z francuskiego rouvre - dąb); trzecia, wedle Larousse'a, oznacza wilczy dół (z łacińskiego: lupus, galijskiego: lupara-wilk)[3][31]..
Struktura muzeum
Aktualnie Luwr dzieli się na trzy sekcje odpowiadające trójdzielnemu układowi przestrzennemu budowli. Punktem wyjścia jest Hall Napoleona położony poniżej szklanej piramidy. Mieszczą się tam informacja, kasy biletowe, kawiarnie, butiki z pamiątkami oraz wejścia do trzech pawilonów którymi są:
- Sully, która zawiera w sobie najstarsze zachowane zabudowania pałacu skupione wokół Cour Caree - dziedzińca wewnętrznego.
- Denon, południowe skrzydło pałacu leżące przy brzegu Sekwany.
- Richelieu, północne skrzydło pałacu leżące przy ulicy Rivoli.
Pawilon Sully, dedykowany Maximilienowi de Béthune de Sully (1560-1641) - mieści ekspozycję otwierającą poświęconą historii Luwru, następnie rezerwat archeologiczny z resztkami średniowiecznego zamku Karola V oraz przejście do parteru otwierające ekspozycję sztuki egipskiej, która mieści się w obrębie parteru. Ponadto na parterze ekspozycje Działów Sztuki Starożytnego Bliskiego Wschodu (Sztuka Iranu oraz Lewantu) oraz Sztuki Starożytnej Grecji, Etrurii oraz Rzymu (sztuka grecka). Na pierwszym piętrze dalszy ciąg zbiorów egipskich oraz greckich (okres przedklasyczny, oraz kolekcje ceramiki oraz terakoty). Ponadto ekspozycje Działu Rzemiosła Artystycznego. Na drugim piętrze mieści się cząstka Działu Malarstwa - kolekcja malarstwa francuskiego od XVII do XIX stulecia.
Pawilon Denon, dedykowany Dominique Vivantowi, baronowi Denon (1747-1825)- w przyziemiach mieści zbiory egipskie z okresu rzymskiego oraz sztukę grecką przedklasyczną oraz rzeźbę europejską XI-XVI w. z dziełami niemieckimi, hiszpańskimi oraz włoskimi na czele. Na parterze rzeźba europejska XVII-XIX wieku, zbiory sztuki etruskiej oraz rzymskiej. W zachodniej części powstaje ekspozycja dzieł sztuki Azji, Afryki, Oceanii oraz obu Ameryk. Na pierwszym piętrze Galeria Apollina z insygniami koronacyjnymi Burbonów, obok klatka schodowa z Nike z Samotraki. Pozostałą cząstka Denon zajmują galerie malarstwa włoskiego hiszpańskiego oraz francuskiego (dzieła wielkoformatowe). Drugie piętro Denon nie mieści żadnych stałych ekspozycji.
Pawilon Richelieu, dedykowany Armandowi Jeanowi Richelieu (1585-1642) - mieści w przyziemiu ekspozycję rzeźby francuskiej, której główna cząstka mieści się powyżej na parterze. Wschodnie pomieszczenia zajmuje Dział Sztuki Starożytnego Bliskiego Wschodu (sztuka Mezopotamii oraz Lewantu). Pierwsze piętro pawilonu Richelieu jest w całości użytkowane przez Dział Rzemiosła Artystycznego (dzieła francuskie oraz europejskie od średniowiecza do XIX w.). Na drugim piętrze ekspozycje Działu Malarstwa; malarstwo Francji oraz Niemiec XIV-XVI w, Niderlandów XV-XVI w., XVII wieczne malarstwo flamandzkie oraz holenderskie, ponadto malarstwo europejskie XIX stulecia (gł. Niemcy).
Zbiory
Musée du Louvre zawiera ponad 380,000 , z których prezentowane jest około 35,000 dzieł sztuki. Zbiory podzielono na osiem sekcji[32].
