Pływanie – metoda poruszania się w wodzie wykorzystywana przez człowieka, zwierzęta oraz maszyny. Jest popularną aktywnością rekreacyjną, szczególnie w krajach o cieplejszym klimacie oraz naturalnych zbiornikach wodnych. Pływanie jest też dyscypliną sportową.
Historia pływania
Umiejętność pływania człowiek wykorzystywał w czasach starożytnych, o czym świadczą rysunki sprzed czterech tysięcy lat z Asyrii, Libii oraz Egiptu. Pierwsza technika pływacka, stosowana w starożytności oraz średniowieczu, zwana aktualnie piesek, polegała na położeniu się na brzuchu. Głowa uniesiona była nad wodą a ramiona pracowały naprzemianstronnie pod powierzchnią. Starożytni umiejętność pływania stawiali na równi z umiejętnością pisania oraz czytaniapotrzebne źródło. Pierwszy oficjalny konkurs pływacki zorganizowano w Japonii w 35 r. p.n.e.[1]
Pływanie jako dyscyplina sportowa
W 1796 powstał pierwszy klub pływacki Upsala Simsällskap w Uppsala w Szwecji. Klub istnieje do dnia dzisiejszego oraz szczyci się tytułem najstarszego klubu na świecie[2]
W 1869 r. powstało w Londynie towarzystwo pływackie oraz rozegrano pierwsze zawody. Pływanie jest w programie igrzysk olimpijskich od samego początku. Do igrzysk w 1908 r. olimpijczycy pływali na otwartych akwenach – od tej pory zaczęto organizować zawody w krytych pływalniach. Na Igrzyskach Olimpijskich w Atenach (2004) zawody zostały rozegrane na pływalni otwartej – bez dachu, albowiem organizatorzy nie zdążyli wybudować go na czas. W roku 1973 zaczęto organizować mistrzostwa świata w pływaniu. Do konkurencji pływackich należą: pływanie w basenie, pływanie w płetwach, pływanie długodystansowe, rozgrywane na otwartych akwenach, pływanie synchroniczne uprawiane przez kobiety, skoki do wody, które dzielą się na skoki z trampoliny oraz z wieży, podczas których zawodnicy wykonują punktowane figury podczas lotu, oraz piłka wodna.
Pływanie sportowe
Zawody pływackie dzieją się na pływalniach 50- (tzw. olimpijskich, ang. long course) oraz 25-metrowych (ang. short course). Na długich basenach rozgrywa się najważniejsze imprezy pływackie, takie jak: Igrzyska olimpijskie, Mistrzostwa Świata, Mistrzostwa Europy, Igrzyska Wspólnoty Brytyjskiej, Mistrzostwa Pacyfiku oraz inne tego typu zawody. Mistrzostwa Świata oraz Mistrzostwa Europy rozgrywane są także na krótkiej pływalni, jednak są to zawody mniej prestiżowe.
Pływalnia olimpijska, na której rozgrywane są zawody, ma wymiary 50x25 m, o głębokość minimum 2 metrów, ma 10 torów (każdy o szerokości 2,5 m). Temperatura wody podczas zawodów wynosi od 25 °C do 28 °C. Po obu stronach basenu, na ścianach, leżą tablice elektroniczne podłączone do automatycznej aparatury pomiaru czasu. Ich dotknięcie skutkuje zarejestrowaniem wyniku końcowego albo międzyczasu.
Jeśli jakieś miasto chciałoby się ubiegać o organizację zawodów rangi globalnej, winno dysponować kompleksem, na terenie którego m.in. leżą przynajmniej dwa baseny o wymiarach 'olimpijskich' (jeden do rywalizacji, drugi do rozgrzewki), a także spełniającym inne warunki, narzucone przez międzynarodową organizację pływacką – FINA. W Polsce są tylko dwa baseny pzystosowane do organizacji takich imprez, są to Floating Arena, która istnieje w Szczecinie (W 2011 roku odbyły się tam mistrzostwa Europy na krótkim basenie), oraz Termy Maltańskie w Poznaniu.[3].
