Obwód kaliningradzki Калининградская область
Herb obwodu kaliningradzkiego Flaga obwodu kaliningradzkiego
Państwo	Rosja
Stolica	Kaliningrad
Powierzchnia	15 096 km²
Populacja (2010) • liczba ludności	▲941 500
Strefa czasowa	1 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski-1, UTC+3

Mapa obwodu

Wybrzeże Morza Bałtyckiego w okolicy Swietłogorska

Ruiny niemieckiego zamku

Zalana dawna kopalnia bursztynu

Zalew Kuroński – zdjęcie satelitarne

Obwód kaliningradzki (ros. Калининградская область, Kaliningradskaja obłast´) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, rosyjska eksklawa w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim.

Geografia

Położenie oraz powierzchnia

Obwód zajmuje obszar 15 096 km² (ok. 13 300 km² bez powierzchni zatok morskich) oraz położony jest nad Bałtykiem. Obwód kaliningradzki jest najdalej na zachód wysuniętym regionem Rosji. Teren obwodu oddzielony jest od reszty kraju obszarami niepodległych państw oraz pozbawiony łączności lądowej z główną częścią państwa rosyjskiego, oraz jako taki jest półenklawą.

Obwód graniczy z Litwą oraz Polską.

Największa rozciągłość obwodu z północy na południe to 108 km, a ze wschodu na zachód – 205 km.

Obwód kaliningradzki zawiera w sobie historyczne krainy: Sambię, Natangię, Barcję oraz Litwę Mniejszą zwaną Małą Litwą albo Pruską Litwą.

Przynależność administracyjna

Pod względem administracyjnym obwód wchodzi w skład utworzonego w 2000 Północno-Zachodniego Okręgu Federalnego.

Rzeźba terenu

Powierzchnię obwodu w większości stanowi pagórkowata równina. Zaledwie na wschodnim skrawku obszaru, w rejonie niestierowskim rzeźba terenu jest bardziej nierówna, albowiem istnieje tam Wyżyna Wysztyniecka, a wysokości dochodzą do 230 m n.p.m.. Obszar wyżynny, aczkolwiek o niższych wysokościach bezwzględnych istnieje także w rejonie bagrationowskim (Równina Warmińska). Wzdłuż prawego brzegu rzeki Instrucz leży odmienny nierówninny fragment kraju – Grzęda Instrucka.

Najniżej położonym miejscem obwodu są poldery leżące na terenie rejonu sławskiego. Tereny te leżą poniżej poziomu morza oraz jako takie zagrożone są zalaniem, przed czym chroni je zespół zapór.

Najwyższe wzniesienie ma wysokość 242 m n.p.m. oraz istnieje w południowo-wschodniej części obwodu, niecały kilometr od granicy z Polską

Hydrologia

Rzeki

Przez teren Obwodu płynie wiele rzek; na obszarze nieco ponad 13,3 tys. km² (tyle bowiem wynosi powierzchnia obwodu bez wchodzących w jego skład wewnętrznych wód morskich) istnieje ponad 13 tys. km większych oraz mniejszych cieków; samych tylko rzek o długości ponad 10 kilometrów jest 148. Ponadto istnieje tutaj wielokrotnie większa liczba krótszych rzeczek oraz strumieni, które stanowią 70% łącznej długości kaliningradzkich cieków wodnych.

Najważniejszymi rzekami są Niemen oraz Pregoła; do ich dorzecza trzeba należy znaczna cząstka obszaru obwodu. Głównymi dopływami Niemna na tym terytorium są Szeszupa oraz Tylża, a Pregoły Pissa, Węgorapa, Instrucz oraz Łyna. Odmienne rzeki uchodzą bezpośrednio do Zalewu Kurońskiego (Rżewka, Szwenta oraz in.), Zalewu Wiślanego (Kaliningradzkiego) (m.in. Świeża); pewna liczba niewielkich rzek wpada zaś wprost do Morza Bałtyckiego.

