Parada Równości – demonstracja w postaci przemarszu ulicami Warszawy, będąca wg organizatorów aktem sprzeciwu wobec homofobii oraz dyskryminacji mniejszości seksualnych w polskim społeczeństwie.
Historia
Pomysłodawcą oraz współorganizatorem pierwszych Parad Równości był Szymon Niemiec, były prezes Międzynarodowego Stowarzyszenia Gejów oraz Lesbijek na Rzecz Kultury w Polsce. W latach 2005-2010 organizacją Parady zajmowała się specjalnie w tym celu powołana Fundacja Równości. Od roku 2011 organizacją Parady Równości zajmuje się oddolnie utworzony Komitet Organizacyjny – nieformalne zrzeszenie osób prywatnych oraz przedstawicieli organizacji, partii, mediów, fundacji oraz innych podmiotów.
W latach 2001, 2002 oraz 2003 1 maja na ulicach Warszawy organizowany był przemarsz osób sprzeciwiających się "dyskryminacji mniejszości seksualnych". W 2004 oraz 2005 roku ówczesny prezydent miasta, Lech Kaczyński, zakazywał organizowania Parad Równości. W 2004 roku przed ratuszem odbył się alternatywny Wiec Wolności, a w 2005 roku parada przeszła ulicami stolicy mimo formalnego, chociaż nielegalnego zakazu. Zaś wobec niewydania zakazu przez p.o. prezydenta, Mirosława Kochalskiego, w roku kolejnym (2006) odbyła się kolejna Parada. W roku 2010 Parada Równości połączona była z obchodami paneuropejskiej Europride.
Parada Równości w 2005 oraz konsekwencje
Próba zorganizowania Parady w 2005 roku była przedmiotem zainteresowania mediów. Działania prezydenta Warszawy, Lecha Kaczyńskiego, zmierzające do zablokowania Parady, spotkały się z protestem części mediów publicznych oraz prywatnych oraz części polityków. Lech Kaczyński oraz wspierający go politycy zakaz Parady tłumaczyli względami bezpieczeństwa oraz możliwymi zamieszkami prowokowanymi przez przeciwników Parady; zakaz motywowano także prywatnymi poglądami polityków.
Gdyż władze Warszawy wydały Fundacji Równości zakaz przeprowadzenia Parady, alternatywni organizatorzykto? ogłosili serię Wieców Równości, których nie da się było zablokować formalną decyzją administracyjną. Między wiecami zamierzano zorganizować nieoficjalny przemarsz. Nie wydano zakazu zaledwie na dwa wiece, co władze Warszawy ponownie uzasadniły względami bezpieczeństwa (na ten sam dzień zaplanowano kontrmanifestacje organizacji prawicowych) oraz utrudnieniami w ruchu miejskim.
Zdaniem policji w Paradzie wzięło udział około 2,5 tys. osób, zdaniem organizatorów – 10 tys., w tym wielu polityków lewicy, takich jak wicepremier Izabela Jaruga-Nowacka, wicemarszałek Sejmu Tomasz Nałęcz, senatorzy Maria Szyszkowska oraz Kazimierz Kutz, a także Claudia Roth oraz Volker Beck (niemieccy parlamentarzyści z partii Zielonych).
Parada spotkała się z protestami zorganizowanymi przez Młodzież Wszechpolską oraz próbami zablokowania; manifestanci zostali obrzuceni jajkami. Podczas parady zatrzymano 20 kontrmanifestantów, którzy wedle policji próbowali doprowadzić do starć z uczestnikami parady. Ranne zostały także dwie uczestniczki Parady.
Z uwagi na z Paradą 10 czerwca do Warszawy przyjechał pastor Åke Green, skazany w 2004 roku za "nawoływanie do nienawiści wobec osób LGBT" (w 2005 uniewinniony przez szwedzki Sąd Najwyższy). Pastor prezentował krytyczne stanowisko wobec Parady.
Po Paradzie Równości władze Warszawy oraz cząstka polityków skrytykowała zachowanie policji, która ochraniała, ich zdaniem, nielegalną demonstrację.