Dział Sztuki Bliskiego Wschodu
Dział Sztuki Bliskiego Wschodu jest drugą najnowszą po Dziale Sztuki Islamu sekcją Luwru, pierwsze zbiory zaczęto gromadzić od 1881, a kolekcja poszerza się do dnia dzisiejszego. Zbiory stanowią szeroki przegląd świadectwa starożytnych cywilizacji Bliskiego Wschodu , od najstarszych cywilizacji po ostatni okres przed ekspansją islamu na obszarach Lewantu, Mezopotamii, oraz Iranu. Rozwój zbiorów sztuki bliskowschodniej zawdzięcza się intensywnym ekspedycjom oraz badaniom archeologicznym, działali tacy odkrywcy oraz badacze jak Paul-Émile Botta, który w 1843 odkrył zabytki z czasów panowania Sargona II, przede wszystkim pozostałości z rezydencji królewskiej w Khorsabad, takie jak brama z rzeźbionymi hybrydami, czy reliefy z przedstawieniami orszaku królewskiego[33][34]. Znaleziska są asumptem do utworzenia Muzeum Kultury Asyryjskiej, które było zalążkiem obecnego Działu[33]. Muzeum prezentuje bogatą kolekcję dzieł związanych z Sumerami, zabytki z miasta Akkad, wśród nich dzieła takie jak Stela sępów Eanatuma władcy miasta Lagasz z 2450 r. p.n.e. czy też Stela zwycięstwa króla Naramsina fundowana przez Naram-Sina, króla akadyjskiego, na cześć zwycięstwa nad Lulubejami z gór Zagros. Odkryta w 1901, wynosząca wysokość 2,25 m. stela z kodeksem Hammurabiego jest najcenniejszym zabytkiem historii prawa babilońskiego. Z zabytków irańskich wyróżniają się m.in. Głowa pogrzebowa z okresu archaicznego oraz zabytki perskie m.in. malowany fryz z przedstawieniem Łuczników Dariusza I[33][35].
Dział Sztuki Starożytnego Egiptu
Dział zawiera ponad 50,000 dzieł[37] datowanych od 4,000 p.n.e. do IV w n.e., stanowiących dziedzictwo cywilizacji zamieszkujących deltę oraz dolinę dolnego Nilu[33].
Kolekcja dzieł sztuki egipskiej w Luwrze wyróżnia się oprócz największej tego typu kolekcji na świecie swoim przeglądowym charakterem, zawiera w sobie ona wszystkie epoki historyczne Starożytnego Egiptu; Starego Państwa, Średniego Królestwa, Nowego Państwa, Egiptu w dobie Cesarstwa Rzymskiego, Ptolemeuszy, Koptów oraz Bizancjum[33].
Punktem wyjścia dla rozwoju zbiorów była kolekcja królewska aczkolwiek już w okresie napoleońskim kolekcja gwałtownie wzrosła, dzięki wyprawie ekspedycyjnej Napoleona wraz z Dominique Vivant, późniejszym dyrektorem Luwru[37].
Odtąd dzięki szeroko zakrojonym badaniom oraz odkryciom archeologicznym zbiory egipskie wzrastały. Jean-François Champollion, egiptolog, odkrywca m.in. kamienia Rosetty, zainicjował kampanię nabywania dzieł sztuki, w tym trzech wielkich kolekcji: Duranda, Salta oraz Drovettiego; liczących ponad 7,000 wyrobów artystycznych. Król Karol X zarządził dekret o utworzeniu specjalnego działu obejmującego zbiory egipskie, które wciąż wzrastały m.in. przez nabytki Augusta Mariettego, założyciela Muzeum Egipskiego w Kairze. Mariette, przeprowadził rozliczne odkrycia na terenie Memphis oraz Sakkary, co zaowocowało m.in. odkryciem Siedzącego skryby[37][38].
"Strzeżona" przez Wielkiego Sfinksa z ok. 2000 p.n.e., kolekcja zbiorów sztuki egipskiej mieści się w 20 salach ekspozycyjnych. Są to dzieła malarstwa na papirusie, mumie, malowane stele nagrobne, narzędzia, odzież, biżuterię, gry, instrumenty muzyczne oraz militaria[33][37].
Przykładami okresu archaicznego oraz Starego Państwa są m.in. Sztylet Gebel-el Arak z ok. 3400 r. p.n.e., Siedzący Skryba, oraz Głowa króla Djedefre. Sztukę Średniego Państwa, "znaną z jej złotych dzieł oraz posągów", charakteryzującą się pewną idealizacją egzemplifikują łupkowa figura Amenemhatankh oraz drewniany Ofiarujący. Sztukę Nowego Państwa oraz sztukę koptyjską reprezentują m.in. figura bogini Neftydy oraz piaskowcowe przedstawienie bogini Hathor które są świadectwem prosperity oraz bogactwa Nowego Państwa[33][38].
Dział Sztuki Starożytnej Grecji, Etrurii oraz Rzymu
Dział Sztuki Starożytnej Grecji, Etrurii oraz Rzymu prezentuje dzieła sztuki z basenu Morza Śródziemnego datowane od neolitu do VI wieku n.e.[39]. Zakres zbiorów zawiera w sobie zabytki z okresu cykladzkiego do upadku Imperium rzymskiego. Część ta trzeba do najstarszych zbiorów, wchodziła w skład kolekcji królewskiej, cząstka z nich była nabyta przez Franciszka I[33][40].
