Mostar
Herb Mostaru Flaga Mostaru
Mostar
Państwo	Bośnia oraz Hercegowina
Terytorium	Federacja Bośni oraz Hercegowiny
burmistrz	Ljubo Bešlić
Powierzchnia	1175 km²
Wysokość	60 m n.p.m.
Ludność (2003) • liczba ludności • gęstość	105 448 90 os./km²
Nr kierunkowy	00387
Położenie na mapie Bośni oraz Hercegowiny Mostar
43°20′N 17°48′E / 43.333, 17.8Na mapach: 43°20′N 17°48′E / 43.333, 17.8
Strona internetowa miasta

Mostar - stolica Hercegowiny, leżąca nad Neretwą; 105 tys. mieszkańców (2003). Nieformalna stolica Hercegowiny.

Podstawowym zabytkiem miasta jest XVI-wieczny kamienny Stary Most, wybudowany w 1566. W wyniku wojny w byłej Jugosławii stał się zburzony przez Chorwatów w listopadzie 1993 roku. Ponownie odbudowany w lipcu 2004 roku.

Położenie

Mostar położony jest w południowo-zachodniej części Bośni oraz Hercegowiny, przy drodze wiodącej z Dubrownika do Sarajewa. Miasto leży na wysokości ok. 60 m n.p.m., na równinie Mostarsko polje, na obu brzegach rzeki Neretwy.

Klimat

Mieszają się tu wpływy klimatu umiarkowanego ciepłego oraz śródziemnomorskiego. Okolice Mostaru uchodzą za region o najcieplejszych latach w całym kraju. Maksymalna zanotowana tu temperatura to 46 °C. Średnia temperatura zimą wynosi 6 °C, a latem 26 °C. Opady nie przekraczają 800 mm.

Skład etniczny

Miasto wieloetniczne. Wedle spisu ludności w 1991 roku struktura ludności gminy Mostar wyglądała następująco: 35% Boszniacy, 34% Chorwaci, 19% Serbowie, 10% Jugosłowianie (osoby nieczujące przynależności do żadnej z grup etnicznych) - w sumie 126 tys. mieszkańców. Wedle spisu z 2003 roku: 48% Chorwaci, 47% Boszniacy, 4% Serbowie.

Widok na Mostar oraz jego okolice, pokryty śniegiem szczyt Velež

Panorama Mostaru

Widok Starego Miasta

Mostar oraz Neretwa, widok z meczetu Mehmeta Paszy

Historia

Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z czasów prehistorycznych (neolit). Tereny te zamieszkane były też w czasach rzymskich.

W średniowieczu brzegi rzeki Neretwy były tu połączone stałym drewnianym mostem. Oryginalnie nazwa Mostar ukazuje się w tureckim spisie z lat 1468-1469. W XVI wieku Turcy założyli tu twierdzę, a w 1566 dotychczasowy drewniany most stał się zastąpiony kamiennym, który znany jako Stary Most. Po jego obu stronach rozwinęło się miasto, które było tureckim centrum administracyjnym, handlowym oraz rzemieślniczym w Hercegowinie. W 1875 roku wybuchło tu powstanie antytureckie. Po jego upadku miasto przeszło pod panowanie Austro-Węgier (do 1918). W tym czasie rozwijała się kultura serbska oraz serbski ruch narodowy. W Mostarze mieszkało wielu uczonych oraz literatów. Był to także okres wzrostu ekonomicznego oraz urbanizacji miasta. Po zakończeniu I wojny światowej Mostar wszedł w skład Królestwa Serbów, Chorwatów oraz Słoweńców, późniejszej Jugosławii. W czasach socjalistycznych powstało wiele nowych budynków, Stare Miasto zachowało jednak średniowieczny charakter. Jeszcze w latach 80. XX wieku prawie bezkonfliktowo żyli tu obok siebie Chorwaci, bośniaccy muzułmanie, Serbowie oraz inne narodowości. W 1991 roku Mostar liczył 126 tys. mieszkańców, był dużym ośrodkiem przemysłowym, gospodarczym oraz turystycznym. Wydobywano tu węgiel brunatny oraz boksyty. Na ich podstawie rozwinęła się huta aluminium oraz przemysł metalurgiczny. Od 1957 roku w pobliżu miasta działała hydroelektrownia. Tysiące turystów przyjeżdżało tu podziwiać pozostałości kultury islamskiej.

Od marca 1992 roku Mostar znajdował się w granicach niepodległej Bośni oraz Hercegowiny. Jednak w maju 1992 roku rozpętały się bratobójcze walki. W mieście toczyły się najpierw walki Bośniaków oraz Chorwatów przeciwko Serbom, a następnie, od maja 1993 roku, Chorwatów z Bośniakami. Przez 10 miesięcy Chorwaci oblegali wschodnią cząstka miasta zamieszkaną przez bośniackich muzułmanów. Została ona prawie doszczętnie zniszczona. Zburzono przeważajaca ilość zabytków architektury, w tym wszystkie meczety z XVII-XVIII wieku. Zawieszenie broni pomiędzy Chorwatami oraz Bośniakami podpisano 25 lutego 1994 roku. Od tego czasu miasto, pod nadzorem międzynarodowym, pozostaje podzielone na dwie niechętne sobie części - bośniacką (muzułmańską) oraz chorwacką. Jeszcze pięć lat po wojnie miasto nie było bezpieczne. Wciąż dochodziło do utarczek pomiędzy mieszkańcami obu jego części. Aktualnie sytuacja się ustabilizowała, choć ludziom wciąż trudno zapomnieć o zbrodniach oraz okrucieństwie tamtych dni. Mostar odzyskuje znaczenie głównego ośrodka politycznego, gospodarczego oraz kulturowego Hercegowiny. Jego odbudowa oraz rozbudowa rozpoczęła się zaraz po wojnie. Systematycznie odradza się przemysł oraz rzemiosło. Powstały zakłady tytoniowe, spożywcze, metalowe, tekstylne. Mostar jest ośrodkiem handlowym dla pobliskiego regionu rolniczego. Okolica słynie z produkcji doskonałych win. Działa tu port lotniczy, uniwersytet oraz Muzeum Hercegowiny. Mostar znów zaczynają odwiedzać turyści, otwiera się restauracje oraz sklepy z pamiątkami. Powoli odbudowuje się zabytki. W 1997 roku otwarto meczet Karadjozbega z 1564 roku, w 2000 roku meczet Tabacica (ok. XVI wiek) położony w sercu Mostaru nieopodal Starego Mostu. Odbudowano także mury miejskie z połowy XVI wieku.

Nazwa miasta pochodzi od słowa 'mostari' - 'strażnicy mostu'.

9 listopada 1993 roku pod ostrzałem chorwackich czołgów zawalił się Stary Most.

Od zakończenia wojny w 1995 roku miasto jest odbudowywane, z reguły przy pomocy finansowej UNESCO oraz Unii Europejskiej. Zniszczenia oraz ślady wojny są jednak wciąż wyraźnie widoczne.

23 lipca 2004 roku uroczyście otwarto pieczołowicie odtworzony Stary Most.

W lipcu 2005 Stary Most oraz jego najbliższe otoczenie zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Sprawdź też

• Katedra NMP Matki Kościoła w Mostarze

Linki zewnętrzne

• Zdjęcia z Mostaru