Marynarka Wojenna – jeden z czterech rodzajów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych oraz Wojsk Specjalnych. Odpowiada za obronę wybrzeża oraz wód terytorialnych. Pod względem organizacyjnym stanowi związek operacyjny – flotę. Od 25 czerwca 2010 roku funkcję dowódcy pełni adm. fl. Tomasz Mathea[1].
Historia
-
Początek wojenno-morskiej obecności Polski datuje się na 1463, kiedy to zaimprowizowane oddziały elbląsko-gdańskie pokonały flotę krzyżacką w bitwie na Zalewie Wiślanym. W 1561, w odpowiedzi na manifest królewski powstała zorganizowana flota kaperska, zwana także flotą strażników morza. Podjęto też wtedy budowę pierwszego polskiego okrętu - galeonu "Smok". Od 1601 zaczęto budować pierwsze zawodowe siły morskie - królewską flotę wojenną, która prowadziła działania przeciwko Rosjanom oraz Szwedom. Największym oraz równocześnie ostatnim zwycięstwem okrętów królewskich było pokonanie eskadry szwedzkiej w bitwie pod Oliwą.
Krótko po odzyskaniu niepodległości w 1918 rozpoczęto budowę polskiej Marynarki Wojennej. W latach 20. trzon floty stanowiły poniemieckie trałowce oraz torpedowce. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej marynarze uczestniczyli w działaniach lądowych na froncie. Znaczący rozwój Marynarki Wojennej nastąpił dopiero w latach 30., kiedy do służby trafiły, zbudowane z reguły za granicą, nowoczesne niszczyciele, okręty podwodne oraz okręty minowe (trałowce, stawiacz min) oraz wodnosamoloty rozpoznawcze.
Podczas kampanii wrześniowej w 1939 polska Obrona Wybrzeża nie miała szans nawiązania równorzędnej walki z przeważającą armią niemiecką. Dlatego tuż przed wybuchem wojny trzon polskiej floty w postaci trzech niszczycieli wysłano do Wielkiej Brytanii, gdzie są zaczątkiem Polskiej Marynarki Wojennej u boku aliantów zachodnich. Przeważajaca ilość okrętów pozostających w Polsce była zatopiona, niektórym udało się przedostać do Wielkiej Brytanii, a pozostałe internowały się w Szwecji. Marynarze broniący półwyspu Helskiego poddali się jako jeden z ostatnich punktów obrony w kraju.
Od 1939 do 1947 Marynarka Wojenna funkcjonowała w ramach polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, a jej skład opierał się na wydzierżawionych od Wielkiej Brytanii jednostkach, z reguły niszczycielach oraz okrętach podwodnych. W tym czasie polskie okręty działały na Oceanie Atlantyckim oraz Morzu Śródziemnym, Północnym oraz Arktycznym, biorąc udział m. in. w konwojach atlantyckich oraz arktycznych oraz lądowaniu w Normandii.
Po II wojnie światowej do kraju powróciły jednostki pływające stanowiące własność Polski. W czasach Układu Warszawskiego Marynarka Wojenna przygotowywała się do operacji desantowej na Półwyspie Jutlandzkim, w związku z czym masowo wcielano okręty desantowe, uzupełnione o rozbudowane siły lekkie w postaci kutrów torpedowych, rakietowych oraz trałowców. Do trzonu floty zaliczały się także niszczyciele oraz okręty podwodne oraz samoloty myśliwskie oraz śmigłowce zwalczania okrętów podwodnych. Kolejne generacje uzbrojenia stanowiły jednostki pływające oraz statki powietrzne radzieckiej albo polskiej produkcji.
Od początku ostatniej dekady XX wieku trwa restrukturyzacja Marynarki Wojennej. Z uwagi na ze zmianą doktryny obronnej prawie całkowicie wycofano środki desantowe oraz lekkie siły uderzeniowe oraz zlikwidowano lotnictwo uderzeniowe. Od 1992 do 1995 wybudowano 3 niedozbrojone korwety rakietowo-artyleryjskie, z których jedna, ORP "Grom", dopiero w grudniu 2007 była wyposażona w pociski przeciwokrętowe. W latach 2000-2005 udało się przeistoczenie do służby, podarowane przez kraje NATO fregaty rakietowe (Stany Zjednoczone) oraz okręty podwodne (Norwegia), które zastąpiły radzieckie jednostki starszej generacji. Najważniejszymi działaniami polskiej Marynarki Wojennej po 1989 były operacje "Pustynna Burza" (1990-1991), "Iracka Wolność" (2002-2003) oraz "Aktywny Wysiłek" (2005-2006).