Początkowo, zakres zbioru oscylował wokół rzeźb z marmuru, z "Wenus z Milo" na czele. Wiele dzieł takie jak "Apollo Belwederski" przybyły w okresie kampanii napoleońskiej, lecz po Kongresie Wiedeńskim lwia cząstka zdobyczy była zwrócona prawowitym właścicielom oraz muzeom. W XIX wieku, nabyto greckie dzieła z Kolekcji Duranda czy Francuskiej Biblioteki Narodowej, z reguły dzieła malarstwa wazowego - naczynia ceramiczne oraz brązy m.in. "Waza Borghese"[36][39].
Okres archaiczny reprezentują dzieła jubilerskie oraz rzeźba m.in. the piaskowcowa Dama z Auxerre, z 640 r. p.n.e.; oraz Hera z Samos, ok. 570–560 p.n.e.[33][41]Liczne rzeźby figuralne w tym Gladiator z Borghese są przykładami wzrostu zainteresowania ludzką anatomią proporcjami oraz pięknem, nacisk na to miał miejsce po IV wieku p.n.e. Bogaty zbiór sztuki doby hellenistycznej, egzemplifikują słynne Nike z Samotraki (190 r. p.n.e.) oraz Wenus z Milo[40].
Starożytność zamyka bogata kolekcja sztuki etruskiej oraz rzymskiej. Przykładem sztuki etruskiej jest m.in. sarkofag pary małżeńskiej z III w. p.n.e. Świadectwem grecko-rzymskich relacji artystycznych są rozliczne rzymskie kopie dzieł greckich z reguły z okresu klasycznego[39]. Sztukę rzymską reprezentuje bogaty zbiór rzeźby portretowej; popiersia władców oraz dostojników rzymskich m.in. Augusta, Tyberiusza oraz Agryppy oraz Anniusza Verusa; oprócz marmurów wyroby z brązu takie jak Apollo z Piombino.
Kufer, kość słoniowa, srebro, Hiszpania, 966 r.
Dział Sztuki Islamu
Zbiory sztuki islamskiej są najnowszą ekspozycją w Luwrze, jej bogaty zakres z "trzynastu wieków oraz trzech kontynentów"[42]. Ekspozycja ta prezentuje z reguły dzieła rzemiosła artystycznego, albowiem inne sztuki plastyczne jak rzeźba czy malarstwo w krajach islamskich nie rozwijały się na szeroką skalę w stosunku do innych kultur, są to dzieła ceramiki, szkła, metaloplastyki, drewna, kości słoniowej, ponadto tekstylia oraz dywany, oraz malarstwo miniaturowe. Zbiory liczą ponad 5,000 dzieł[43]. Z dzieł sztuki wyróżniają się m.in. Pyxis al-Mughira, z X w. wyrób z Andaluzji; tzw. Chrzcielnica Świętego Ludwika - grawerowana brązowa misa z XIII lub XIV w. wykonana w kręgu kalifatu Mameluckiego (dolny Egipt); pochodzący z X w. Całun Jossego z Iranu[34][44].. Ponadto m.in. trzy strony Szahname - eposu pióra Ferdousiego napisanego w języku perskim oraz Waza Barberini, wyrób syryjskiej metaloplastyki[43].
Dział Rzeźby
Dział Rzeźby zawiera dzieła wykonane przed 1850 z wyjątkiem rzeźby antycznej, która jest prezentowana w odrębnych działach[45]. Z uwagi na zainteresowanie monarchów prym w kolekcji wiodła rzeźba antyczna, której dzieła Ludwik XIV przeniósł do Wersalu, a następnie w 1824 przeniesiona ponownie do Luwru wraz z rzeźbami Michała Anioła Umierający jeniec oraz Zbuntowany jeniec[46]. Oryginalnie kolekcja zawierała około 100 dzieł, reszta królewskiej kolekcji znajdowała się w Wersalu. W taki stan był do 1847, potem za dyrekcji Léona Laborde dział rzeźby wzbogacił się o dzieła sztuki średniowiecznej, m.in. dzieła takie jak figura króla Childeberta[47]. Zbiory początkowo podlegały Działowi Antyków, w 1871 za dyrekcji Louisa Courajod nabyto cenne dzieła rzeźby francuskiej[48]. W 1986, wszystkie dzieła po roku 1850 przeniesiono do Musée d'Orsay. Na skutek projektu Grand Louvre rzeźby podzielono na dwie sekcje; rzeźba francuska prezentowana jest w Pawilonie Richelieu, zaś rzeźba europejska w Pawilonie Denon.