Style pływackie
Istnieje pięć stylów pływania:
Konkurencje pływackie
Pływacy rywalizują aktualnie w 26 indywidualnych konkurencjach olimpijskich:
- 50 m stylem dowolnym kobiet oraz mężczyzn,
- 100 m stylem dowolnym kobiet oraz mężczyzn,
- 200 m stylem dowolnym kobiet oraz mężczyzn,
- 400 m stylem dowolnym kobiet oraz mężczyzn,
- 800 m stylem dowolnym kobiet,
- 1500 m stylem dowolnym mężczyzn,
- 100 m stylem motylkowym kobiet oraz mężczyzn,
- 200 m stylem motylkowym kobiet oraz mężczyzn,
- 100 m stylem grzbietowym kobiet oraz mężczyzn,
- 200 m stylem grzbietowym kobiet oraz mężczyzn,
- 100 m stylem klasycznym kobiet oraz mężczyzn,
- 200 m stylem klasycznym kobiet oraz mężczyzn,
- 200 m stylem zmiennym kobiet oraz mężczyzn,
- 400 m stylem zmiennym kobiet oraz mężczyzn,
A także w 6 wyścigach sztafetowych:
Do konkurencji nieolimpijskich zaliczane są dystanse:
Oraz rozgrywane na pływalniach 25-metrowych:
Rekordy świata w pływaniu
-
Pływanie niepełnosprawnych
Pływanie jest także dyscypliną paraolimpijską, uprawianą przez osoby niepełnosprawne. W kwestii podziału zawodników na klasy, które rywalizują pomiędzy sobą, a także w celu porównania wyników stosuje się grupy niepełnosprawności: od S1 do S10 upośledzenia narządów ruchu, S11-S13 narządów wzroku oraz S14 intelektualne.
Inne osiągnięcia
Michael Phelps (USA) na Igrzyskach Olimpijskich w Pekinie 2008 zdobył 8 złotych medali ustanawiając przy tym 7 rekordów świata.
Znani pływacy
W pływaniu światowym wybitną postacią był Johnny Weissmuller (USA), zdobywca 4 złotych medali na Igrzyskach Olimpijskich w 1924 oraz 1928 r., który pierwszy przepłynął 100 m w czasie poniżej minuty. Z kolei w skokach do wody gwiazdami w latach 70. oraz 80. XX w. byli Włoch Klaus Dibiasi oraz Amerykanin Greg Louganis. Amerykanin Mark Spitz na igrzyskach w Monachium zdobył aż 7 złotych medali. Bardzo blisko pobicia jego rekordu był odmienny Amerykanin Michael Phelps, który zdobył na igrzyskach olimpijskich w 2004 r. sześć złotych krążków, a cztery lata później w Pekinie zdobył 8 złotych medali oraz pobił rekord Spitza. Ośmiokrotnym mistrzem olimpijskim był w latach 80. oraz 90. odmienny Amerykanin – Matt Biondi. W latach 90. wielką gwiazdą światowego pływania był rosyjski sprinter, Aleksander Popow, nazywany carem pływania oraz Australijczyk Ian Thorpe.
Pływanie w Polsce
Pierwsze mistrzostwa Polski w pływaniu odbyły się w Warszawie w 1929 r. 6 lat później Polacy wystartowali na Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie. Jednak aż do 1960 r. w dorobku Polaków nie było ani jednego finału olimpijskiego. Do największych osiągnięć polskiego pływania zaliczano dwa rekordy świata na 100 m stylem klasycznym Marka Petrusewicza w 1953 oraz 1954 r. oraz jego srebrny medal zdobyty na mistrzostwach Europy. Po latach posuchy w 1980 r. pierwszy medal olimpijski wywalczyła Agnieszka Czopek. W drugiej połowie lat osiemdziesiątych duże sukcesy międzynarodowe odnotował Artur Wojdat, rekordzista świata na 400 m stylem dowolnym oraz medalista olimpijski w 1988.