Jeziora

Na terenie obwodu istnieje także wiele jezior, spośród których 38 ma powierzchnię większą niż 10 ha. Zdecydowana przeważajaca ilość kaliningradzkich jezior jest jednak wydatnie mniejsza. Wiele spośród nich ma charakter starorzeczy, inne, zwłaszcza na południowym wschodzie regionu, posiadają charakter polodowcowy (np. Jezioro Wisztynieckie).

Część zbiorników wodnych na terenie Obwodu powstała w sposób sztuczny, z jednej strony w sposób zamierzony, jako różnego rodzaju stawy hodowlane oraz sadzawki, z drugiej – na terenach dawnych kopalń odkrywkowych (najczęściej bursztynu). Te ostatnie wielokrotnie spotykane są zwłaszcza w południowo-zachodniej części regionu.

Rzeka Ława w dwóch miejscach przecięta jest zaporami, w wyniku których wytworzyły się na jej biegu sztuczne zbiorniki wodne.

Zatoki Morza Bałtyckiego

Największymi wewnętrznymi zbiornikami wodnymi obwodu są zatoki Morza Bałtyckiego: Zalew Kuroński oraz Zalew Wiślany (zwany w Rosji Zalewem Kaliningradzkim). W rzeczywistości zbiorniki te są lagunami (limanami, odciętymi od otwartego morza mierzejami: Mierzeją Kurońską oraz Mierzeją Wiślaną (zwana w Rosji Bałtycką).

Klimat

Na terenie obwodu panuje klimat umiarkowany, przejściowy pomiędzy morskim a umiarkowanie kontynentalnym.

Średnioroczna temperatura powietrza to +8°С. Średnia temperatura miesiąca najchłodniejszego – stycznia – to, od -3°С na wybrzeżu do -5°С w głębi lądu. Średnia temperatura lipca waha się od +15°С na wybrzeżu do +17°С na południu .

W regionie notuje się ok. 700 mm opadów na rok.

Świat roślinny oraz zwierzęcy

Teren obwodu położony jest w strefie lasów mieszanych. Lasy o charakterze zbliżonym do pierwotnego zajmują 15% powierzchni regionu. Składają się one z reguły z dębów, świerków, sosen, brzóz oraz lip

W lasach obwodu żyją m.in. zające-szaraki, wiewiórki, lisy, kuny, sarny, dziki itd. Jest wiele gatunków ptaków. W wodach morskich oraz śródlądowych żyją rozliczne ryby, m.in: leszcze, sandacze, stynki, węgorze, kilki, łososie oraz inne gatunki.

Miasta

XV-wieczny kościół w Drużbie

pomnik Immanuela Kanta w Kaliningradzie

panorama Kaliningradu; na pierwszym planie katedra

Największym miastem obwodu jest jego ośrodek administracyjny – Kaliningrad, skupiający ok. 45% całej populacji regionu. W sumie na terenie obwodu istnieje 21 miast oraz 3 osiedla typu miejskiego.