Rzecznik Praw Obywatelskich Andrzej Zoll na wniosek Magdaleny Środy, Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet oraz Mężczyzn, 30 czerwca 2005 roku wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o uznanie przepisów, na które powołał się Prezydent, za niezgodne z Konstytucją. Rozprawa odbyła się 18 stycznia 2006 roku pod przewodnictwem Ewy Łętowskiej. Trybunał orzekł, że przepis, na który prezydent Kaczyński powołał się, zabraniając demonstracji, jest niezgodny z Konstytucją w takim zakresie, w jakim narusza on wolność do zgromadzeń.
18 stycznia 2006 roku Parlament Europejski wystąpił z rezolucją potępiającą wszelką dyskryminację ze względu na orientację seksualną oraz wezwał państwa członkowskie Unii Europejskiej oraz Komisję Europejską do potępienia homofobii oraz jej objawów, a także podjęcia działań mających na celu ich zwalczanie.
3 maja 2007 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że władze Warszawy naruszyły Europejską Konwencję Praw Człowieka, zakazując przeprowadzenia Parady Równości w 2005 roku[1].
Kontrparada
W odpowiedzi na nielegalną Paradę Równości Młodzieży Wszechpolskiej wspólnie z Ligą Polskich Rodzin oraz Obozem Narodowo-Radykalnym zorganizowały legalną kontrparadę, za zgodą ówczesnego prezydenta Warszawy, Lecha Kaczyńskiego. Manifestacja odbyła się 18 czerwca 2005 roku w Warszawie pod nazwą "Parada Normalności". Podczas manifestacji uczestnicy wznosili pogardliwe hasła w stosunku do osób homoseksualnych[2], a działacz Młodzieży Wszechpolskiej, student pedagogiki z Ustki, zasłynął wyemitowaną przez TVN wypowiedzią, że "Pedalstwo wyplenił Adolf Hitler"[3]. Ówczesny poseł Wojciech Wierzejski zapowiedział delegalizację w Polsce organizacji lesbijsko-gejowskich.
Parada Równości w 2006 roku
Koncert Jimmy'ego Somervilla po paradzie
Parada Równości w 2006 roku odbyła się 10 czerwca. Zapoczątkował ją o godzinie 13:00 wiec pod Sejmem z udziałem około 3000 osób. Podczas marszu klubowa muzyka płynęła z jadącej platformy z wiszącymi hasłami: "Polskie rodziny kochają polskich gejów", "Homofobia zabija". Niesiono transparenty: "Każda miłość jest świętością", "Model rodziny – Jarek plus kot", "Homofobia szkodzi". W kolorowym korowodzie, szły pary gejowskie, lesbijskie oraz heteroseksualne. Pewni ludzie także tańczyli na ulicy. Były także małżeństwa z małymi dziećmi oraz ludzie starsi[4].
Udział w marszu wzięli także znani politycy centrum oraz lewicy: Jan Kułakowski, Marcin Święcicki, Ryszard Kalisz, Joanna Senyszyn, Marek Borowski, Magdalena Mosiewicz, Dariusz Szwed, Piotr Musiał. Przyjechała też duża grupa uczestników z zachodniej oraz północnej Europy, m.in. z Niemiec, Szwecji, Finlandii oraz Holandii (według szacunków NOP 2/3 demonstracji stanowili cudzoziemcy[5]). Obecny był także konserwatywny eurodeputowany ze Szwecji Christofer Fjellner, który powiedział: "Znałem Polskę jako kraj tolerancji. Dlatego zdziwiły mnie wypowiedzi Wojciecha Wierzejskiego nawołujące do nietolerancji wobec mniejszości. To zwyczajna głupota, a nie konserwatyzm"[6]. Wśród organizacji były obecne Partia Demokratyczna, Sojusz Lewicy Demokratycznej, Socjaldemokracja Polska, Pracownicza Demokracja, Młode Centrum, Zieloni 2004, Unia Lewicy III RP oraz RACJA Polskiej Lewicy.
Paradę próbowało zakłócić kilkadziesiąt osób, z reguły członków Narodowego Odrodzenia Polski ze wsparciem ze strony Obozu Narodowo-Radykalnego. Z tej grupy, obrzucającej jajkami oraz kamieniami uczestników marszu, policja zatrzymała 14 osób.
Parada zakończyła się przybyciem wedle wielorakich szacunków od kilku do 20 tys. osób na Placu Teatralnym[4]. Była to jedna z większych demonstracji w Warszawie po 1989 roku.