W ostatnich kilkunastu latach do światowych kronik pływackich wpisali się: Rafał Szukała – wicemistrz olimpijski w 1992 r. oraz mistrz świata w 1994 na 100 m stylem motylkowym, Alicja Pęczak – 3-krotna mistrzyni Europy na basenie 25 m w 1998 r., Otylia Jędrzejczak – 2-krotna mistrzyni świata na 200 m delfinem (2003, 2005), 5-krotna mistrzyni Europy w 2000, 2002, 2004 oraz 2006 r. oraz była rekordzistka świata na 200 m stylem motylkowym, wreszcie trzykrotna medalistka olimpijska z igrzysk w Atenach, Paweł Korzeniowski – mistrz świata na 200 m delfinem z Montrealu w 2005 r., Mateusz Sawrymowicz oraz Przemysław Stańczyk – mistrzowie świata z Melbourne w 2007 r.
Po sukcesach Otylii Jędrzejczak ukazało się wielu zdolnych pływaków, a Polacy znaleźli się w europejskiej oraz światowej czołówce. W 2005 r. z mistrzostw Europy na krótkim basenie w Trieste Polacy przywieźli 11 medali (w tym 5 złotych), zajmując drugie miejsce w klasyfikacji medalowej. Było to najwięcej medali w historii. Rekord ten stał się poprawiony (12 medali) rok później podczas Mistrzostw Europy w Helsinkach. Podczas Igrzysk Olimpijskich w Atenach reprezentowało nas 5 pływaków, rok później na Mistrzostwach świata w Montrealu była to już grupa ponad 15-osobowa. Od kilku lat trenerem kadry jest Paweł Słomiński, a wspomagają go Piotr Woźnicki Pływanie w Polsce wciąż się rozwija, a dzięki sukcesom zyskuje coraz większą popularność.
Najwięcej rekordów Polski trzeba do Otylii Jędrzejczak- 10 na długim basenie oraz 4 na krótkim.
Polskie sukcesy
Medaliści Igrzysk Olimpijskich
Otylia Jędrzejczak, Ateny 2004, 200 m mot., 2:06.05
Rafał Szukała, Barcelona 1992, 100 m mot., 53.35
Otylia Jędrzejczak, Ateny 2004, 100 m mot., 57.84
Otylia Jędrzejczak, Ateny 2004, 400 m dow., 4:05.84
Agnieszka Czopek, Moskwa 1980, 400 m zm., 4:48.17
Artur Wojdat, Seul 1988, 400 m dow., 3:47.34
Medaliści Mistrzostw Świata (basen 50 m)
Rafał Szukała, Rzym 1994, 100 m mot., 53.51
Otylia Jędrzejczak, Barcelona 2003, 200 m mot., 2:07.56
Paweł Korzeniowski, Montreal 2005, 200 m mot., 1:55.02
Otylia Jędrzejczak, Montreal 2005, 200 m mot., 2:05.61 (RŚ)
Przemysław Stańczyk, Melbourne 2007, 800 m dow., 7:47.91
Mateusz Sawrymowicz, Melbourne 2007, 1500 m dow.,14:45.94 (RE)
Otylia Jędrzejczak, Fukuoka 2001, 100 m mot., 58.72
Otylia Jędrzejczak, Barcelona 2003, 100 m mot., 58.22
Otylia Jędrzejczak, Melbourne 2007, 400 m dow., 4:04.23
Paweł Korzeniowski, Rzym 2009, 200 m mot., 1:53.23
Konrad Czerniak, Szanghaj 2011, 100 m mot., 51,15
Artur Wojdat, Perth 1991, 200 m dow., 1:48.70
Artur Wojdat, Perth 1991, 400 m dow., 3:49.67
Otylia Jędrzejczak, Montreal 2005, 100 m mot., 58.57
Bartosz Kizierowski, Montreal 2005, 50 m dow., 21.94
Otylia Jędrzejczak, Melbourne 2007, 200 m mot., 2:06.90