Miasta oraz największe osiedla typu miejskiego

herb	nazwa	nazwa rosyjska	nazwa polska	nazwa niemiecka	nazwa litewska	liczba mieszkańców (2006-01-01)
	Kaliningrad	Калининград	Królewiec	Königsberg	Karaliaučius	423.651
	Sowieck	Советск	Tylża	Tilsit	Tilžė	43.048
	Czerniachowsk	Черняховск	Wystruć	Insterburg	Įsrutis	41.680
	Bałtijsk	Балтийск	Piława	Pillau	Piliava, Piluva	33.255
	Gusiew	Гусев	Gąbin	Gumbinnen	Gumbinė	28.051
	Swietłyj	Светлый	Buda	Zimmerbude	Cimerbūdė	21.805
	Gwardiejsk	Гвардейск	Tapiawa	Tapiau	Sugubriai, Tepliuva, Tepliava	13.552
	Nieman	Неман	Ragneta	Ragnit	Ragainė	12.320
	Zielenogradsk	Зеленоградск	Koronowo	Cranz	Krantas	12.266
	Pionierskij	Пионерский	Kurowo	Neukuhren	Kuršiai	11.761
	Gurjewsk	Гурьевск	Nowotki	Neuhausen	Noihauzenas	11.132
	Swietłogorsk	Светлогорск	Ruszowice, Ruskowo	Rauschen	Rūsiai, Raušiai, Rūšiai	10.918
	Polessk	Полесск	Labiawa	Labiau	Labguva	7.570
	Mamonowo	Мамоново	Świętomiejsce	Heiligenbeil	Šventapilė	7.500
	Bagrationowsk	Багратионовск	Pruska Iława, Iławka	Preußisch Eylau	Ylava, Prūsų Ylava, Yluva	6.773
	Oziorsk	Озёрск	Darkiejmy	Darkehmen	Darkiemis	5.357
	Jantarnyj1)	Янтарный	Palmniki	Palmnicken	Palmininkai, Palvininkai	5.346
	Sławsk	Славск	Jędrzychowo	Heinrichswalde	Gastos	4.979
	Niestierow	Нестеров	Stołupiany	Ebenrode d. Stallupönen	Stalupénai	4.889
	Prawdinsk	Правдинск	Frydląd, Frydland	Friedland in Ostpreußen	Romuva	4.439
	Ładuszkin	Ладушкин	Ludwikowo	Ludwigsort	Liudvigsortas	3.802
	Krasnoznamiensk	Краснознаменск	Łoździenie	Lasdehnen	Lazdėnai	3.518
	Żeleznodorożnyj1)	Железнодорожный	Gierdawy	Gerdauen	Girdava	2.857
	Primorsk1)	Приморск	Rybaki	Fischhausen	Žuvininkai	2.118

1) – osiedle typu miejskiego

Podział administracyjny

Podział administracyjny obwodu kaliningradzkiego

Znamiensk

Żeleznodorożnyj

Zielenogradsk

Po reformie w 2007 obwód kaliningradzki pod względem administracyjnym dzieli się na 15 rejonów; 6 największych miast nie wchodzi w skład tego podziału oraz stanowi miasta wydzielone na prawach rejonu oraz miasto Kaliningrad. Rejony miejskie:

Rejony:

Historia

Historia Brandenburgii oraz Prus
Marchia Północna 966-1157			Prusowie do 1238
Marchia Brandenburska 1157–1618 (1806)		Prusy Zakonne 1224–1525
		Prusy Książęce 1525–1618			Prusy Królewskie 1466–1772
Brandenburgia-Prusy 1618–1701
Królestwo Prus 1701–1772
Królestwo Prus 1772–1870
Królestwo Prus w II Rzeszy 1870-1918
kraj związkowy Prusy 1918–1947			II RP 1920–1939	Wolne Miasto Gdańsk 1920–1939	Okręg Kłajpedy 1920-1938
Brandenburgia 1947–1952	obwód kaliningradzki od 1947	Rzeczpospolita Polska 1947-1952			Litewska SRR 1945-1991
Niemiecka Republika Demokratyczna 1952-1989		Polska Rzeczpospolita Ludowa 1952-1989
Brandenburgia od 1990		III RP od 1990			Republika Litewska od 1990

Michaił Kalinin – działacz komunistyczny

radziecki medal za zdobycie Królewca

cerkiew pw. Chrystusa Zbawiciela w Kaliningradzie

pomnik 1200 żołnierzy Armii Czerwonej poległych przy zdobywaniu Królewca

Do średniowiecza obszar dzisiejszego obwodu zamieszkiwali bałtyccy Prusowie, którzy w XIII wieku zostali podbici przez Krzyżaków. W wyniku germanizacji oraz osadnictwa niemieckiego do XVI obszary obwodu są obszarem zamieszkanym przez ludność niemiecką.

 Osobny artykuł: Prusy (kraina historyczna).