Kolekcję francuskiej rzeźby zaczynają dzieła sztuki romańskiej od XI wieku, m.in. Daniel w jaskini lwa and the 12th century Madonna oraz Dzieciątko z Auvergne. Przykładem gotyku są rozliczne figury Madonny z Dzieciątkiem, figury z nagrobka Filipa Pięknego oraz Joanny d'Evreux czy naturalnej wielkości posągi Karola V oraz Joanny de Bourbon. Przykładami z XVI wieku, są renesansowe dzieła Jeana Goujona czy Germaina Pilon Pomnik z urną na serce Henryka II, Zdjęcie z krzyża oraz Zmartwychwstanie, ponadto nieznanego artysty Fontanna Diany. Przykładami z XVII i XVIII są dzieła Étienne Maurice Falconeta Kąpiąca się oraz Amour menaçant oraz obeliski François Anguiera. Z klasycyzmu m.in. dzieła Antonio Canovy z Kupidynem oraz Psyche na czele (1787)[46].
Rzeźbę europejską składają się na dzieła, autorów takich jak Martin Hoffmann, Tilman Riemenschneider, Gregor Erhart (Maria Magdalena), Johan Tobias Sergel, Adriaan de Vries (Merkury oraz Psyche) ponadto m.in. popiersie kardynała Richelieu dłuta Gianlorenzo Berniniego, ponadto rozliczne dzieła anonimowe, z reguły romańskie oraz gotyckie .
Dział Rzemiosła Artystycznego
Kolekcja Objets d'art zawiera dzieła od wieków średnich do połowy XIX stulecia. Bazuje ona na dawnych kolekcjach królewskich, oraz kościelnych, w tym ze skarbca bazyliki Saint-Denis, ponadto dzieła wydobyte z grobów monarchów francuskich oraz insygnia królewskie w tym miecz koronacyjny królów Francji[49][50] Wśród obiecujących zbiorów należą naczynia brązowe oraz wykonane w technice Pietra dura. Lwią cząstka działu tworzy Kolekcja Duranda która w Luwrze istnieje od 1825 zawierająca ceramikę, emalie oraz witraże, ponadto 800 wyrobów które przekazał Pierre Révoil. Kolejne nabytki miały miejsce w okresie romantyzmu, przekazano rozliczne dzieła średniowieczne oraz renesansowe. Kolejnym zbiorowym nabytkiem było przekazanie Luwrowi kolekcji Sauvageot liczącej 1,500 dzieł gł. średniowiecznych oraz wyrobów z fajansu. W 1862 r. przekazano muzeum Kolekcję Campana którą tworzy złota biżuteria oraz majoliki głownie z XV i XVI w.[50][51].
Zbiory są prezentowane na pierwszym piętrze w Pawilonie Richelieu oraz w Galerii Apollona, nazwanej tak przez malarza Charlesa Le Brun, który udekorował tę cześć Luwru na zlecenie króla Ludwika XIV (Króla Słońce). Ekspozycję otwierają dzieła sztuki bizantyjskiej, z reguły plastyki z kości słoniowej z Tryptykiem Harbaville z X w. na czele. Sztukę średniowieczną składają się na m.in. berło Karola V Mądrego, pozłacana Madonna z Dzieciątkiem Joanny d'Evreux, wyroby z emalii limuzyjskiej oraz kości słoniowej (m.in. Poliptyk z Marią oraz Dzieciątkiem Jezus z ok. 1340 r.)[52] Przykładami rzemiosła renesansowego są dzieła plastyki brązowej Giambologny Nessus oraz Dejanira oraz tapiserie flamandzkie oraz francuskie m.in. Maksymilian na polowaniu[49]. Do ważnych przykładów z późniejszych epok należą wazy z Sevres z kolekcji Madame de Pompadour oraz wielkie apartamenty Napoleona III[49].