Medaliści Mistrzostw Świata (basen 25 m)
Artur Wojdat, Palma de Mallorca 1993, 200 m dow., 1:45.53
Alicja Pęczak, Göteborg 1997, 100 m klas., 1:08.33
Mariusz Siembida, Hongkong 1999, 50 m grzb., 24.41
Alicja Pęczak, Ateny 2000, 100 m klas., 1:07.69
Alicja Pęczak, Ateny 2000, 200 m klas., 2:24.24
Piotr Albiński, Palma de Mallorca 1993, 1500 m dow., 14:53.97
Rafał Szukała, Palma de Mallorca 1993, 100 m mot., 52.94
Marcin Maliński, Rio de Janeiro 1995, 200 m zm., 1:58.61
Marcin Maliński, Rio de Janeiro 1995, 400 m zm., 4:10.37
Alicja Pęczak, Rio de Janeiro 1995, 200 m klas., 2:26.65
Alicja Pęczak, Göteborg 1997, 200 m klas., 2:25.62
Bartosz Kizierowski, Hongkong 1999, 100 m dow., 47.75
Mariusz Siembida, Hongkong 1999, 100 m grzb., 53.27
Otylia Jędrzejczak, Ateny 2000, 200 m mot., 2:09.61
Paweł Korzeniowski, Manchester 2008, 200 m mot., 1:52:25
Mateusz Sawrymowicz, Manchester 2008, 1500 m dow., 14:43.37
Medaliści Mistrzostw Europy (basen 50 m)
Rafał Szukała, Bonn 1989, 100 m mot., 54.47
Artur Wojdat, Bonn 1989, 400 m dow., 3:47.78
Artur Wojdat, Ateny 1991, 200 m dow., 1:48.10
Rafał Szukała, Sheffield 1993, 100 m mot., 53.41
Otylia Jędrzejczak, Helsinki 2000, 200 m mot., 2:08.63
Bartosz Kizierowski, Berlin 2002, 50 m dow., 22.18
Otylia Jędrzejczak, Berlin 2002, 200 m mot., 2:05.78 (RŚ)
Otylia Jędrzejczak, Madryt 2004, 200 m mot., 2:06.47
Sławomir Kuczko, Budapeszt 2006, 200 m klas., 2:12.12
Paweł Korzeniowski, Budapeszt 2006, 200 m mot., 1:55.04
Otylia Jędrzejczak, Budapeszt 2006, 200 m dow., 1:57.25
Bartosz Kizierowski, Budapeszt 2006, 50 m dow., 21.88
Otylia Jędrzejczak, Budapeszt 2006, 200 m mot., 2:07.09
Paweł Korzeniowski, Eindhoven 2008, 200 m mot., 1:54,38
Paweł Korzeniowski, Budapeszt 2010, 200 m mot., 1:55.00
Marek Petrusewicz, Turyn 1954, 200 m klas., 2:42,5
Leszek Górski, Split 1981, 400 m zm., 4:23,62
Artur Wojdat, Bonn 1989, 200 m dow., 1:47,96
Rafał Szukała, Bonn 1989, 200 m mot., 2:00,62
Artur Wojdat, Ateny 1991, 400 m dow., 3:49,09
Rafał Szukała, Ateny 1991, 200 m mot., 2:01,01
Konrad Gałka, Wiedeń 1995, 200 m mot., 1:59.50
Marcin Maliński, Wiedeń 1995, 400 m zm., 4:18.32
Alicja Pęczak, Sewilla 1997, 200 m klas., 2:28.04
Otylia Jędrzejczak, Helsinki 2000, 100 m mot., 58,97
Otylia Jędrzejczak, Berlin 2002, 100 mot., 57,97
Katarzyna Baranowska, Budapeszt 2006, 200 m zm., 2:13,36
Otylia Jędrzejczak, Joanna Budzis, Agata Zwiejska, Paulina Barzycka Budapeszt 2006, 4x200 m dow., 7:56,32
Grażyna Dziedzic, Split 1981, 200 m klas., 2:35.35
Agnieszka Czopek, Split 1981, 200 m mot., 2:13.57
Agnieszka Czopek, Split 1981, 400 m zm., 4:50.75
Mariusz Podkościelny, Bonn 1989, 400 m dow., 3:49,29
Mariusz Podkościelny, Bonn 1989, 1500 m dow., 15:19,29
Ewa Synowska, Ateny 1991, 400 m zm., 4:47,92
