Nina Simone, właśc. Eunice Kathleen Waymon (ur. 21 lutego 1933 w Tryon, zm. 21 kwietnia 2003 w Carry-le-Rouet)[1] – amerykańska piosenkarka, autorka tekstów oraz pianistka. Klasyfikowana generalnie jako przedstawicielka jazzu, choć sama nie lubiła takiego szufladkowania. Jej twórczość to także muzyka z pogranicza bluesa, rhythm and bluesa oraz soulu.
Biografia
Młodość
Urodziła się na 33 East Livingston Street w miasteczku Tryon w Północnej Karolinie, jako szóste z siedmiorga dzieci swoich rodziców. Podobnie jak wielu innych czarnych piosenkarzy, była w dzieciństwie zainspirowana sukcesami Marian Anderson oraz zaczęła śpiewać w swoim kościele, od wczesnych lat przejawiając też wielki talent pianistyczny. Gdy w wieku 10 lat dała swój pierwszy publiczny koncert, jej rodzice musieli przesiąść się do tylnych rzędów w sali, żeby zrobić miejsce białym słuchaczom. Ten incydent wpłynął silnie na jej późniejszą walkę o prawa obywatelskie.
Gdy miała 17 lat, przeprowadziła się do Filadelfii, gdzie nauczała gry na fortepianie oraz akompaniowała piosenkarzom. Dzięki sponsorom rozpoczęła naukę w nowojorskiej prestiżowej szkole Juilliard School of Music, ale niedobór pieniędzy zmusił ją do przerwania nauki oraz porzucenia marzeń o podbiciu Ameryki jako pierwsza czarnoskóra pianistka koncertowa. Później usiłowała się jeszcze dostać na zajęcia z gry na fortepianie w Curtis Institute, ale jej kandydaturę odrzucono. Simone była przekonana, że stało się tak z powodów rasowych.
Pierwszy sukces
Artystka zwróciła się więc ku bluesowi oraz jazzowi, dając pierwszy występ w jednym z klubów nocnych w Atlantic City. W 1954 przyjęła swój pseudonim ("Niną" nazywał ją jej chłopak, zaś "Simone" to hołd dla francuskiej aktorki Simone Signoret). Szerszy rozgłos zdobyła w 1959 porywającą interpretacją piosenki I Loves You Porgy z opery Porgy and Bess George'a Gershwina, wyłącznym utworem, który awansował do czołowej czterdziestki list przebojów w USA. Wkrótce potem był singel My Baby Just Cares For Me, wykorzystany później w reklamach Chanel No. 5 na wyspach brytyjskich oraz w filmie Bernardo Bertolucciego Ukryte pragnienia. Interesujący plastelinowy teledysk do tej piosenki nakręciło studio Aardman Animations Nicka Parka oraz Petera Lorda.
Prawa obywatelskie
W latach 60. Nina Simone była zaangażowana w ruch obrony praw obywatelskich, co zaowocowało nagraniem kilku piosenek o wymowie politycznej: To Be Young, Gifted and Black (później nagrana też przez Arethę Franklin oraz Donny'ego Hathawaya), Blacklash Blues, Mississippi Goddam (odpowiedź na zabójstwo Medgara Eversa oraz wysadzenie kościoła w Birmingham w Alabamie, gdzie zginęło czworo czarnych dzieci), I Wish I Knew How It Would Feel to Be Free oraz Pirate Jenny Kurta Weilla.
Największe przeboje
W 1961 Simone nagrała swoją wersję tradycyjnej piosenki House of the Rising Sun, śpiewanej też przez Boba Dylana oraz – przede wszystkim – The Animals. Piosenkarka znana jest też z hitu Screamin' Jaya Hawkinsa I Put a Spell on You, Aint Got No (I Got Life) z musicalu Hair czy Here Comes the Sun The Beatles. Była artystką bardzo wszechstronną, potrafiła podczas jednego koncertu zagrać utwory z najróżniejszych dziedzin muzycznych – jazzu, bluesa, gospel, a nawet z pogranicza muzyki klasycznej.
Sławę przyniósł jej utwór Sinnerman, wykorzystany w filmie Afera Thomasa Crowna (1968) Normana Jewisona. Ta sama piosenka rozbrzmiała także w remake'u filmu z 1999, w którym wystąpili Pierce Brosnan oraz Rene Russo, a także w filmach: Komórka (2004), Inland Empire (2006) oraz Miami Vice (2006), serialach: Hoży doktorzy (2001) oraz Sherlock (2011) oraz grze The Saboteur (2009).
Późniejsze życie
W 1971 Simone wyjechała z USA po konfliktach z agentami, firmami nagraniowymi oraz władzami skarbowymi, choć publicznie jako powód wyjazdu podawała rasizm. Powróciła w 1978 oraz była zaaresztowana za niepłacenie podatków (przez parę lat rzeczywiście nie płaciła podatków w ramach protestu przeciw wojnie w Wietnamie). Później mieszkała w wielorakich krajach na Karaibach, w Afryce oraz Europie, występując aż do sześćdziesiątego roku życia. W latach 80. stale koncertowała w klubie jazzowym Ronniego Scotta w Londynie.
W 1995 Simone prawdopodobnie postrzeliła syna swojego sąsiada z wiatrówki, bo jego śmiech nie pozwalał jej się skoncentrować. Miała opinię osoby bardzo chwiejnej oraz niełatwej we współpracy, choć gwałtownie protestowała przeciw takim określeniom. Na scenie była na ogół wyniosła oraz dumna, ale w późniejszych latach wielokrotnie przeplatała piosenki dowcipnymi anegdotami ze swojego życia. Swoim królewskim stylem zapracowała sobie na przydomek "Najwyższej Kapłanki Soulu" (High Priestess of Soul, patrz również: Aretha Franklin oraz Ella Fitzgerald).
Jej córka, aktorka oraz piosenkarka znana jako Simone, wystąpiła na Broadwayu w Aidzie.
W 1992 ukazała się autobiografia artystki pod tytułem I Put a Spell on You (ISBN 0-306-80525-1).
W 1993 osiedliła się w pobliżu Aix-en-Provence na południu Francji. Zmarła we śnie w Carry-le-Rouet w 2003.
Piosenki w filmach
Utwory Niny Simone pojawiły się na ścieżkach dźwiękowych do filmów: Kryptonim Nina (5 piosenek), Płytki grób (1994) Danny'ego Boyle'a, Romeo oraz Julia (1996) Baza Luhrmanna, Big Lebowski (1998) braci Coen, Przed zachodem słońca (2004) Richarda Linklatera, Inland Empire (2006) Davida Lyncha czy Sekrety (2007) Alice Nellis. W filmie Rewers (2009) Borysa Lankosza usłyszeć da się jej utwór Don't Let Me Be Misunderstood, w Niewinnych kłamstewkach (Les Petits Mouchoirs, 2010) Guillaume'a Caneta– kompozycję My Way, zaś w filmie Nietykalni (2011) Oliviera Nakache'a oraz Erica Toledana – utwór Feeling Good.
Przypisy
Bibliografia
- Nina Simone, Stephen Cleary, I Put a Spell on You: The Autobiography of Nina Simone, Pantheon, New York 1991, ISBN 0-679-41068-6
- Ruth Feldstein, "I Don't Trust You Anymore" - Nina Simone, Culture and Black Activism in the 1960s, Journal of American History, Vol. 91, No. 4, March 2005
Linki zewnętrzne