Wieczorem w związku z festiwalem odbył się koncert "After Party" Parady Równości 2006, w którym wystąpił pomiędzy innymi Jimmy Somerville.
Parada Równości w 2007 roku
Pochód Parady Równości 2007
Parada Równości, tym razem pod hasłem "Kochaj bliźniego swego", przeszła ulicami Warszawy 19 maja 2007 roku. Wedle szacunków policji, wzięło w niej udział około 4 tys. osób. Parada – jak mówili jej organizatorzy – miała przypominać o tym, że prawa człowieka są uniwersalne oraz przysługują wszystkim, także mniejszościom seksualnym. Uczestnicy nieśli tęczowe flagi oraz transparenty. Skandowano hasła "Homofobia stop", "Polska wolna od faszystów" oraz "Tu się leczy nacjonalizm". Na czele parady jechała platforma z głośnikami z muzyką. Wśród uczestników byli polscy oraz zagraniczni politycy, gośćmi Parady była profesor Maria Janion, profesor Magdalena Środa oraz Kazimiera Szczuka[7].
Paradzie towarzyszyło kilkudziesięciu kontrmanifestantów z Młodzieży Wszechpolskiej. Kontrmanifestanci próbowali zatrzymać paradę, kładąc się na jej trasie. Na transparentach kontrmanifestantów widoczne były hasła: "Homoseksualiści zagrożeniem dla świata", "Be happy, not gay", "Pederastia – to się leczy", "Syrenka warszawska, nasza heterolaska", "Bóg kocha człowieka, nienawidzi grzechu"[8]. Manifestacja zakończyła się przed ratuszem na placu Bankowym. Wieczorem na Koncercie Galowym Dni Równości w klubie Skarpa wystąpiły Kayah oraz Reni Jusis[7].
Parada Równości w 2008 roku
Zaplanowana na 7 czerwca 2008 Parada Równości odbyła się pod hasłem "Żyj, Kochaj, Bądź!"[9]. Było bezpiecznie oraz bez szczególnych incydentów. Parada Równości wyruszyła z placu Bankowego, a zakończyła się w Alejach Ujazdowskich pod Kancelarią Premiera. Były platformy, muzyka, pokazy tańca, drag queen, kolorowy oraz różnorodny tłum[10]. Trwała dwie godziny.
W Paradę włączyła się symbolicznie ambasada Wielkiej Brytanii, przed którą zawisła tęczowa flaga, na maszcie, na którym zwykle wisi flaga Unii Europejskiej[11].
W manifestacji wzięli udział m.in. Krystian Legierski, Kinga Dunin, Michał Piróg, Jacek Poniedziałek oraz Tomasz Raczek[12]. Z polityków był Marek Borowski[13]. Wedle organizatorów w paradzie uczestniczyło 7-8 tysięcy osób[14][15], zaś wedle szacunków policji ok. 2 tys. osób[16].
Około 100 osób uczestniczyło w kontrmanifestacji, która była szczelnie otoczona kordonem policji[17].
Podczas Festiwalu Dni Równości miało miejsce uroczyste rozdanie nagrody Hiacynt, przyznawanej przez Fundację Równości za zasługi na rzecz tolerancji, równouprawnienia oraz walki z dyskryminacją. Tegorocznymi laureatami tej nagrody zostali Marzanna Pogorzelska – nauczycielka z Kędzierzyna-Koźla oraz Reni Jusis, Dorota Wellman oraz Marcin Prokop, Stefania Grodzieńska oraz Piotr Pacewicz[18].
Parada Równości w 2009 roku
Zaplanowana na 13 czerwca 2009 Parada Równości odbyła się pod hasłem "40 lat równości, 20 lat wolności"[19]. Bez incydentów parada ruszyła z placu Bankowego, idąc Marszałkowską, aż do budynku Sejmu na ulicy Wiejskiej. Jak co roku, parada składała się z platform przeplatanych grupami ludzi. W tym roku były 4 platformy: Fundacji Równości (której motywem przewodnim były związki partnerskie[20]), Kampanii Przeciw Homofobii (z motywem mowy nienawiści) oraz Lambdy (z motywem edukacji seksualnej) oraz platforma klubu Toro. Przejście trwało około dwóch godzin.