Pod koniec II wojny światowej obwód zajęła Armia Czerwona. Stolica niemieckiej prowincji Prusy Wschodnie – Królewiec padł po długim oblężeniu 9 kwietnia 1945. Po wojnie, na mocy traktatu poczdamskiego prowincja Prusy Wschodnie była zlikwidowana, a jej obszar podzielony pomiędzy Polskę oraz ZSRR. Związek Radziecki otrzymał ok. 1/3 ziem byłych Prus Wschodnich; tereny te stanowią aktualnie obszar obwodu. Zaraz po zajęciu tych ziem przez ZSRR powstał na ich obszarze Königsbergski Specjalny Okręg Wojskowy (ros. Кёнигсбергский особый военный округ), który, wbrew nazwie, zajmował się także administrowaniem sprawami cywilnymi. Formalnie obwód stał się utworzony 7 kwietnia 1946 jako cząstka terytorium Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w ramach ZSRR), pod nazwą "obwód królewiecki" (Кёнигсбергская область). W wyniku zmiany nazwy miasta Królewiec na Kaliningrad (4 lipca 1946), powstał obwód kaliningradzki. W tym samym czasie dokonano zmian nazw praktycznie wszystkich miejscowości w obwodzie.

Do 1947 praktycznie cała niemiecka ludność była wysiedlona; na obszarze tym osiedlili się osadnicy z wielorakich części ZSRR, z reguły jednak Rosjanie. Teren obwodu stał się z racji położenia geograficznego jedną z najbardziej zmilitaryzowanych części Rosji.

Po 1991 oraz ukonstytuowaniu się Federacji Rosyjskiej jako nowego państwa, władze federacyjne w Moskwie nie były w stanie wypracować spójnej koncepcji dotyczącej bałtyckiej enklawy. Pojawił się nurt separatystyczny postulujący szeroką autonomię (postulat partii "Reformy – Nowy Kurs") albo nawet niepodległość obwodu jako Republiki Bałtyckiej – samodzielnego podmiotu prawa międzynarodowego, luźno stowarzyszonego z Rosją (koncepcje takie głosiła Bałtycka Partia Republikańska). O ile jednak na początku lat 90 XX w. tego typu postulaty popierało nawet ok. 20-30% mieszkańców Obwodu, to już w latach 2000-2001 poparcie dla utworzenia niezależnej republiki spadło do ok. 6%.^[1] 1 kwietnia 2006 weszła w życie ustawa o Specjalnej Strefie Ekonomicznej. Aktualnie administracja prezydencka w okresie rządów Władimira Putina oraz Dimitrija Miedwiediewa realizuje pragmatyczne podejście do enklawy, próbując z jednej strony dalej rozwijać jego współpracę międzynarodową, a drugiej zaś, ograniczając jego uprawnienia na rzecz większego uzależnienia od władz w Moskwie^[1].

Społeczeństwo

Demografia

Zgodnie ze spisem ludności przeprowadzonym w 2002, obwód kaliningradzki zamieszkuje 955 281 osób, co stanowi ok. 0,7% ogółu ludności Federacji Rosyjskiej. Ok. 78,5% ludności mieszka w miastach oraz osiedlach typu miejskiego, a 21,5% zamieszkuje wsie.

Gęstość zaludnienia w obwodzie wynosi średnio 62,6 os./km².

Narodowości

Aktualna struktura narodowościowa Obwodu ukształtowała się po II wojnie światowej, kiedy to, po wysiedleniu ludności niemieckiej obszar ten zasiedlili osadnicy z wielorakich cząstka Związku Radzieckiego, z reguły Rosjanie. Polacy będący w diasporze na terenie obwodu posiadają swą organizację - Wspólnota Kultury Polskiej.

W obwodzie kaliningradzkim żyje w sumie 97 narodowości oraz grup etnicznych, największa z nich to Rosjanie, którzy stanowią ponad 80% ogółu populacji.
Narodowości zamieszkujące obwód (wg danych Kaliningradzkiego Obwodowego Urzędu Statystycznego z 2002)

