Maroko, Królestwo Marokańskie, Al-Mamlaka al-Maghribijja (arab. المملكة المغربية) – państwo leżące w północno-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim oraz Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią (na wschodzie), Saharą Zachodnią (na południu) oraz hiszpańskimi eksklawami w Afryce: Ceutą oraz Melillą (na północy). Należy do państw Maghrebu.
Granice
- łączna długość granic lądowych: 2 017,9 km
- długość wybrzeża morskiego – 1835 km
Najniższy punkt: Sabcha Tah 55 m p.p.m.
Najwyższy punkt: Dżabal Tubkal 4167 m n.p.m.
Demografia
Przyrost naturalny: 1,48%
Śmiertelność niemowląt: 36,88/1000 urodzeń
Długość życia: 71,8 lat
Analfabetyzm: 47,7%
Ważniejsze miasta (ludność wg stanu z IX 2004)[1]
- Casablanca 2 946,4 tys. (aglomeracja: 3 084,6 tys.)
- Rabat 621,5 tys. (1 622,9 tys.)
- Fez 946,8 tys.
- Marrakesz 823,2 tys.
- Agadir 346,1 tys. (695,7 tys.)
- Tanger 669,7 tys.
- Meknes 469,2 tys. (536,2 tys.)
- Wadżda 400,7 tys.
- Tetuan 320,5 tys. (396,1 tys.)
- Al-Kunajtira 359,1 tys.
Grupy etniczne
Religie
-
Języki
- arabski (urzędowy)
- dialekty berberyjskie (wg projektu nowej konstytucji, berberyjski ma uzyskać status drugiego urzędowego języka państwowego[2])
- francuski (głównie w turystyce, biznesie oraz dyplomacji)
Polityka oraz ustrój
Głowa państwa: król Muhammad VI (od 23 lipca 1999)
Ustrój: dziedziczna monarchia konstytucyjna. Premier powoływany przez króla; wybory do parlamentu.
Parlament: Izba Radców (Madżlis el-Mustaszarin) oraz Izba Reprezentantów (Madżlis en-Nuwab)
Gospodarka
Bogactwa naturalne: fosforyty, fosforany, rudy żelaza, mangan, ołów, cynk
PKB: 4000 dolarów USA na mieszkańca (według parytetu siły nabywczej w 2008 roku)
Transport oraz łączność Sieć komunikacyjna jest dobrze rozwinięta. Linie kolejowe (połączone z liniami Algierii) posiadają długość 1,9 tys. km (z tego ponad 50% jest zelektryfikowanych). Linie kolejowe łączą porty z ośrodkami wydobycia fosforytów oraz dużymi miastami wnętrza kraju. Długość dróg kołowych wynosi 57,7 tys. km (56% utwardzonych). Główne porty morskie mieszczą się w: Casablanca, Asfi, Al-Muhammadija, Agadir, Al-Dżurf al-Asfar. Podstawowy morski port pasażerski istnieje w Tangerze. Maroko ma 8 międzynarodowych portów lotniczych a, największe leżą w: Casablance oraz w Rabacie. Nowoczesna, choć niezbyt gęsta sieć telefoniczna, w Moroku jest około 1,3 mln abonentów telefonii stacjonarnej. W użytkowaniu istnieje 9,6 mln telefonów komórkowych[3].
Geografia oraz klimat
-
Osobny artykuł: Geografia Maroka.