Zadania
Operacyjne
- zapewnienie wczesnego wykrycia symptomów zagrożenia bezpieczeństwa państwa od strony morza;
- realizacja programowych zadań szkolenia bojowego jednostek oraz przygotowanie sił do realizacji zadań w czasie zagrożenia oraz wojny;
- utrzymanie wysokiej gotowości bojowej oraz mobilizacyjnej do realizacji zadań osłony operacyjnej morskiej granicy państwa oraz polskich obszarów morskich;
- wsparcie Straży Granicznej w ochronie morskiej granicy państwowej oraz polskiej strefy ekonomicznej;
- udział w ratowaniu życia w polskiej strefie ratownictwa SAR (Search and Rescue) oraz ratownictwo załóg samolotów we współdziałaniu z Wojskami Lotniczymi oraz Obrony Powietrznej;
- zapewnienie bezpieczeństwa żeglugi na polskich obszarach morskich przez Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej istniejące aktualnie na zasadach instytucji oraz urzędu państwowego;
- demonstrowanie obecności morskiej w strefie zainteresowania państwa (32,8 tys. km² Wyłącznej Strefy Ekonomicznej oraz ponad 140 tys. km² obszaru zainteresowania Państwa);
- udział w ochronie ekologicznej polskich obszarów morskich;
- utrzymywanie gotowości do udziału w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych oraz uczestniczenia w programie "Partnerstwo dla Pokoju" a także współpracy bilateralnej oraz multilateralnej z siłami morskimi innych państw;
- realizacja zadań polskiej morskiej racji stanu (demonstrowanie bandery, utrzymywanie więzi z środowiskami polonijnymi).
- odparcie uderzeń przeciwnika z kierunku morskiego;
- zwalczanie sił przeciwnika w strefie obrony Marynarki Wojennej we współdziałaniu z innymi rodzajami sił zbrojnych;
- utrzymanie panowania na morzu w przybrzeżnej strefie obrony;
- udział w obronie przeciwdesantowej wybrzeża morskiego we współdziałaniu z wojskami lądowymi oraz wojskami lotniczymi - zwalczanie desantów morskich przeciwnika.
Sojusznicze
- zapewnienie systematycznego monitoringu sytuacji morskiej w strefie obrony oraz rejonach przyległych, samodzielnie oraz we współdziałaniu z siłami morskimi nadbałtyckich państw NATO;
- zapewnienie bezpieczeństwa żeglugi na liniach komunikacji morskiej przechodzących wzdłuż strefy obrony Marynarki Wojennej;
- utrzymywanie ciągłości funkcjonowania systemu ratownictwa morskiego w polskiej strefie odpowiedzialności SAR, zgodnie z normami międzynarodowymi oraz NATO;
- utrzymanie w gotowości sił oraz środków zdolnych do natychmiastowego reagowania w sytuacjach incydentalnych na morzu albo przeciwdziałania nieoczekiwanie powstałym zagrożeniom w strefie obrony, do czasu rozwinięcia sił Sojuszu;
- wydzielenie określonego składu sił okrętowych oraz lotnictwa morskiego do wielonarodowego zgrupowania morskich sił reagowania Sojuszu.
Organizacja
Dowództwo
Marynarką Wojenną dowodzi Dowódca Marynarki Wojennej, który wykonuje swoje zadania przy pomocy Dowództwa Marynarki Wojennej.
