Ten artykuł dotyczy formatu plików. Sprawdź też:
pdf.
| Portable Document Format (PDF) |
 |
| Rozszerzenia pliku |
.pdf |
| Typ MIME |
application/pdf, application/x-bzpdf, application/x-gzpdf |
| Producent |
Adobe Systems |
PDF (ang. Portable Document Format, przenośny format dokumentu) – format plików służący do prezentacji, przenoszenia oraz drukowania treści tekstowo-graficznych, zbudowany oraz promowany przez firmę Adobe Systems. Język opisu pliku PDF jest okrojoną wersją języka programowania PostScript wzbogaconą o elementy hipertekstowe.
Dostępna jest bezpłatnie pełna specyfikacja formatu PDF. 29 stycznia 2007 firma Adobe postanowiła w całości otworzyć format PDF oraz przekazać jego pełną specyfikację organizacji AIIM[1]. 2 lipca 2008 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna ogłosiła uznanie PDF 1.7 za obowiązujący standard ISO 32000-1:2008[2].
Oprogramowanie
Czytnik tego formatu (program Acrobat Reader) jest udostępniany za darmo przez firmę Adobe na wiele platform sprzętowo-programowych, natomiast oprogramowanie służące do modyfikowania tych plików jest rozpowszechniane płatnie. Istnieje jednak szereg aplikacji płatnych oraz darmowych, w różnym stopniu (i z różnym skutkiem) mogących wyświetlać, tworzyć oraz modyfikować pliki w tym formacie – najbardziej znanym pakietem jest Ghostscript, na którym opierają się pewne sterowniki do tworzenia PDF (programy działające jak wirtualna drukarka), są także aplikacje on-line napisane w PHP, służące do tworzenia PDF, np. FPDF.
Wiele programów o innym przeznaczeniu dysponuje funkcją eksportu swoich dokumentów do formatu PDF – w tym przeważajaca ilość pakietów biurowych oraz praktycznie wszystkie współczesne programy DTP, ponadto oprogramowanie DTP ma aktualnie jako standard także import tych dokumentów, a pewne z tych programów wykorzystują pdf jako swój podstawowy format.
Dla polskiego użytkownika istotna jest możliwość poprawnego generowania polskich liter w dokumencie PDF. W środowisku Windows możliwość tę zapewniają takie sterowniki, jak darmowe (freeware) GhostScript + Redmon, CutePDF Printer, Free EasyPDF, PDF995 SuitePDF Creator, Primo PDF, RoboPDF Home Edition, PDFCreator, a także płatne (shareware) 602PrintPack, eDoc Printer PDF Pro, FinePrint pdfFactory Pro, Jaws PDF Creator, MakePDF for Word czy BullZip PDF Printer.
Bezpieczeństwo
Istnieje możliwość szyfrowania dokumentów PDF oraz specyfikowania ograniczeń czynności, które nie bywają dokonywane przez użytkownika (DRM)[3].
Żeby otworzyć zaszyfrowany dokument trzeba znać hasło użytkownika. Pierwotnie stosowany był szyfr o 40-bitowym kluczu, co nie zapewniało jednak wystarczającego bezpieczeństwa. W nowszych wersjach używa się szyfru o kluczu 256-bitowym, co czyni go wydatnie odporniejszym na próby złamania.
Pozostałe zabezpieczenia polegają na tym, że bez podania "hasła głównego" oprogramowanie Adobe nie pozwoli na wykonywanie czynności zabronionych w odpowiednim polu dokumentu PDF. Potrafią to być: kopiowanie tekstu oraz obrazków (poza system PDF, gdzie da się je np. wkleić do e-maila, umieścić na stronie WWW itd.), drukowanie, modyfikacja, wypełnianie formularzy oraz parę innych. Funkcja ta nie ma jednak żadnych kryptograficznych zabezpieczeń oraz z łatwością da się te zabezpieczenia obejść otwierając dokument w innym programie albo modyfikując dokument celem zmiany listy zabronionych czynności za pomocą jednego z wielu przeznaczonych do tego narzędzi.
Obchodzenie tych zabezpieczeń samo w sobie nie stanowi naruszenia praw autorskich.
Problemy z użytecznością dokumentów PDF
Format PDF powstał jako format wynikowy, mający zachować pełny wygląd dokumentu po wydrukowaniu. Dokumenty zapisane jako PDF czytane są na ekranie monitora stwarzają wiele problemów użyteczności:
- W darmowym czytniku dla systemu Windows – Adobe Reader nie ma możliwości dodania zakładek.
- Nie da się powiększyć rozmiaru jedynie tekstu, jedyna możliwość to zoom całego dokumentu, ale wtedy z ekranu znika cząstka przeglądanej strony – czytelnik musi korzystać z pasków przewijania (problem ten stał się naprawiony w programach Adobe Reader od wersji 7, które zawierają funkcję Reflow dostosowującą tekst dokumentu do rozmiarów ekranu).
- Trudności napotyka skopiowanie tekstu z dokumentu. W przypadku tekstów polskojęzycznych traci się nieraz polskie znaki. Wielu twórców dokumentów w formacie PDF nadużywa też ochrony przed kopiowaniem.
- Standardowe narzędzia wyszukiwawcze w systemie Windows nie umieją przeszukiwać plików PDF. Częściowo robią to aplikacje takie jak Google Desktop.
Pewni ludzie zalecają (por. np. Nielsen[4]), by dokumenty PDF były wykonywane wtedy oraz tylko wtedy, gdy:
- dokument jest przeznaczony jedynie do druku, nie do czytania na ekranie monitora,
- chce się zachować jednolity wygląd takiego dokumentu,
- istnieje potrzeba skorzystania z powyżej opisanych zabezpieczeń.
Niemniej możliwość zapisania obszernych dokumentów w jednym pliku PDF, po którym poruszanie się dzięki zakładkom (bookmarks) oraz wewnętrznym odnośnikom (hiperłączom) jest ułatwione, sprawia, że format coraz częściej stosowany jest także do prezentacji on-line (czytania na ekranie). Odpowiednio przygotowany PDF otwarty w nowszych wersjach czytnika Adobe Reader (7+), dopuszcza nie tylko na kopiowanie oraz wyszukiwanie tekstów, ale także na wprowadzanie przez użytkownika komentarzy.
Sprawdź też
Sprawdź hasło
PDF w Wikisłowniku
Przypisy
Linki zewnętrzne