Maroko leży w zachodniej części Atlasu. Przez środek kraju przebiega pasmo Atlasu Wysokiego (najwyższy szczyt: Dżabal Tubkal, 4167 m n.p.m.), równolegle do niego ciągnie się Atlas Średni (Dżabal Bu Nasr, 3340 m n.p.m.) na północy oraz Antyatlas (Imkut, 2531 m n.p.m.) na południe. Wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego wznoszą się góry Ar-Rif (Dżabal Tidighin, 2456 m n.p.m.). Na północ od Atlasu Średniego rozciąga się Meseta Marokańska (200-1500 m n.p.m.). W południowej oraz południowo-wschodniej części kamieniste oraz piaszczyste pustynie Sahary. Nad Oceanem Atlantyckim oraz w dolnym biegu Wadi Muluja niewielkie niziny aluwialne (Gharb, Dakkala, Sus). Klimat podzwrotnikowy, na wybrzeżach morskich, w głębi kraju suchy oraz skrajnie suchy (odmiana górska). Średnia temperatura w styczniu +10 do +12 °C, w lipcu +35 do +44 °C (czasem nawet do +54 °C). Roczna suma opadów w Atlasie Średnim do 1000 mm, na południowej oraz południowo-wschodniej poniżej 200 mm. W górach Atlasu zimą są opady śniegu. Na wybrzeżu atlantyckim częste mgły (wpływ chłodnego Prądu Kanaryjskiego). Doliny rzeczne oraz niższe partie stoków wykorzystywane są do uprawy cytrusów, oliwek oraz winnej latorośli. Na wiosnę pomiędzy kwietniem a czerwcem powiewa gorący, porywisty, pustynny wiatr niosący pył oraz piasek, który zwiększa temperaturę oraz obniża wilgotność. Posiada parę regionalnych nazw: chamsin, sirocco, chergui. Rzeki w północnej oraz zachodniej części (głównie Wadi Umm ar-Rabija, Wadi Muluja), o zmiennych stanach wód, są wyzyskiwane do nawadniania oraz do celów energetycznych. Na południu oraz wschodzie zaledwie nieliczne rzeki okresowe (najdłuższa Wadi Dara), które płyną wąwozami po czym giną w piaskach Sahary. Tworzone są także zbiorniki retencyjne. Na przeważającymi terenie panują stepy oraz półpustynie, a na północy zarośla makii (wrzosiec drzewiasty, drzewo świętojańskie, pistacja kleista), a w oazach palmy daktylowe. W górach częściowo zachowane lasy (8% powierzchni kraju), z reguły cedry, dąb korkowy, endemiczne drzewo żelazne — argania. Do najczęściej spotykanych gatunków fauny da się zaliczyć: fenki, dromadery, skorpiony, lisy, mangusty, a na zboczach Atlasu muflony.
Historia Maroka
-
Osobny artykuł: Historia Maroka.
Tereny Maroka są siedzibą koczowniczych plemion berberyjskich. Historia Maroka sięga IV wieku p.n.e., kiedy istniało tam państwo mauretańskie (berberyjskie). Przejęte przez Rzymian po upadku Kartaginy, pozostawały przez wieki pod jej władaniem. Później na krótko ziemie te zostały przejęte przez Bizancjum, by stać się ostatecznie domeną świata arabskiego oraz islamu. Rządzone przez następujące po sobie arabskie oraz berberyjskie dynastie.
W XIX wieku Maroko było areną ścierających się wpływów potęg kolonialnych takich jak Francja, Wielka Brytania, a także przez krótki czas Niemcy. W wyniku porozumienia w Fezie z 1912 roku Maroko stało się protektoratem Francji, a w 1956 roku uzyskało niepodległość. Na tle dokonanych przez fracuskich kolonizatorów przesunięć granic w 1963 doszło do wojny o Tindouf z Algierią (Maroko uważało tą algieryjską prowincję za swoją własność, utraconą w chwili uzyskania niepodległości). Niepodległe Maroko jest monarchią, które ma ugruntowaną pozycję w świecie arabskim. Od szeregu lat istnieje nierozstrzygnięty problem Sahary Zachodniej, który musiał być zażegnany przez siły ONZ.
W 1987 Maroko złożyło wniosek jako kandydat Unii Europejskiej. Odmówiono mu szans na członkostwo, m.in. z powodu nierozwiązanego konfliktu z Saharą Zachodnią. Od tego czasu pozostaje krajem stowarzyszonym.
