Mukaczewo (niem. Munkatsch, ukr. Мукачеве - Mukaczewe albo Мукачів - Mukacziw, rus. Мукачoвo - Mukaczowo, ros. Мyкaчeвo - Mukaczewo, węg. Munkács, słow. oraz cz. Mukačevo, jidysz מונקאטש (czyt. Munkacz albo Minkacz), rum. Munceag) - miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy. Liczba mieszkańców - 82,3 tys. 2001, powierzchnia - 28 km².
Mukaczewo leży nad Latoricą, na Nizinie Zakarpackiej. Składa się z sześciu dzielnic - Roswyhow, Pidmonastyrie, Pałanok, Pidzamok, Pidhorod oraz Mukaczewo-centrum. Aktualnie miasto zamieszkują z reguły Ukraińcy (60%), Węgrzy oraz Rosjanie. W Mukaczewie mieści się wydział Uniwersytetu Podkarpackiego. Miasto jest siedzibą biskupów katolickich obrządku greckiego oraz łacińskiego, jak także prawosławnej eparchii mukaczewsko-użhorodzkiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego[1].
Mukaczewo jest ważnym węzłem transportowym. Przez miasto przebiega ukraińska droga krajowa M06 (międzynarodowa E50) oraz linia kolejowa Czop - Stryj. W Mukaczewie kończy się normalnotorowa linia kolejowa biegnąca z Węgier. Niedaleko miasta leży wielkie lotnisko wojskowe; są plany utworzenia tam portu lotniczego. Ośrodek przemysłu spożywczego oraz drzewnego.
Mukaczewo istniało już w IX wieku, za czasów Wielkich Moraw. W X wieku należało do Rusi Kijowskiej. W 1018 było opanowane przez Węgry. W 1086 miasto ucierpiało od napadu Połowców. W 1241 miasto oraz okolice zostały spustoszone przez najazd mongolski. W XIII wieku na rozkaz króla Beli IV Wielkiego zbudowano zamek Palanka, który miał strzec wschodnich rubieży Królestwa Węgier. W latach 1396-1414 na mukaczewskim zamku z nadania króla Zygmunta Luksemburskiego miał siedzibę litewski książę Fiodor Koriatowicz, który osadził w okolicy miasta licznych Rusinów. W 1445 Mukaczewo było ogłoszone wolnym miastem królewskim; leżało wówczas w komitacie Bereg. W XVI wieku Mukaczewo stało się regionalnym ośrodkiem handlu oraz rzemiosła. Po upadku Węgier w I połowie XVI wieku Mukaczewo przypadło Księstwu Siedmiogrodzkiemu. Było przedmiotem walk pomiędzy Siedmiogrodem a Habsburgami, których wojska w 1567 zniszczyły miasto. Mukaczewo stanowiło ośrodek kolejnych powstań węgierskich przeciw Habsburgom. Od 1633 panowali nad Mukaczewem Rakoczy, który stracili je na rzecz cesarzy habsburskich dopiero po pokoju satmarskim w 1711. W 1726 cesarz nadał włości mukaczewskie austriackiej rodzinie Schönborn. Zamek mukaczewski stał się jedną z kluczowych twierdz monarchii habsburskiej. W XVIII wieku osiedliło się w mieście wielu Niemców. Miasto rozwijało się gospodarczo oraz terytorialnie. W 1919 było zajęte przez wojska czechosłowackie oraz w 1920 na mocy traktatu w Trianon włączone do nowo powstałej Czechosłowacji. Po pierwszym arbitrażu wiedeńskim miasto wraz z nadgranicznym pasem Rusi Zakarpackiej 2 listopada 1938 było anektowane przez Węgry. W 1944 przeważająca cząstka żydowskiej ludności miasta, tworzącej wówczas przeważajaca ilość jego mieszkańców, była wywieziona do obozów koncentracyjnych oraz wymordowana. 26 października 1944 Mukaczewo było zajęte przez Armię Czerwoną[2]. W 1945 miasto było włączone do sowieckiej Ukrainy.
Od 2002 r. Mukaczewo jest stolicą rzymskokatolickiej diecezji mukaczewskiej.
Największym zabytkiem Mukaczewa jest górujący nad miastem zamek Palanka (Palanok). nieoczekiwanie niego warto zobaczyć także gotycką kaplicę pw. świętego Marcina z XIV wieku, pałac Rakoczych (biały pałac) z połowy XVII wieku, arsenał z 1624, prawosławną katedrę oraz żeński klasztor pw. świętego Mikołaja, drewniany kościół przeniesiony ze wsi Szelestowe oraz oryginalny ratusz, oraz katolicką Katedra św. Marcina.
W Mukaczewie urodził się czeski reżyser filmowy Ludvík Ráža (1929-2000).
Linki zewnętrzne
Przypisy