• 786 885 – Rosjanie (82,37%)
• 50 748 – Białorusini (5,31%)
• 47 229 – Ukraińcy (4,94%)
• 13 937 – Litwini (1,46%)
• 8415 – Ormianie (0,88%)
• 8340 – Niemcy (0,87%)
• 4729 – Tatarzy (0,50%)
• 3918 – Polacy (0,41%)^[2]
• 2959 – Azerowie (0,30%)
• 2320 – Mordwini (0,24%)
• 2027 – Czuwasze (0,21%)
• 1599 – Żydzi (0,17%)
• 1447 – Cyganie (0,15%)
• 1116 – Mołdawianie (0,12%)
• 738 – Czeczeni (0,08%)
• 709 – Łotysze (0,07%)
• 681 – Gruzini (0,07%)
• 631 – Kazachowie (0,07%)
• 631 – Uzbecy (0,07%)
• 562 – Baszkirzy (0,06%)
• 504 – Jezydzi (0,05%)
• 448 – Maryjczycy (0,05%)
• 433 – Osetyjczycy (0,05%)
• 382 – Udmurci (0,04%)
• 359 – Lezgini (0,04%)
• 346 – Bułgarzy (0,04%)
• 309 – Tadżycy (0,03%)
• poniżej 300 – pozostałe narodowości (0,03%)
• ok. 8.880 – osoby o nieustalonej narodowości (0,93%)

Struktura społeczna

(dane dla populacji 955,3 tys.)

• Ludność wg płci:
  • mężczyźni: 456,1 tys.
  • kobiety: 499,2 tys. +
• Ludność wg miejsca zamieszkania:
  • miasto: 741,5 tys. (70,4%)
  • wieś 213,8 tys. (29,6%)
• Wg wieku (w %)
  • poniżej 15 lat – 16,9%
  • 15-64 lata – 69%
  • powyżej 65 lat – 14,1%
• Wg wieku w ujęciu ekonomicznym:
  • ludność w wieku przedprodukcyjnym: 19,6%
  • ludność w wieku produkcyjnym: 60,9%
  • ludność w wieku poprodukcyjnym: 19,5%
• Przyrost naturalny: 0,201‰

Wyznania

Zdecydowana przeważajaca ilość ludności obwodu wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała duża liczba niewierzących. Z licznych, acz niewielkich mniejszości wyznaniowych żyją tutaj m.in. katolicy, protestanci (głównie luteranie oraz baptyści, a także przedstawiciele nowych ruchów religijnych wywodzących się z tradycji protestanckiej oraz Świadkowie Jehowy oraz mormoni), muzułmanie oraz wyznawcy judaizmu.

Struktura wyznaniowa obwodu:

• • Prawosławni 59,7%,
  • Katolicy 4,9%,
  • Inni 2,3%,
  • Ateiści albo agnostycy 32%.

Migracje

Teren obwodu wykazuje dodatni przyrost rzeczywisty. Spowodowane jest to faktem, iż w obwodzie osiedlają się osoby pochodzenia europejskiego, zamieszkujące dotąd w należących niegdyś do ZSRR krajach Azji Środkowej. Saldo migracji w 2006 wyniosło 4‰, osiedlają się tutaj zwłaszcza Rosjanie, Ukraińcy oraz Niemcy. W wyniku migracji na terenie obwodu, po wojnie całkowicie pozbawionym Niemców, przedstawiciele tej narodowości stanowią już 0,9% populacji. Obwód kaliningradzki jest obwodem o największej fali imigracyjnej ze wszystkich obwodów Federacji Rosyjskiej. W lutym 2011 r. Rosja, Polska oraz Niemcy wezwały Komisję Europejską do objęcia obwodu ruchem bezwizowym z Unią Europejską^[3].

Ekonomia

1 kwietnia 2011? powstała Specjalna Strefa Ekonomiczna. Jej celem jest przyśpieszenie socjalno-gospodarczego rozwoju tego regionu.

Przemysł

Na terenie obwodu istnieje rozwinięty przemysł zajmujący się produkcją środków transportu: wagonów oraz dźwigów, a także przemył stoczniowy (budowlany oraz remontowy) oraz motoryzacyjny (produkcja samochodów).

Ponadto istnieje tutaj przemysł elektroniczny (produkcja telewizorów) oraz materiałów budowlanych oraz spożywczy.

Nadmorski charakter obwodu sprawia, iż istotną gałęzią gospodarki jest rybołówstwo oraz przetwórstwo rybne.

Surowce mineralne

Bursztyn – główne bogactwo naturalne obwodu

Na terenie obwodu leżą największe na świecie złoża bursztynu, obejmujące prawdopodobnie ponad 90% światowych zasobów tego surowca. Najwięcej bursztynu wydobywa się w rejonie osiedla Jantarnyj, gdzie wielokrotnie poddawany jest on także obróbce.