Potencjał
Okręty
| Nazwa |
Numer |
Typ |
Zdjęcie |
W służbie od |
Uwagi |
| Fregaty |
| ORP Gen. K. Pułaski |
272 |
Oliver Hazard Perry |
 |
2000 |
Przejęty od US Navy, zwodowany w 1979 |
| ORP Gen. T. Kościuszko |
273 |
Oliver Hazard Perry |
 |
2002 |
Przejęty od US Navy, zwodowany w 1978 |
| Korwety |
| ORP Kaszub |
240 |
proj. 620 |
 |
1987 |
|
| ORP Metalowiec |
436 |
Mołnia |
 |
1988 |
|
| ORP Rolnik |
437 |
Mołnia |
 |
1989 |
|
| Małe okręty rakietowe |
| ORP Orkan |
421 |
|
 |
1992 |
|
| ORP Piorun |
422 |
|
 |
1994 |
|
| ORP Grom |
423 |
|
 |
1995 |
|
| Okręty podwodne |
| ORP Orzeł |
291 |
proj. 877 Paltus (NATO: Kilo) |
 |
1986 |
|
| ORP Bielik |
296 |
207 (Kobben) |
 |
2002 |
przejęty od Norwegii, zwodowany w 1967 |
| ORP Kondor |
297 |
207 (Kobben) |
 |
2002 |
przejęty od Norwegii |
| ORP Sokół |
294 |
207 (Kobben) |
 |
2003 |
przejęty od Norwegii, zwodowany w 1966 |
| ORP Sęp |
295 |
207 (Kobben) |
|
2003 |
przejęty od Norwegii |
| Niszczyciele min |
| ORP Flaming |
621 |
proj. 206FM (Mewa) |
 |
|
|
| ORP Mewa |
623 |
proj. 206FM (Mewa) |
 |
1967 |
|
| ORP Czajka |
624 |
proj. 206FM (Mewa) |
|
1967 |
|
| Trałowce |
| ORP Gopło |
630 |
proj. 207DM (Gopło) |
|
|
|
OORP Gardno, Bukowo, Dąbie, Jamno, Mielno, Wicko,
Resko, Sarbsko, Necko, Nakło, Drużno, Hańcza |
631–642 |
projektu 207P (Gardno) |
 |
|
|
| OORP Mamry, Wigry, Śniardwy, Wdzydze |
643–646 |
proj. 207M (Mamry) |
 |
|
|
| Okręty transportowo-minowe |
| ORP Lublin |
821 |
proj. 767 (Lublin) |
|
|
|
| ORP Gniezno |
822 |
proj. 767 (Lublin) |
 |
|
|
| ORP Kraków |
823 |
proj. 767 (Lublin) |
|
|
|
| ORP Poznań |
824 |
proj. 767 (Lublin) |
 |
|
|
| ORP Toruń |
825 |
proj. 767 (Lublin) |
 |
|
|
| Okręty wsparcia logistycznego |
| ORP Kontradmirał Xawery Czernicki |
511 |
proj. 890 |
 |
2001 |
Zwodowany w 1991 jako pływająca stacja demagnetyzacyjna |
| Zbiornikowce |
| ORP Bałtyk |
Z-1 |
proj. ZP-1200 |
 |
1991 |
|
| Okręty rozpoznania radioelektronicznego |
| ORP Nawigator |
262 |
proj. 863 (Nawigator) |
|
|
|
| ORP Hydrograf |
263 |
proj. 863 (Nawigator) |
 |
|
|
| Okręty ratownicze |
| ORP Piast |
281 |
proj. 570 (Piast) |
|
1974 |
|
| ORP Lech |
282 |
proj. 570 (Piast) |
 |
1974 |
|
| ORP Zbyszko |
R-14 |
proj. 5002 (Zbyszko) |
 |
|
|
| ORP Maćko |
R-14 |
proj. 5002 (Zbyszko) |
 |
|
|
| Okręty hydrograficzne |
| ORP Heweliusz |
265 |
proj. 874 (Heweliusz) |
 |
|
|
| ORP Arctowski |
266 |
proj. 874 (Heweliusz) |
 |
|
|
| Okręty szkolne |
| ORP Iskra |
253 |
barkentyna proj. B79/II |
 |
1982 |
|
| ORP Wodnik |
251 |
proj. 888 (Wodnik) |
 |
|
|
| Okręty-muzeum |
| ORP Błyskawica |
H34 |
Grom |
 |
1937 |
W służbie liniowej do 1975, okręt-muzeum od 1976. |
Statki powietrzne
| Typ |
Liczba |
Numery maszyn |
Zdjęcie |
Przeznaczenie |
Uwagi |
| Samoloty |
| M-28B Bryza-1TD |
3 |
1003, 1117, 1118 |
 |
transportowe |
|
| M-28B Bryza-1E |
2 |
0404, 0405 |
|
monitoringu ekologicznego |
|