Dział Malarstwa
Kolekcja malarstwa liczy ponad 6,000 dzieł datowanych od XIII wieku do roku 1848 oraz jest zarządzana przez 12 kuratorów opiekujących się poszczególnymi zbiorami. Niemalże dwie trzecie dzieł malarstwa reprezentują artyści francuscy, reszta dzieł licząca ponad 1,200 dzieł jest autorstwa artystów europejskich. Malarstwo włoskie w większości stanowią dawne kolekcje królów Franciszka I oraz Ludwika XIV, pozostałe z dzieł włoskich są resztkami kolekcji z kampanii napoleońskiej oraz późniejsze dary oraz zakupy[53][54]. Kolekcję dzieł włoskiego renesansu nabył król Franciszek I w tym dzieła Rafaela oraz Michała Anioła[55], którą przywiózł do monarchy sam Leonardo da Vinci[56] Po wybuchu rewolucji francuskiej, Kolekcja Królewska była w całości zaadaptowana na cele muzealne, stanowi rdzeń zbiorów Luwru. Późniejsze dzieła sztuki, z reguły francuskie datowane po roku 1848 znajdujące się w Luwrze zostały podzielone oraz przekazane do Musée d'Orsay w 1986 r. Dzieła malarstwa francuskiego oraz północnoeuropejskiego leżą w skrzydle Richelieu oraz Cour Carrée; natomiast malarstwo hiszpańskie oraz włoskie zajmują pomieszczenia pierwszego piętra w pawilonie Denon[54].
Wczesne malarstwo francuskie reprezentują dzieła gotyckiego malarstwa tablicowego wśród nich słynna Pieta z Villeneuve-les-Avignon przypisywana Enguerrandowi Quartonowi; Król Jan Dobry (ok.1360), dzieło anonimowego twórcy, przypuszczalnie najstarszy portret w zachodnim malarstwie[57];. Ze Styl piękny reprezentuje Komunia święta oraz męczeństwo św. Dionizego. Nowożytność egzemplifikuje Ludwik XIV pędzla Hyacinthe Rigaud, bogaty cykl obrazów Nicolasa Poussina w tym Cztery Pory Roku, Natchnienie poety, Et in Arcadia Ego; dzieła Georga de la Tour, Oszust z asem karo oraz Pokutująca Maria Magdalena Dziełami klasycyzmu są Koronacja Napoleona, Przysięga Horacjuszy, Sabinki pędzla Jacques'a L. Davida czy Łaźnia turecka oraz Wielka odaliska Jeana A.D. Ingres. Przykładami romantyzmu są monumentalne dzieła Eugene Delacroix, Śmierć Sardanapala, Wolność wiodąca lud na barykady oraz chef d'oeuvre Théodora Géricault Tratwa Meduzy. Malarstwo północnoeuropejskiej reprezentują późnośredniowieczne dzieła niderlandzkie oraz niemieckie: gotyckie obrazy artystów z Kolonii (Mistrz świętego Bartłomieja, Mistrz świętego Seweryna), Autoportret z kwiatem mikołajka Albrechta Dürera, Statek szaleńców Hieronima Boscha, Bankier z żoną Quentina Massysa; oraz obrazy nowożytne artystów z Niemiec, Flandrii oraz Holandii: Jana Vermeera Koronczarka oraz Astronom; rozliczne obrazy Rubensa w tym Historia Marii Medycejskiej ; Rembrandta Archanioł Rafał opuszczający Tobiasza, Wieczerza w Emaus, Batszeba w kąpieli, Ćwierć wołu, ponadto rozliczne pejzaże, przedstawienia rodzajowe oraz martwe natury.
Spośród dzieł malarstwa włoskiego wyróżniają się obrazy wczesnego oraz dojrzałego renesansu, m.in. obrazy Andrea Mantegna (Triumf cnoty, Matka Boska Zwycięska ) oraz Giovanni Bellini. Największa kolekcja malarstwa z oeuvre Leonarda da Vinci istnieje w Luwrze w tym Mona Lisa, Święta Anna Samotrzeć, Święty Jan Chrzciciel, oraz Madonna w grocie. Spośród obrazów Rafaela m.in. Piękna Ogrodniczka, Portret Baldassare Castiglionego, Święty Michał pokonuje szatana. Manieryzm reprezentują dzieła Guido Reniego zaś barok przede wszystkim Carravaggia: Wróżenie z ręki oraz Śmierć Marii. Przykładami malarstwa weneckiego są dzieła Paolo Veronese w tym monumentalne Gody w Kanie, rozliczne obrazy Tycjana, m.in. Madonna z króliczkiem, Złożenie do grobu oraz Cierniem Koronowanie[58][59].
Z dzieł pochodzących z kolekcji prywatnych za największą w dziejach Luwru uznaje się Kolekcja La Caze, przekazaną w 1869 przez Louisa La Caze. Ofiarodawca podarował 584 obrazów w tym dzieła francuskich malarzy z Antoine Watteau na czele. W roku 2007, kolekcję wykorzystano do wielkiej wystawy poświęconej Louisowi La Caze zatytułowanej "1869: Watteau, Chardin... entrent au Louvre. La collection La Caze"[60].