Znajdują się tutaj także niewielkie złoża ropy naftowej.

Transport

Transport samochodowy

Na terenie obwodu istnieje nader gęsta sieć dróg utwardzonych, pochodzących jeszcze z okresu, kiedy teren dzisiejszego obwodu należał do państwa niemieckiego. Gdyż budowane przez Niemców drogi nie spełniają dzisiejszych rosyjskich norm w zakresie szerokości, jak też dlatego, iż charakteryzują się one dużą ilością zakrętów, na większości kaliningradzkich dróg obowiązuje ograniczenie prędkości do 70 km/h (inaczej niż w pozostałych częściach kraju, gdzie dopuszczalna prędkość zwykle wynosi 90 km/h).

Ważniejsze drogi:

• А-229: Kaliningrad – Znamiensk – Czerniachowsk – Gusiew – Niestierow – granica litewska (a dalej w kierunku: Wilna oraz Mińska)
• А-216: Kaliningrad – Znamiensk – Tałpaki – Bolszakowo – Sowieck – granica litewska (a dalej w kierunku Szawłów oraz Rygi)
• Kaliningrad – Zielenogradsk – Rybaczyj – granica litewska (a dalej w kierunku Kłajpedy
• Kaliningrad – Ładuszkin – Mamonowo – granica polska (a dalej w kierunku Elbląga oraz Gdańska)
• Kaliningrad – Bagrationowsk – granica polska (a dalej w kierunku Warszawy)

nieoczekiwanie tego na terenie obwodu istnieje niedokończona droga, będąca planowaną niegdyś autostradą mającą łączyć Królewiec z Berlinem, zwana "Berlinką". Droga ta łączy się z polską drogą ekspresową S22 poprzez otwarte w dniu 3 grudnia 2010 roku przejście graniczne Grzechotki – Mamonowo II.

Kaliningrad

Samochodowe przejścia graniczne

Na granicach obwodu leżą następujące przejścia:

• Na granicy z Litwą:
  • Sowieck/Poniemuń (przez most nad Niemnem)
  • Czernyszewskoje/Kibarty
• Na granicy z Polską:
  • Bagrationowsk/Bezledy
  • Mamonowo/Gronowo
  • Mamonowo-2/Grzechotki
  • Gusiew/Gołdap

Transport kolejowy

Mapa sieci kolejowej obwodu kaliningradzkiego

Kaliningrad Passażyrskij

Żaglowiec STS Kruzenshtern – najbardziej znany okręt zarejestrowany w kaliningradzkim porcie

Port w Pionierskim

Tramwaj Tatra T4D w Kaliningradzie

Transport kolejowy wykorzystywany jest przede wszystkim dla przewozu towarowego pomiędzy obwodem oraz sąsiednimi krajami oraz resztą terytorium Rosji. Ponadto ten odmiana transportu odgrywa istotną rolę w przewozach pasażerskich, zarówno wewnątrz obwodu, jak oraz zagranicznych (wraz z przejazdami do pozostałej części Rosji). Z Kaliningradu wyjeżdżają pociągi zarówno do głównych miast Rosji (Moskwy oraz Sankt Petersburga), jak oraz miast zagranicznych (Gdyni oraz Berlina).

Niegdyś sieć kolejowa pokrywająca obwód była wydatnie gęstsza, lecz cząstka była zamknięta oraz rozebrana w pierwszych latach powojennych; także tuż po rozpadzie ZSRR zamknięto cząstka nierentownych odcinków torów.

Aktualnie czynne są następujące odcinki torów:

• Kaliningrad – Czerniachowsk – granica litewska
• Kaliningrad – Mamonowo – granica polska
• Kaliningrad – Bagrationowsk – granica polska
• Kaliningrad – Primorsk – Bałtijsk
• Kaliningrad – Gurjewsk – Polessk – Swietłyj – Sowieck – granica litewska
• Czerniachowsk – Sowieck – granica litewska
• Czerniachowsk – Żeleznodorożnyj – granica polska
• Kaliningrad -Zielenogradsk – Pionierskij – Swietłogorsk (linia zelektryfikowana)
• Kaliningrad – Pionierskij (linia zelektryfikowana)

Największymi węzłami kolejowymi są Kaliningrad, gdzie zbiega się 8 linii kolejowych oraz Czerniachowsk (4 linie)

Transport wodny

Wodny transport na terenie obwodu trzeba podzielić na morski oraz śródlądowy.