| M-28BBryza-1R |
7 |
1006, 1008, 1017, 1022, 1114, 1115, 1116 |
 |
rozpoznawczo-patrolowe |
|
| M-28BBryza-1RM bis |
1 |
0810 |
|
rozpoznawczo-patrolowy |
|
| Śmigłowce |
| Mi-2 |
5 |
|
|
|
|
| Mi-14PŁ |
8 |
1001, 1002, 1004, 1005, 1007, 1008, 1010, 1011 |
 |
zwalczania okrętów podwodnych |
|
| Mi-14PŁ/R |
2 |
1009, 1012 |
|
ratownicze |
|
| Mi-8MTW-1 |
1 |
5528 |
 |
transportowy |
|
| Mi-17 |
1 |
0608 |
|
transportowy |
|
| W-3T Sokół |
2 |
0209, 0304 |
|
transportowe |
|
| W-3RM Anakonda |
4 |
0505, 0506, 0511, 0513 |
 |
ratownictwa morskiego |
|
| W-3WARM Anakonda |
3 |
0813, 0815, 0906 |
 |
ratownictwa morskiego |
|
| Kaman SH-2G Super Seasprite |
4 |
3543, 3544, 3545, 3546 |
 |
zwalczania okrętów podwodnych |
Przejęte od USA wraz z fregatami typu Oliver Hazard Perry |
Artyleria przeciwlotnicza
- 50 armat przeciwlotniczych S-60
- bd. armat przeciwlotniczych ZU-23-2
- bd. armat przeciwlotniczych ZUR-23-2
- bd. PPZR Grom
Symbole oraz insygnia
-
Bandery oraz flagi
Bandery oraz proporce podnoszone są na jednostkach pływających zgodnie z ceremoniałem morskim. Podobną rolę do bander pełnią w dowództwach, jednostkach wojskowych oraz na lotniskach flagi marynarki wojennej oraz lotnisk oraz lądowisk.
- Bandery oraz flagi MW RP
-
-
-
-
Bandera Jacht Klubu MW "Kotwica"
-
-
Znaki funkcyjne
Flagi oraz proporce funkcyjne podnosi się na okrętach oraz pomocniczych jednostkach pływających, kiedy na ich pokładzie przebywa osoba, której przysługuje odpowiedni znak.
- Znaki funkcyjne MW RP
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Proporzec Szefa Sztabu MW
-
Proporzec dowódcy flotylli okrętów
-
Proporzec dowódcy dywizjonu okrętów
-
Proporzec dowódcy grupy okrętów
-
Mundury
[1]/Mundury MW
Przypisy
Sprawdź też
Bibliografia
- Jarosław Ciślak. "Polska Marynarka Wojenna 1995" Wydawnictwo Lampart w koedycji z Wydawnictwem Bellona. Warszawa 1995. (ISBN 83-86776-08-0)
- Grzegorz Piwnicki, Bogdan Zalewski. "Polska wojskowa polityka morska od X do końca XX wieku" Dowództwo Marynarki Wojennej - Oddział Społeczno-Wychowawczy. Gdynia 2002. (ISBN 83-88698-25-7)
- Strona internetowa Marynarki Wojennej - nullwww.mw.mil.pl
- Dariusz Nawrot, "Polska Marynarka Wojenna oraz jej korpus oficerski w II wojnie światowej", Wydawnictwo Akademii Marynarki Wojennej, Gdynia 2002.
Linki zewnętrzne
|
Marynarka Wojenna |
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Instytucje bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej |
|
| Siły Zbrojne |
|
 |
|
Formacje policyjne
i zabezpieczające |
|
|
| Służby specjalne |
|
|
Straże lokalne
i sektorowe |
|
|
| Służby ochrony władz |
|
|
.jpg&filetimestamp=20060716204650)
,_static_display,_Radom_AirShow_2005,_Poland.jpg&filetimestamp=20090427183437)
_2.JPG&filetimestamp=20110627103851)
.jpg&filetimestamp=20060716195505)
.jpg&filetimestamp=20080911104942)
.jpg&filetimestamp=20070821185221)
.jpg&filetimestamp=20060819151637)