Ośrodki turystyczne
Najbardziej popularnymi regionami turystycznymi są wybrzeża Morza Śródziemnego oraz Oceanu Atlantyckiego. nieoczekiwanie licznych mniejszych kąpielisk nadmorskich, istnieje w Maroku parę większych miast, o wysokich walorach turystycznych: Rabat, Casablanca, Tanger oraz Agadir. Do godnych odwiedzenia miast państwa Maghrebu da się także zaliczyć trzy dawne stolice królewskie: Fez, Marrakesz oraz Meknes. Na południu kraju wartym odwiedzenia jest Tiznit, gdzie na lokalnym targu oferowane są wyroby biżuterii Berberyjskiej oraz przejazdy na dromaderze. W Kuliminie są targi wielbłądów. Mało wykorzystane są dwie górskie miejscowości Azru oraz Ifran w Atlasie Średnim, a także Michlifene – ośrodek sportów zimowych. Dzięki dogodnym połączeniom promowym turyści z Francji oraz Hiszpanii stanowią przeważajaca ilość w ogólnym udziale odwiedzających ten kraj. Turystyka stanowi coraz większe znaczenie w gospodarce Maroka, które jest w czołówce państw Afrykańskich (po Egipcie oraz Tunezji) pod względem wielkości ruchu turystycznego. Zawdzięcza to z reguły nader dobrze rozwiniętej bazie turystycznej oraz niskiej sezonowości, a także coraz większej europeizacji kraju. Lista obiektów z Maroka na światowej liście dziedzictwa UNESCO w Afryce liczy osiem pozycji.
Kuchnia marokańska
Kuchnia marokańska jest jedną z najciekawszych wśród arabskich. Podczas ramadanu spożywana jest harira – zupa ze świeżej kolendry, soczewicy, fasoli oraz jagnięciny. Tażin (tagine) to mięso (baranina, wołowina, drób) z cebulą oraz innymi warzywami oraz różnymi dodatkami jak zioła oraz przyprawy. Równie popularnym nie tylko w Maroku jest kuskus, tradycyjna potrawa piątkowa. Na deser podawane są ghoriba, czyli ciastka z migdałami albo sezamem. Do popicia Marokańczycy przyrządzają mieszankę herbaty zielonej – (zazwyczaj jest to gunpowder) z miętą oraz cukrem; znana jest w Polsce pod nazwą Marokańska, albo Tuareg[4].
Podział administracyjny
-
Maroko podzielone jest na 16 regionów. Obecny podział administracyjny obowiązuje od 1997 roku.
Podział administracyjny Maroka
1. Asz-Szawija-Wardigha
2. Dukkala-Abda
3. Fez-Bulman
4. Al-Gharb-Szararda-Bani Ahsin
5. Wielka Casablanca
6. Kulimin-Asmara
7. Al-Ujun-Budżdur-Sakija al-Hamra
8. Marrakesz-Tansift-Al-Hauz
9. Meknes-Tafilalt
10. Region Wschodni
11. Wadi az-Zahab-Al-Kuwira
12. Rabat-Sala-Zammur-Zair
13. Sus-Masa-Dara
14. Tadila-Azilal
15. Tangier-Tetuan
16. Taza-Husajma-Taunat
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
Przypisy
|
Dawne kolonie oraz protektoraty Francji |
|
| Ameryka |
|
|
| Afryka |
Algieria Francuska • Francuska Afryka Równikowa ( Czad, Gabon, Kongo Środkowe, Ubangi-Szari) • Francuska Afryka Zachodnia ( Dahomej, Górna Wolta, Gwinea, Mauretania, Kolonia Nigru, Senegal, Sudan Francuski, Wybrzeże Kości Słoniowej) • Komory • Madagaskar • Maroko Francuskie • Mauritius • Seszele • Somali Francuskie • Tunezja
|
|
| Azja |
|
|
| Australia oraz Oceania |
|
|
| Francuska kolonizacja Ameryki Północnej • Historia Kanady Francuskiej |
|
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|
.svg&filetimestamp=20110813044013)