Alicja Pęczak, Wiedeń 1995, 200 m klas., 2:30.59
Alicja Pęczak, Wiedeń 1995, 200 m zm., 2:17.42
Rafał Szukała, Wiedeń 1995, 100 m mot., 53.45
Mariusz Siembida, Marek Krawczyk, Marcin Kaczmarek, Bartosz Kizierowski, Sewilla 1997, 4x100 zm., 3:42.20
Mariusz Siembida, Stambuł 1999, 50 m grzb., 26,07
Otylia Jędrzejczak, Stambuł 1999, 200 m mot., 2:11,60
Alicja Pęczak, Stambuł 1999, 200 m klas., 2:28,93
Bartosz Kizierowski, Berlin 2002, 50 m grzb., 25.82
Otylia Jędrzejczak, Madryt 2004, 100 m mot., 58,85
Katarzyna Baranowska, Budapeszt 2006, 400 m zm., 4:40,02
Mateusz Sawrymowicz, Eindhoven 2008, 1500 m dow., 14:58,78
Konrad Czerniak, Budapeszt 2010, 100 m mot., 52.16
Medaliści Mistrzostw Europy (basen 25 m)
Krzysztof Cwalina, Stavanger 1994, 50 m dow., 22.01
Mariusz Siembida, Rostock 1996, 50 m grzb., 25.03
Mariusz Siembida, Rostock 1996, 100 m grzb., 53.56
Alicja Pęczak, Rostock 1996, 200 m klas., 2:26.11
Alicja Pęczak, Sheffield 1998, 100 m klas., 1:07.71
Alicja Pęczak, Sheffield 1998, 200 m klas., 2:25.18
Alicja Pęczak, Sheffield 1998, 200 m zm., 2:12.05
Alicja Pęczak, Walencja 2000, 100 m klas., 1:06.95
Otylia Jędrzejczak, Antwerpia 2001, 200 m mot., 2:07.95
Aleksandra Urbańczyk, Wiedeń 2004, 100 m zm., 1:00.75
Katarzyna Baranowska, Triest 2005, 200 m zm., 2:10.25
Paweł Korzeniowski, Triest 2005, 200 m mot., 1:50.89
Katarzyna Baranowska, Triest 2005, 400 m zm., 4:33.70
Beata Kamińska, Triest 2005, 100 m klas., 1:06.51
Sławomir Kuczko, Triest 2005, 200 m klas., 2:07.01
Katarzyna Baranowska, Helsinki 2006, 200 m zm., 2:09.47
Otylia Jędrzejczak, Helsinki 2006, 200 m mot., 2:04.94 (RE)
Paweł Korzeniowski, Helsinki 2006, 200 m mot., 1:52.33
Paweł Korzeniowski, Debreczyn 2007, 400 m dow., 3:38.72
Mateusz Sawrymowicz, Debreczyn 2007, 1500 m dow., 14;24,54
Otylia Jędrzejczak, Debreczyn 2007, 200 m mot., 2:03,53 (RŚ)
Radosław Kawęcki, Szczecin 2011, 200 m grzb., 1:49,15
Konrad Czerniak, Szczecin 2011, 50 m dow., 20,88
Konrad Czerniak, Szczecin 2011, 100 m mot., 49,62
Mateusz Sawrymowicz, Szczecin 2011, 1500 m dow., 14:29.81
Radosław Kawęcki, Szczecin 2011, 100 m grzb., 50,43
Dagmara Komorowicz, Stavanger 1994, 50 m grzb., 0:28,85
Artur Paczyński, Rostock 1996, 200 m klas., 2:10,69
Alicja Pęczak, Rostock 1996, 200 m zm., 2:13,07
Alicja Pęczak, Walencja 2000, 200 m klas., 2:24,17
Agnieszka Braszkiewicz, Walencja 2000, 50 m klas., 0:31,55
Sławomir Kuczko, Wiedeń 2004, 200 m klas., 2:07,61
Paweł Korzeniowski, Wiedeń 2004, 200 m mot., 1:53,19
Aleksandra Urbańczyk, Wiedeń 2004, 200 m zm., 2:10,64
Beata Kamińska, Triest 2005, 50 m klas., 0:30,71
Katarzyna Dulian, Triest 2005, 200 m klas., 2:23,24
Aleksandra Urbańczyk, Triest 2005, 200 m zm., 2:11,11
Paweł Korzeniowski, Triest 2005, 400 m dow., 3:38,20
