Namibia (Republika Namibii, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, niem. Republik Namibia) – państwo w południowo-zachodniej Afryce, leżące nad Oceanem Atlantyckim (długość wybrzeża – 1572 km). Graniczy z Angolą (długość granicy 1376 km), Botswaną (1360 km), RPA (967 km) oraz Zambią (233 km). Do 1968 Namibia funkcjonowała pod nazwą Afryka Południowo-Zachodnia.
Geografia
-
Osobny artykuł: Geografia Namibii.
Przeważajaca ilość powierzchni Namibii zajmuje rozległy wewnętrzny płaskowyż, położony na wysokości 700-1500 m n.p.m.Jego najwyższym punktem jest szczyt Brandberg 2574 m n.p.m.Płaskowyż opada na zachodzie stromym progiem ku wąskiej nadbrzeżnej nizinie, gdzie ciągnie się pustynia Namib. Na południu płaskowyż ogranicza dolina rzeki Oranje, a od wschodu kotlina Kalahari.
Klimat Namibii to klimat zwrotnikowy. Na wybrzeżu, gdzie zaznacza się wpływ chłodnego prądu morskiego Prądu Benguelskiego, opady nie przekraczają 50 mm. W głębi lądu wzrastają oraz dochodzą do 500 mm we wschodniej części kraju. Z tego względu sieć rzeczna jest bardzo uboga, poza zaledwie rzekami granicznymi: Oranje na południu, Kunene na północy oraz Okawango oraz Zambezi w północno-wschodniej części kraju, gdzie Namibia wcina się wąskim pasem zwanym Caprivi pomiędzy terytoria Angoli, Zambii oraz Botswany.
Główne miasto kraju, stolica Windhoek, istnieje w centrum kraju. Odmienne ważne miasta: Walvis Bay, Swakopmund, Luderitz (wszystkie leżące na wybrzeżu), Rundu, Oshakati, Katima Mulilo, Rehoboth, Otjiwarongo, Grootfontein, Tsumeb oraz Keetmanshoop.
Historia
-
Osobny artykuł: Historia Namibii.
Pierwszymi ludźmi, którzy zamieszkiwali tereny obecnej Namibii, byli prawdopodobnie Buszmeni (w języku miejscowym zwani San), którzy przybyli tu prawdopodobnie w I tysiącleciu p.n.e. W I tysiącleciu n.e. na terenie obecnej Namibii osiedlił się pokrewny Buszmenom lud Sana, a następnie koczowniczy pasterze, Hotentoci, opanowali północne oraz północno-wschodnie rejony kraju.
Przez wiele lat Namibia była pomijana przez europejskich badaczy oraz odkrywców z powodu trudno dostępnego wybrzeża, pustynnych oraz skalistych terenów. Dopiero w XV wieku przybyli tu portugalscy poszukiwacze, a później Holendrzy. W latach 60. oraz 70. XVIII wieku ekspedycje holenderskie, podejmowane na zlecenie Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, torowały drogę myśliwym, kupcom oraz poszukiwaczom złota z Kolonii Przylądkowej. Pod koniec XVIII wieku Holendrzy opanowali Zatokę Wielorybią oraz wyspę Halifax, które wkrótce zostały im odebrane przez Brytyjczyków.
Terytorium obecnej Namibii od 1884 stanowiło niemiecką kolonię o nazwie Niemiecka Afryka Południowo-Zachodnia. W latach 1903-1906 toczyło się stłumione przez wojska kolonialne powstania ludów Nama oraz Herero. W 1915 Afrykę Południowo-Zachodnią zajęły wojska południowoafrykańskie, a w 1920 kolonia stała się terytorium mandatowym RPA. W 1959 powstało SWAPO – Organizacja Ludu Afryki Południowo-Zachodniej, która rozpoczęła walkę wyzwoleńczą. ONZ w 1968 zmieniło nazwę kraju na "Namibia" oraz unieważniło mandat RPA do zarządzania krajem; RPA nie uznała tych decyzji oraz kontynuowała kontrolę nad krajem. W 1988 układ pokojowy przewidywał niepodległość kraju; w następnym roku wycofane zostały wszystkie jednostki wojskowe RPA oraz przeprowadzone wolne wybory. 21 marca 1990 Namibia uzyskała niepodległość.
Ustrój polityczny
Namibia jest republiką, członkiem Wspólnoty Narodów. Zgodnie z konstytucją z 9 lutego 1990 głową państwa oraz szefem rządu jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję. Prezydent powołuje rząd z premierem na czele spośród członków niższej izby parlamentu – Zgromadzenia Narodowego.
Parlament jest dwuizbowy. W izbie wyższej – Radzie Narodowej zasiada 26 członków, po 2 z każdego regionu, wybieranych przez Rady Regionalne spośród swoich członków na 6-letnią kadencję.
W izbie niższej – Zgromadzeniu Narodowym, zasiada 72 członków, wybieranych w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję. Prezydent może delegować do 6 przedstawicieli do Zgromadzenia Narodowego, jednak posiadają oni zaledwie status obserwatorów z głosem doradczym.