Podstawowym towarowym portem morskim obwodu jest Kaliningrad, ważne porty leżą też w Pionierskim oraz Bałtijsku. Kaliningrad jest drugim co do wielkości rosyjskim portem morskim na Bałtyku. Z Bałtijska kursuje prom do Sankt Petersburga; miasto to ma także połączenie pasażerskie z Gdańskiem.

W Kaliningradzie, Czerniachowsku oraz Sowiecku leżą porty rzeczne. Żegluga przebiega się tylko po Pregole oraz Niemnie. Żegluga śródlądowa ma ograniczone znaczenie dla transportu; drogą tą przesyłają się tylko niewielką cząstka ładunków, jakie przemieszczają się po terytorium obwodu; niedobór śródlądowej żeglugi pasażerskiej.

W okresie letnim pomiędzy Kaliningradem, Fromborkiem oraz Elblągiem, po wodach Zalewu Wiślanego kursują wodoloty, eksploatowane przez polskich przewoźników.

Transport powietrzny

W Kaliningradzie, a dokładniej w znajdującej się pod tym miastem osadzie Chrabrowo istnieje międzynarodowy port lotniczy.

Transport miejski

W dużych miastach obwodu funkcjonuje transport autobusowy, zaledwie w Kaliningradzie są ponadto linie tramwajowe (najstarsze w Rosji – działające od 1895) oraz linia trolejbusowa. Do końca II wojny światowej linia tramwajowa znajdowała się też w Sowiecku.

Energetyka

W 2004 średnioroczne zapotrzebowanie na energię elektryczną na terenie obwodu wynosiło 3,5 mld kilowatogodzin, z czego zaledwie 235 mln pokrywała produkcja własna. Z uwagi na z tym w 2005 oddano do użytku pierwszy bloku nowej, najnowocześniejszej w Rosji elektrociepłowni, o mocy 450 MW. Pokrywa ona połowę zapotrzebowania na energię oraz obwód aktualnie jest prawie samowystarczalny w tym względzie. Z uruchomieniem w 2010 drugim blokiem elektrociepłowni enklawa uniezależni się całkowicie od systemów energetycznych sąsiednich krajów. Są jednak opinie wskazujące na potrzebę budowy elektrowni atomowej w tym rejonie.

Władza

Władza w obwodzie sprawowana jest zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej oraz ustawodawstwem federalnym.

Władza ustawodawcza

Lokalnym organem prawodawczym jest Kaliningradzka Duma Obwodowa (ros. Калининградская областная Дума). Składa się ona z 40 posłów, spośród których 10 wybieranych jest w okręgach jednomandatowych, kolejnych 10 – wielomandatowych, a 20 – z jednego okręgu, złożonego z całego obwodu.

Aktualny skład Dumy ustaliły wybory z 12 marca 2006. Najsilniejszą, 9-osobową reprezentację ma partia Jedna Rosja; drugą siłą polityczną jest Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej, która wprowadziła 4 posłów.

W ramach Dumy działa 8 stałych komisji.

Władza wykonawcza

Władzę wykonawczą sprawuje gubernator z pomocą lokalnego rządu (Правительство Калининградской области), na którego czele stoi. Od 28 września 2005 urząd ten pełni Gieorgij Walentinowicz Boos.

Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej

Okolice Kaliningradu to najbardziej zmilitaryzowany obszar Federacji Rosyjskiej, istnieje tu największe skupisko obiektów militarnych w Europie. Bazy wojskowe mieszczą się na terenie całego obwodu kaliningradzkiego. Obwód kaliningradzki stanowi zaplecze Floty Bałtyckiej, której dowódca pełni także funkcję zwierzchnika wszystkich jednostek wojskowych w obwodzie, dowodząc Kaliningradzkim Rejonem Obronnym.