Otylia Jędrzejczak, Helsinki 2006, 200 m dow., 1:54,39
Przemysław Stańczyk, Helsinki 2006, 400 m dow., 3:39,92
Mateusz Sawrymowicz, Helsinki 2006, 1500 m dow., 14:28,43
Sławomir Kuczko, Helsinki 2006, 200 m klas., 2:06,61
Katarzyna Baranowska, Helsinki 2006, 400 m zm., 4:32,78
Katarzyna Baranowska, Debreczyn 2007, 200 m zm., 2:09,25
Aleksandra Urbańczyk, Debreczyn 2007, 100 m zm., 1:00,53
Paweł Korzeniowski, Debreczyn 2007, 200 m mot., 1:51,61
Radosław Kawęcki, Stambuł 2009, 200 m grzb., 1:49,13
Paweł Korzeniowski, Stambuł 2009, 200 m mot., 1:50,13
Alicja Pęczak, Espoo 1992, 100 m zm., 1:02,76
Alicja Pęczak, Espoo 1992, 50 m klas., 0:31,73
Alicja Pęczak, Rostock 1996, 100 m klas., 1:08,33
Przemysław Wilant, Walencja 2000, 100 m grzb., 0:53,21
Bartosz Kizierowski, Dublin 2003, 50 m dow., 0:21,54
Paweł Korzeniowski, Dublin 2003, 200 m mot., 1:53,68
Paweł Korzeniowski, Wiedeń 2004, 200 m dow., 1:45,58
Paweł Korzeniowski, Wiedeń 2004, 400 m dow., 3:41,36
Mateusz Sawrymowicz, Triest 2005, 1500 m dow., 14:38,86
Paulina Barzycka, Triest 2005, 200 m dow., 1:55,97
Paweł Korzeniowski, Helsinki 2006, 200 m dow., 1:44,41
Paweł Korzeniowski, Helsinki 2006, 400 m dow., 3:40,40
Beata Kamińska, Helsinki 2006, 200 m klas., 2:24,87
Aleksandra Urbańczyk, Helsinki 2006, 200 m zm., 2:24,87
Otylia Jędrzejczak, Debreczyn 2007, 100 m mot., 58,40
Paweł Korzeniowski, Debreczyn 2007, 200 m dow., 1:44,05
Łukasz Wójt, Rijeka 2008, 400 m zm., 4:05,13
Paweł Korzeniowski, Szczecin 2011, 400 m dow., 3:40,54
Aleksandra Urbańczyk, Ewa Ścieszko, Anna Dowgiert, Katarzyna Wilk, Szczecin 2011, 4x50 m zm., 1:48,70
Konrad Czerniak, Szczecin 2011, 50 m mot., 22,77
Rekordziści świata
- Marek Petrusewicz, 100 m stylem klasycznym, 1:10,9 (18 października 1953, Wrocław)
- Marek Petrusewicz, 100 m stylem klasycznym, 1:09,8 (23 maja 1954, Wrocław)
- Artur Wojdat, 400 m stylem dowolnym, 3:47,38 (25 marca 1988, Orlando)
- Otylia Jędrzejczak, 200 m stylem motylkowym, 2:05,78 (4 sierpnia 2002, Berlin)
- Otylia Jędrzejczak, 200 m stylem motylkowym, 2:05,61 (28 lipca 2005, Montreal)
- Otylia Jędrzejczak, 200 m stylem motylkowym (basen 25 m), 2:03.53 (13 grudnia 2007, Debreczyn)
Rekordziści Europy
- Otylia Jędrzejczak, 200 m stylem motylkowym, 2.07,81 (18 września 2000, Sydney)
- Otylia Jędrzejczak, 200 m stylem motylkowym (basen 25 m), 2:04,94 (7 grudnia 2006, Helsinki)
- Mateusz Sawrymowicz, 1500 m stylem dowolnym, 14:45,94 (1 kwietnia 2007, Melbourne)
- Paweł Korzeniowski, 200 m stylem motylkowym, 1:54,38 (21 marca 2008, Eindhoven)
Lista polskich pływaków – finalistów IO, MŚ oraz ME
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
Przypisy
|
Pływanie oraz inne sporty wodne |
|
|
|
|
| Zawody |
|
|
| Medaliści Igrzysk Olimpijskich |
|
|
| Rekordy |
|
|