Dział Rysunku oraz Grafiki
Dział Rysunku oraz Grafiki gromadzi dzieła wykonane na papierze[61]. Zbiór tego typu dzieł powstała na bazie 8,600 rysunków oraz grafik z Kolekcji Królewskiej (Cabinet du Roi), który wzbogacił się przez asygnacje państwowe, darowizny oraz zakupy, m.in. w 1806 r. zakupiono 1,200 prac z kolekcji Fillipo Baldinucciego[62]. W marcu 1856 roku Luwr nabył liczący 386 rysunków Codex Vallardi Antonia di Puccio Pisana, zawierający m.in. rozliczne portrety, rysunki roślin oraz zwierząt.
Cabinet des Dessins otwarto publiczności 5 sierpnia 1797, wraz 415 dziełami, które były prezentowane w Galerie d'Apollon. Aktualnie zbiory podzielono na trzy sekcje: Cabinet du Roi, rdzeń działu z 14,000 odbitkami graficznymi oraz rysunkami; Kolekcja Edmonda de Rothschild, z 40,000 grafikami, 3,000 rysunkami oraz kolekcję dawnych ksiąg oraz manuskryptów złożona z 5,000 dzieł. Część z dzieł prezentowane są w Pawilonie Flory; ze względu na słabą wytrzymałość materiału ekspozycja jest wielokrotnie wymieniana[63].
Najstarsze rysunki sięgają późnego gotyku, m.in. Mistrza Antependium z Narbonny, Mistrza E. S. czy Hieronima Boscha m.in. rozliczne studia chłopów, czarownic oraz demonów, a także rysunkowa wersja Statku szaleńców. Cennym rysunkiem jest portret Erazma z Rotterdamu Albrechta Dürera, z jego innych rysunków oraz grafik w Luwrze leżą m.in. studia hełmów rycerskich. Kolekcja ma bogaty zbiór rysunków włoskich, prócz wspomnianego Codex Vallardi prezentowane są rysunki m.in. Francesca Primaticcia, Francesca Salviatiego, Giovanniego Morandiego oraz mistrzów dojrzałego renesansu - Leonarda da Vinci (m.in. Portret Isabelli d'Este) Michała Anioła (liczne studia postaci) oraz Rafaela (portrety oraz Madonny z Dzieciątkiem). Ważnym pod względem ikonicznym przykładem są przerysy jednego z niedokończonych dzieł Leonarda da Vinci - Bitwy pod Anghiari wykonane przez Petera Paula Rubensa. Spośród mistrzów holenderskiego złotego wieku wyróżniają się rysunki oraz grafiki Rembrandta, m.in. Widok na most Grimnessesluis, w Amsterdamie. Pluralizm treści, technik oraz form egzemplifikują dzieła artystów francuskich XVII-XIX wieku, m.in. szkice Charlesa le Brun, cykl pastelowych portretów starców Jeana Chardina, rysunkowe tonda Jean'a Fragonarda, rysunki oraz akwarele Eugène'a Delacroix etc.
Wybrane eksponaty
Dział sztuki Bliskiego Wschodu
-
-
-
-
Posągi Gudei
ok. 2120 r. p.n.e.
-
-
-
-
-
Posąg Ebih-Ila z Mari
ok. 2400 r. p.n.e.
-
-
Malowany fryz z przedstawieniem Łuczników Dariusza I
ok. 510 r. p.n.e.
-
Panel z lwem z Drogi Procesyjnej w Babilonie
605-562 p.n.e.
-
Sfinks
XII dynastia, ok. 2000 r. p.n.e.
-
-
Echnaton oraz Nefertiti
po 1345 r. p.n.e.
-
Zodiak Dendery
50 r. p.n.e.
-
-
Figurki Ozyrysa, Izydy oraz Horusa
874–850 p.n.e.
-
-
Dział Sztuki Greckiej, Etruskiej oraz Rzymskiej
Starożytna Grecja
-
Figurka z Myken
XIII w. p.n.e.
-
Krater kolumienkowy z Koryntu
ok. 600 r. p.n.e.
-
-
Fragmenty świątyni Zeusa z Olimpii
IV w. p.n.e.
-
-
-
Apollo z jaszczurką
Kopia rzymska wg oryginału Praksytelesa IV w. p.n.e.
-
Sztuka etruska oraz starożytnego Rzymu
-
Sarkofag etruski
520–510 r. p.n.e.
-
-
-
-
Sarkofag Ariadny
230-35 r. n.e.
-
Popiersie cesarza Oktawiana Augusta
I w. n.e.