Największe bazy

• baza morska: Bałtijsk (ros. Балтийск, niem. Pillau, pol. Piława, ang. Baltiysk)

• czynne bazy lotnicze
  • Chrabrowo (ros. Храброво, niem. Powunden, ang. Khrabrovo), pow. Gurjewsk
  • Czerniachowsk (ros. Черняховск, niem. Insterburg, ang. Chernyakhovsk)
  • Donskoje (ros. Донское, niem. Groß-Dirschkeim, ang. Donskoye), pow. grodzki Swietłogorsk
  • Kaliningrad Czkałowsk (ros. Чкаловск-Люблино-Новое, niem. Tannenwalde, ang. Chkalovsk-Lyublino-Novoye)

• nieczynne bazy lotnicze
  • Bałtijsk-Kosa (ros. Балтийск-Коса, niem. Pillau, pol. Piława, ang. Baltiysk)
  • Dunajewka Аэродром (Дунаевка) rejon swietłogorski niem. Thierenberg
  • Niwienskoje (ros. Нивенское, niem. Wittenberg bei Tharau, ang. Nivenskoye), pow. Bagrationowsk

Tablice rejestracyjne

Tablica rejestracyjna zarejestrowana w obwodzie kaliningradzkim

Tablice pojazdów zarejestrowanych w obwodzie kaliningradzkim posiadają oznaczenie 39 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji oraz literami RUS.

Przypisy

Sprawdź też

• Podział terytorialny Rosji
• Prusy
• Prusy Wschodnie
• Nazwy miejscowości w obwodzie kaliningradzkim

Linki zewnętrzne

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Obwód kaliningradzki

• Rząd obwodu kaliningradzkiego
• Duma obwodu kaliningradzkiego
• Kaliningrad online
• Czasopismo diaspory Polaków w obwodzie kaliningradzkim

p • d • e Podział terytorialny Rosji Podmioty Federacji Rosyjskiej Republiki Adygeja • Ałtaj • Baszkiria • Buriacja • Chakasja • Czeczenia • Czuwaszja • Dagestan • Inguszetia • Jakucja • Kabardo-Bałkaria • Kałmucja • Karaczajo-Czerkiesja • Karelia • Komi • Mari El • Mordowia • Osetia Północna • Tatarstan • Tuwa • Udmurcja Kraje Ałtajski • Chabarowski • Kamczacki • Krasnodarski • Krasnojarski • Nadmorski • Permski • Stawropolski • Zabajkalski Obwody amurski • archangielski • astrachański • biełgorodzki • briański • czelabiński • irkucki • iwanowski • jarosławski • kaliningradzki • kałuski • kemerowski • kirowski • kostromski • kurgański • kurski • leningradzki • lipiecki • magadański • moskiewski • murmański • niżnonowogrodzki • nowogrodzki • nowosybirski • omski • orenburski • orłowski • penzeński • pskowski • riazański • rostowski • sachaliński • samarski • saratowski • smoleński • swierdłowski • tambowski • tiumeński • tomski • tulski • twerski • uljanowski • włodzimierski • wołgogradzki • wołogodzki • woroneski Miasta wydzielone Moskwa • Sankt Petersburg Obwody autonomiczne Żydowski Okręgi autonomiczne Chanty-Mansyjski • Czukocki • Jamalsko-Nieniecki • Nieniecki Okręgi federalne Centralny • Dalekowschodni • Nadwołżański • Południowy • Północnokaukaski • Północno-Zachodni • Syberyjski • Uralski

p • d • e Podział administracyjny obwodu kaliningradzkiego Miasta na prawach rejonu Kaliningrad (stolica obwodu) • Jantarnyj • Ładuszkin • Mamonowo • Pionierskij • Sowieck • Swietłyj Rejony bagrationowski • bałtijski • czerniachowski • gurjewski • gusiewski • gwardiejski • krasnoznamieński • niemański • niestierowski • oziorski • polesski • prawdinski • sławski • swietłogorski • zielenogradski