Mary Patricia McAleese (wym. [mækəˈliːs], irl. Máire Pádraigín Mhic Ghiolla Íosa[1], wym. [ˈmoɪrʲə ˈpɑːdriɡʲiːɲ vʲikʲ ˈjilə ˈiːᵊsə]; ur. 27 czerwca 1951 w Belfaście, Irlandia Północna) – irlandzka polityk, ósma prezydent Irlandii, urzędująca w latach 1997–2011.
Przed objęciem urzędu prezydenta
Urodziła się jako Mary Patricia Leneghan (irl. Máire Pádraigín Ní Lionnacháin). Dorastała w Belfaście w katolickiej dzielnicy Ardoyne. Ukończyła St. Dominic's High School, Queen's University w Belfaście w 1973 r. oraz Trinity College w Dublinie. Zdała egzamin adwokacki Irlandii Północnej w 1974 r. oraz do dziś jest członkiem Adwokatury Republiki Irlandii. W 1975 roku była mianowana profesorem prawa karnego, kryminologii oraz penologii Trinity College, zastępując na tym stanowisku Mary Robinson (McAleese zastąpiła także Mary Robinson 20 lat później na stanowisku prezydenta republiki).
W latach 70. była członkinią-założycielką irlandzkiej "Kampanii na rzecz reform prawa dotyczącego homoseksualizmu", działającej na rzecz zniesienia zakazu homoseksualizmu w Irlandii. Opuściła tę organizację w 1979 przystępując do Raidió Teilifís Éireann (Radio oraz Telewizja Irlandii) jako dziennikarka oraz prezenterka. Pracowała tam przez dziesięć lat jako reporterka oraz prowadząca program Today Tonight. W 1976 poślubiła Martina McAleese. W 1981 powróciła do wykładania na uczelni, ale kontynuowała pracę na pół etatu dla RTÉ jeszcze przez parę lat. W 1987 powróciła do Queen's University, aby zająć stanowisko dyrektora Instytutu Studiów Prawa Zawodowego. W tym samym roku wystartowała w wyborach parlamentarnych z ramienia partii Fianna Fáil, jednak bez sukcesu.
McAleese była członkiem Episkopalnej Delegacji Katolickiego Kościoła do Nowego Forum Irlandii w 1984 oraz członkiem Delegacji Kościoła Katolickiego do Północnej Komisji ds. Spornych Parad w 1996. Była także delegatem w 1995 Konferencji Białego Domu ds. handlu oraz inwestycji w Irlandii oraz podobnej konferencji w Pittsburghu w 1996. W 1994 była prorektorem Queen's University w Belfaście. Była pierwszą kobietą, która piastowała to stanowisko. Zanim była prezydentem Irlandii w 1997, McAleese pełniła funkcje:
- Dyrektor Kanału 5 Telewizji.
- Dyrektor Energetyki Północnej.
- Dyrektor Królewskiej Grupy Szpitali Nadziei.
- Członek-założyciel Irlandzkiej Komisji ds. Przeludnienia Więzień.
Prezydentura
W 1997 McAleese pokonała byłego premiera (taoiseach) Alberta Reynoldsa w prawyborach wewnątrz Fianna Fáil oraz była nominowana kandydatką partii na stanowisko prezydenta Irlandii. Jej oponentami w wyborach prezydenckich w 1997 byli: Mary Banotti z Fine Gael, Adi Roche (kandydat laburzystowski) oraz dwóch kandydatów niezależnych: Dana Rosemary Scallon oraz Derek Nally. 11 listopada 1997 była zaprzysiężona na ósmego prezydenta Republiki Irlandzkiej.
Oficjalnie siedmioletnia kadencja McAleese miała dobiec końca w listopadzie 2004, jednak McAleese rozpisała wybory prezydenckie na 14 września 2004 roku, w których odniosła ponowne zwycięstwo oraz była zaprzysiężona 11 listopada 2004 roku.
McAleese jest pierwszym prezydentem Republiki urodzonym w Irlandii Północnej. Z tego względu wielokrotnie odwiedza Ulster oraz stara się działać na rzecz porozumienia katolików oraz protestantów. Jej działania wywołują wielokrotnie wiele kontrowersji. Przyjęcie przez nią anglikańskiej komunii w katedrze w Dublinie wywołało ostrą reakcję hierarchii katolickiej. 27 stycznia 2005, podczas obchodów 60 rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau, wypowiedziała kontrowersyjne zdanie, że pewne protestanckie dzieci w Belfaście są wychowywane w nienawiści do katolików analogicznie jak niemieckie dzieci były wychowywane w nienawiści do Żydów. Po krytyce ze strony ulsterskich unionistów prezydent przeprosiła za te słowa.
Od 19 listopada 2005, po zakończeniu kadencji prezydent Sri Lanki Chandriki Kumaratungi, była najdłużej urzędującą kobietą na stanowisku głowy państwa. 3 maja 2007 była uhonorowana nagrodą Fundacji Amerykańsko-Irlandzkiej. 3 czerwca 2007 uczestniczyła w Rzymie w uroczystościach kanonizacyjnych Karola z Mount Argus. Była to jej piąta wizyta w Watykanie w ciągu dwóch lat.
Urząd prezydenta złożyła 10 listopada 2011. 11 listopada 2011 jej następcą stał się Michael D. Higgins[2].
Bibliografia
Przypisy