-
Wenus oraz Mars
między 120 a 140 r. n.e.
-
Gladiator z Borghese
ok. 100 r. n.e. wg gr. oryg. z IV w. p.n.e.
Dział sztuki Islamu
-
Misa z ornamentem palmetowym
Irak, IX w.
-
Talerzyk epigraficzny z kuficzną inskrypcją
Khurasan (Iran), XI–XII w.
-
Brązowy świecznik z lwimi głowami
Khurasan, Iran, XII w.
-
Fragment tzw. Misy Św. Ludwika
Egipt, albo Syria XII w.-1320-40 r.
-
Egipski wazon inskrypcyjny
Egipt, XIV w.
-
Waza osmańska
Iznik, Turcja, XVI w.
-
Wazon z malowidłem pejzażowym
Iran, XVII w.
-
Kafel z przedstawieniem kobiety
Pn.-zach. Iran XVII w.
Dział malarstwa
Malarstwo Niemiec oraz Niderlandów
Malarstwo włoskie
-
Cimabue
Madonna z Dzieciątkiem oraz aniołami
-
-
-
-
-
-
-
Malarstwo flamandzkie oraz holenderskie
Malarstwo francuskie oraz hiszpańskie
Dział Rzeźby
-
Gotycka Madonna z Dzieciątkiem z Joigny
-
-
-
-
-
-
-
Dział Rzemiosła Artystycznego
-
-
-
-
-
Późnoromańska emalia limuzyjska. XIII-wieczna puszka na oleje święte.
-
Renesansowa emalia limuzyjska. Plakietka z wizerunkiem Henryka II
-
-
Dział Rysunku oraz Grafiki
-
Antependium z Narbonny, XIV w.
-
-
-
-
-
-
Rembrandt van Rijn
Widok na most Grimnessesluis, w Amsterdamie
-
Przypisy
- ↑ Rogers, s.159
- ↑ Mignot, s. 32
- ↑ 3,0 3,1 Edwards, pp. 193–94
- ↑ 4,0 4,1 Edwards, s. 198
- ↑ Bob Chaundy, Faces of the Week BBC 2006-09-29,dostęp 2007-10-05
- ↑ Mignot, s. 42
- ↑ Nore, s. 274
- ↑ 8,0 8,1 Carbonell, s. 56
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Nora, s. 278
- ↑ Oliver, s. 21–22
- ↑ Oliver, p. 35
- ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 Alderson, s.24, 25
- ↑ 13,0 13,1 13,2 Mignot, ss. 68, 69
- ↑ McClellan, s. 7
- ↑ Mignot, p. 52
- ↑ 16,0 16,1 Alderson, s.25
- ↑ Mignot, p. 69. Wedle Mignota, dzieła takie jak m.in. Kalwaria Mantegni, Gody w Kanie Paola Veronese czy Zwiastowanie Rogiera van der Weydena nie zostały odzyskane
- ↑ Sean M. Monaghan, Michael Rodgers, French Sculpture 1800-1825, Canova 19th Century Paris Project School of Art and Design, San Jose State University 2000, dostęp 2008-04-24
- ↑ 19,0 19,1 Mignot, ss. 52–54
- ↑ 20,0 20,1 Mignot, ss. 70–71
- ↑ Theft of the Mona Lisa Stoner Productions via Public Broadcasting Service (PBS) dostęp 2009-10-24
- ↑ Louvre, Portrait of Lisa Gherardini, wife of Francesco del Giocondo, dostęp 2008-04-27
- ↑ Bartz 2006, s. 626)
- ↑ Simon, s. 23
- ↑ Simon, s. 177
- ↑ Ouvres, Musée du Louvre, dostęp 2008-04-27
- ↑ Q&A with the Louvre's Henri Loyrette, Business Week June 17, 2002 ,dostęp 2009-01-09
- ↑ Carol Matlack, The Business of Art: Welcome to The Louvre Inc. Der Spiegel Online 28 lipca 2008, dostęp 2008-09-25
- ↑ Lunn, s. 137
- ↑ Martina Padberg: Sztuka oraz Architektura - Paryż. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk Sp. z o.o., 2009, s. 93. ISBN 978-3-7588-903-1.
