Ten artykuł dotyczy państwa. Sprawdź też:
Palau – miejscowość we Włoszech oraz
Palauanie - rdzenni mieszkańcy Palau.
Palau, Republika Palau (ang. Republic of Palau, palau Belau, Belu’u era Belau) – wyspiarskie państwo samorządowe, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi, leżące na Oceanie Spokojnym, w Oceanii oraz w Mikronezji, ok. 1160 km na południe od Guam, ok. 800 km na wschód od Filipin oraz 3200 km na południe od Tokio. Zawiera w sobie zachodnią cząstka archipelagu Karolinów oraz 4 pojedyncze wyspy koralowe (Sonsorol, Merir, Pulo Anna oraz Tobi) oraz atol Helen (łącznie ponad 250 wysp).
Historia
Wyspy odkryte zostały w 1543 przez R. L. de Villalobosa. Od końca XVII wieku do 1899 jako cząstka Karolinów stanowiły posiadłość hiszpańską, a następnie zostały sprzedane Niemcom, które rozpoczęły na wyspach wydobycie boksytów (rudy aluminium) oraz innych zasobów.
Koror w okresie administracji japońskiej
W 1914 roku wyspy przejęli Japończycy[1]. Sześć lat później wprowadzono administracje japońską z ramienia Ligi Narodów. Podczas II wojny światowej w 1944 wyspy zostały zajęte przez Stany Zjednoczone[2] po Bitwie o Peleliu.
Po wojnie, w latach 1947-1994 terytorium powiernicze ONZ pod administracją USA (do 1990 w ramach Powierniczych Wysp Pacyfiku).
W 1978 Palau stało się oddzielnym państwem oraz przyjęło nazwę Belau (po podziale administracyjnym przez USA wysp Oceanu Spokojnego). W 1979 mieszkańcy Palau odrzucili propozycję wstąpienia do Sfederowanych Stanów Mikronezji. W 1981 państwo przyjęło konstytucję Palau. W tym samym roku była także wprowadzona autonomia wewnętrzna kraju. W 1982 władze państwa zawarły ze Stanami Zjednoczonymi układ o wolnym stowarzyszeniu swobodnym stowarzyszeniu. Ratyfikowano go w 1993.
1 października 1994 Palau uzyskało niepodległość jako państwo stowarzyszone z USA. Państwo utrzymuje związki o charakterze gospodarczym z USA, Japonią oraz Tajwanem (pomoc finansowa). 15 grudnia 1994 było członkiem ONZ oraz kilku innych organizacji międzynarodowych.
Ustrój polityczny
Budynek Kongresu Narodowego w Ngerulmud
Palau jest republiką. Konstytucja była przyjęta w 1980, zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 1981 roku. Polityka zagraniczna oraz obronna podlega USA. Głową państwa oraz szefem rządu jest prezydent, wybierany na kadencję 4-letnią w wyborach powszechnych. Władza ustawodawcza trzeba do dwuizbowego Kongresu Narodowego (Izba Przedstawicieli oraz Senat), wybieranego w wyborach powszechnych. Władza wykonawcza trzeba do rządu, powoływanego przez prezydenta.
Geografia
-
Osobny artykuł: Geografia Palau.
Palau zawiera w sobie ponad 250 wysp (największe – Babeldaob, Koror) w zachodniej części archipelagu Karoliny, otoczonych szeroką rafą. Są jeziora krasowe z wodą morską oraz jaskinie. Najwyższym punktem jest Ngerchelchauus, który ma wysokość 242 m n.p.m. Klimat wysp to klimat równikowy wybitnie wilgotny (odmiana monsunowa): średnia temperatura miesięczna w ciągu całego roku wynosi ok. 28°C, a roczne opady 3800 mm. Bujna szata roślinna; drzewo żelazne, pandan, gaje palmy kokosowej. Palau ma bogatą faunę, jest tam ponad 1400 gatunków ryb, 700 korali, żyją tam także słonowodne krokodyle.
Podział administracyjny
-
Od 1984 roku Palau dzieli się na 16 stanów:
Gospodarka
Na większości wysp rośnie palma kokosowa. Główne rośliny żywieniowe: kolokazja (taro), maniok, bataty, banany. Dużą rolę odgrywa połów ryb (zwłaszcza tuńczyka), żółwi, muszli. Palau eksportuje ryby, olej kokosowy oraz koprę, wyroby rzemiosła artystycznego oraz szylkret. Rozwija się turystyka, sporty wodne.
Jako jedno z niewielu państw na świecie Palau nie ma długu zagranicznego.
Międzynarodowy port lotniczy położony jest na wyspie Babelthuap, połączonej mostem z wyspą Koror.
57% PKB pochodzi z usług, a pozostałe 43% z rolnictwa oraz przemysłu.
Ludność
Ludność posługuje się z reguły językiem palau (z grupy indonezyjsko-oceanicznej języków austronezyjskich) natomiast językiem urzędowym jest angielski. Stale zamieszkanych tylko 8 wysp, a średnia gęstość zaludnienia to 44 osoby/km².
Religia (2000)
-
-
Ciekawostki
- Na archipelagu leżą 3334 endemiczne gatunki roślin,
- Na wyspach Palau odbyła się 10 edycja programu Survivor_(reality_show), w Polsce znany jako "Ryzykanci".
- Na Palau średnia gęstość zaludnienia jest najbardziej zbliżona do średniej gęstości zaludnienia na świecie.
- Państwo Palau stworzyło pierwsze na świecie tzw. rekinie sanktuarium, zakazujące całkowicie połowów tych zwierząt na swoich wodach (powierzchnia około 600 tys. km kwadratowych jest wielkości prawie całej Francji).
Linki zewnętrzne
Sprawdź hasło
Palau w Wikisłowniku
Przypisy
- ↑ Oxford Wielka Encyklopedia Geografii tom 4. afryka, Australia oraz Oceania. Oxford Educational, 2005. ISBN 83-7425-138-7.
- ↑ Oxford Wielka Encyklopedia Świata tom 11.. Oxford Educational, 2005. ISBN 83-7325-701-2.
- ↑ [1] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona oraz Jasona Mandryka pt. "Operation World"
.jpg&filetimestamp=20110309193505)