Podział administracyjny
-
Namibia podzielona jest na 13 regionów: Caprivi, Erongo, Hardap, Karas, Kavango, Khomas, Kunene, Ohangwena, Omaheke, Omusati, Oshana, Otjikoto oraz Otjozondjupa, oraz 107 okręgów.
Społeczeństwo
Demografia
Namibia charakteryzuje się wysokim jak na Afrykę odsetkiem ludności białej - 6%, tyleż Mulatów. Połowa obywateli Namibii trzeba do jednego z trzech Kościołów Ewangelicko-Luterańskich, będących aktualnie w trakcie jednoczenia struktur kościelnych. Językami używanymi na co dzień przez białych są język afrikaans (ok. 70%) oraz język niemiecki (ok. 30%). Połowa ludności kraju posługuje się jako drugim afrikaans.
Zmiany liczby ludności w latach 1961 – 2003
9 lutego będące w Namibii Świętem Konstytucji oraz 24 października będące Dniem ONZ nie są oficjalnymi świętami państwowymi, ale zwykle są obchodzone uroczyście.
Struktura etniczna:
Języki
Choć urzędowym językiem jest angielski, Namibia jest krajem wielojęzycznym - informacje na znaku zapisane są po angielsku, niemiecku, w afrikaans oraz ovambo.
Urzędowym językiem jest angielski. Do 1990 roku były nimi niemiecki oraz afrikaans. Na długo przed wyzwoleniem kraju spod władzy RPA, SWAPO zadecydowało, iż Namibia będzie jednojęzyczna, świadomie przedkładając tę drogę nad wybory sąsiadów, które postrzegało jako "zamierzoną politykę fragmentacji etnolingwistycznej"[3]. Na tej podstawie angielski zyskał status języka oficjalnego, zaś niemiecki, afrikaans oraz ovambo języków regionalnych.
Językami z grupy ovambo posługuje się 48% ludności, 11% używa języka nama, kolejne 11% mówi w afrikaans, 10% używa języka herero; angielski, oficjalny język republiki, jest mową ojczystą dla zaledwie 1% populacji. Wśród białych 60% używa afrikaans, 32% niemieckiego, 7% angielskiego oraz 1% portugalskiego.
-
Użycie języka oshiwambo/ovambo
-
-
Religia (2000)
-
-
[4]
Gospodarka
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Gospodarka Namibii jest ściśle powiązana z gospodarką RPA, co wynika ze wspólnej historii. Na całość składają się przede wszystkim zarobki z górnictwa (12,4% pkb w 2007 r.), rolnictwa (9,5%) oraz produkcji (15,4%)[5]. W kwestii przychodu, górnictwo jest podstawowym kontrybutorem, przynosząc 25% dochodu narodowego[6]. Namibia jest czwartym największym eksporterem minerałów nieopałowych w Afryce oraz piątym największym na świecie producentem uranu. Dzięki pokaźnym inwestycjom w tej dziedzinie, Namibia ma w 2015 zostać największym eksporterem tego pierwiastka. Kraj ma także rozliczne aluwialne złoża diamentów[7], ołowiu, cynku, cyny, srebra oraz wolframu.
Namibia ma nader wysoką stopę bezrobocia, która wyniosła 20,2% w 2000 roku, 21,9% w 2004 oraz 29,4% w 2008. Około połowy społeczeństwa żyje poniżej poziomu nędzy (ok. 1,25$ dziennie[8]). Namibia jest krajem o najwyższym współczynniku nierówności społecznej na świecie, sięgającym 70,7 wedle The World Factbook[9] albo nawet 74,3 wedle raportu ONZ[10]. Średnie dochody w grupie 10% najwięcej zarabiających są prawie 50 razy większe, niż w grupie 10% najmniej zarabiających[1].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Namibia overview (ang.). W: The World Factbook [on-line]. CIA, 2011. [dostęp 7 marca 2012].
- ↑ Joshua Project "Namibia – People Groups"
- ↑ Martin Pütz: Official Monolingualism in Africa: A sociolinguistic assessment of linguistic and cultural pluralism in Africa.. W: Mouton de Gruyter: Discrimination through language in Africa? Perspectives on the Namibian Experience. Berlin: 1995, s. 155.
- ↑ [1] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona oraz Jasona Mandryka pt. "Operation World"
- ↑ US Department of State. 2010-06-10. [dostęp 2010-06-26].
- ↑ Górnictwo w Namibii. [dostęp 2010-06-26].
- ↑ Dan Oancea: Deep-Sea Mining and Exploration nulltechnology.infomine.com/articles/1/99/deep-sea-mining.undersea-miners.black-smoker/deep-sea.mining.and.aspx
- ↑ Human Development Indices, tabela 3: dochód oraz bieda, s. 35.
- ↑ Distribution of family income - Gini index (ang.). The World Factbook, CIA. [dostęp 23 lutego 2012].
- ↑ Human Development Report 2006: Beyond Scarcity: Power, Poverty and the Global Water Crisis. , s. 335, 2006. Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (ang.). [dostęp 23 lutego 2012]..
Linki zewnętrzne
Sprawdź hasło
Namibia w Wikisłowniku
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|
_in_Namibia.png&filetimestamp=20090118170158)
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, 