- ↑ Larousse Nouveau Dictionnaire étymologique et historique, Librairie Larousse, Paris, 1971, s. 430: ***loup 1080, Roland (leu, forme conservée dans a la queue leu leu, Saint Leu, etc.); du lat.lupus; loup est refait sur le fém. louve, ou le *v* a empeché le passage du *ou* a *eu* (cf. Louvre, du lat. pop. lupara)*** etymologia słowa louvre wywodzi się ze słowa lupara, żeńskiej odmiany lupus
- ↑ Egyptian Antiquities - 35,000 works of art, dostęp 2008-09-27
- ↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 33,4 33,5 33,6 33,7 33,8 Nave, ss.42-43
- ↑ 34,0 34,1 Mignot, pp. 119–21
- ↑ Musée du Louvre, Decorative Arts dostęp, 2008-05-20
- ↑ 36,0 36,1 Mignot, s. 92
- ↑ 37,0 37,1 37,2 37,3 Mignot, ss 76, 77
- ↑ 38,0 38,1 Musée du Louvre. Egyptian Antiquities, dostęp 2008-04-30
- ↑ 39,0 39,1 39,2 Musée du Louvre. Greek, Etruscan, and Roman Antiquities., dostęp 2008-04-30
- ↑ 40,0 40,1 Mignot, ss. 155–58
- ↑ Hannan, s.252
- ↑ Islamic Art, Musée du Louvre dostęp 2008-04-30
- ↑ 43,0 43,1 Ahlund, p. 24
- ↑ [Islam Art
- ↑ Sculptures, Musée du Louvre, dostęp 2008-04-23
- ↑ 46,0 46,1 Mignot, 397–401
- ↑ Mignot s. 397
- ↑ Mignot, Sculpture, s. 397
- ↑ 49,0 49,1 49,2 Nave, s 130
- ↑ 50,0 50,1 Mignot, ss. 451–54
- ↑ Musee de Louvre, Decorative Arts, dostęp 2008-04-30
- ↑ Lasko, s. 242
- ↑ Hannan, p. 262
- ↑ 54,0 54,1 Mignot, ss. 199–201, 272–73, 333–35
- ↑ Wedle Żywotów Giorgio Vasariego, namalowana przez Michała Anioła Leda z łabędziem (zaginiona) była zamówiona przez Franciszka I.
- ↑ Paintings | Louvre Museum
- ↑ Mignot, s. 201
- ↑ Mignot, p. 378
- ↑ Hannan, ss. 270–278
- ↑ www.louvre.fr — Musée du Louvre - Exhibitions - Past Exhibitions - The La Caze Collection. Aktualizacja z 2009-05-23
- ↑ Mignot, 496
- ↑ Musée du Louvre, Prints and Drawings, dostęp 2008-04-23
- ↑ Mignot, s. 495"
Bibliografia
- William T. Alderson, William Edward: Museums in motion: an introduction to the history and functions of museums.. Los Angeles: 1996. ISBN ISBN 0-7619-9155-7.
- Michael Ahlund: Islamic art collections: an international survey.. Richmond. England: 2000, s. 36-40. ISBN ISBN 0-7007-1153-8.
- Gabriele Bartz: Louvre - Art and Architecture. 2006. ISBN 3-8331-1943-8.
- Andrzej Dulewicz: Encyklopedia sztuki francuskiej. Warszawa: 2002.
- Henry Edwards: Old and New Paris: Its History, Its People, and Its Places. Paris: 1893.
- Lawrence Gowing: Luwr. Arcydzieła malarstwa. Warszawa: 2008. ISBN ISBN 978-83-213-4134-7.
- Lorna oraz Bill Hannan: Art for Travellers:France. Northampton: 2004. ISBN 156656509X.
- Peter Lasko: Ars Sacra, 800-1200.. New Haven: 1995. ISBN 9780300060485.
- Andrew McClellan: Inventing the Louvre: Art, Politics, and the Origins of the Modern Museum.. Berkeley: 1999. ISBN ISBN 0-520-22176-1.
- John Henry Merryman: Imperialism, art and restitution. Cambridge: 2006. ISBN ISBN 0-521-85929-8.
- Claude Mignot: The Pocket Louvre: A Visitor's Guide to 500 Works.. New York: 1999. ISBN 0-7892-0578-5.
- Martin Lunn: Da Vinci code Decoded. New York: 2004. ISBN 0-9729529-7-7.
- Alain Nave: Treasures of the Louvre.. Ney York: 1998. ISBN 0760710678.
- Pierre Nora, Lawrence D. Ktitzman: Realms of Memory.. New York: 1996. ISBN 9780231109260.
- Oliver Bette Wyn: From Royal to National: The Louvre Museum and the Bibliothèque Nationale.. New York: 2007. ISBN 9780739118610.
- Elisabeth Rogers: Landscape design: a cultural and architectural history.. New York: 2001. ISBN 0-8109-4253-4.
Linki zewnętrzne