W manifestacji wzięli udział m.in.: Robert Leszczyński, z polityków była Joanna Senyszyn[21]. Wedle organizatorów w paradzie uczestniczyło 2-3 tysiące osób[22]. Pierwszy raz w Polsce demonstrację otworzyła formacja lesbijek motocyklistek Dykes On Bykes. Zaraz za nimi szła grupa osób z transparentem: "Żądamy ustawy o związkach partnerskich". Trans-Fuzja promowała wdrożenie legitymacji dla osób transpłciowych[23].
Około 100 osób uczestniczyło w kontrmanifestacji. Pierwsza grupa oczekiwała na paradujących na rogu Pięknej oraz Marszałkowskiej, druga stała pod Sejmem.
Podczas Festiwalu Dni Równości miało miejsce uroczyste rozdanie nagrody Hiacynt, przyznawanej przez Fundację Równości za zasługi na rzecz tolerancji, równouprawnienia oraz walki z dyskryminacją. Tegorocznymi laureatami tej nagrody zostali w kategorii „osobowość”: Maria Janion (za rzetelną oraz niestrudzoną pracę naukową, wolną od stereotypów oraz rutyny, w której propaguje tolerancję wobec odmienności), w kategorii „media”: Barbara Pietkiewicz oraz Joanna Podgórska (za swoistą sztafetę pokoleń w dziennikarstwie, pełnym obiektywnych opisów różnorodności ludzkich losów), w kategorii „artysta” Ewa Kasprzyk, w kategorii „polityk”: Janusz Palikot (za odwagę stawiania pytań oraz zmuszania do dyskusji na temat inności), w kategorii „biznes” IBM-Polska (za konsekwentną realizację programów różnorodności, które pokazują, że społeczna odpowiedzialność biznesu bywa z powodzeniem stosowana także w Polsce)[24].
EuroPride 2010
Oficjalny symbol Parady 2010
W 2010 Parada Równości była połączona z paneuropejską paradą zwaną Europride[25]. Był to marsz członków społeczności LGBT, którego cele określały trzy główne hasła: równość, wolność oraz tolerancja, nawiązujące do tradycji rewolucji francuskiej, jak mówił Tomasz Bączkowski, prezes Fundacji Równości[26]. Jednym z celów polityczno-prawnych uczestników było domaganie się legalizacji związków partnerskich oraz ustawy antydyskryminacyjnej[27]. Przeprowadzone przez firmę sondażową PBC DGA na zlecenie "Gazety Wyborczej" badania opinii wykazują 45% poparcie warszawiaków dla Parady, wobec 44% sprzeciwu. W 2005 za podobną paradą opowiedziało się 33% mieszkańców miasta[28]. Małgorzata Głowania, współautorka raportu Naznaczeni. Mniejszości seksualne w Polsce[29], tak skomentowała te różnice w opiniach respondentów sondażu: To sygnał, że mieszkańcy zaczynają posiadać poczucie, że ich miasto jest otwarte, wielokulturowe[28].
Organizatorzy warszawskiej Europride, która w 2010 zastąpiła Paradę Równości, otworzyli w Warszawie przy ul. Nowy Świat 63 tzw. Pride House, tj. lokal, w którym goście oraz uczestnicy mogli się spotkać na organizowanych tam ekspozycjach, odczytach, dyskusjach. Był to równocześnie punkt informacyjny o samej paradzie oraz związanych z nią innych imprezach towarzyszących, którego koordynacją oraz zarządzaniem zajmowała się Kampania Przeciw Homofobii[30].
Wedle opinii organizatorów Parady oraz oficjalnych gości z zagranicy EuroPride 2010 w Warszawie zakończyło się sukcesem. Mimo, że zapowiedzi organizatorów o przyjeździe kilkudziesięciu tysięcy gości z zagranicy oraz planowanej paradzie na 70 tys. osób nie znalazły odzwierciedlenia w rzeczywistości[31], bowiem udział w niej wzięło, jak podają media, ok. 7-8 tys. osób[32][33]. Do stolicy Polski na samą Paradę oraz trwające już od wielu tygodni towarzyszące jej imprezy przyjechało wiele tysięcy osób[26].
Parada w Warszawie w 2010
Ukazało się wiele publikacji w mediach europejskich na ten temat m.in. w EuroNews, EuObserver, BBC, Wall Street Journal, France24, About.com[34] oraz innych.
Protesty przeciw EuroPride 2010
Na dwa tygodnie przed planowaną paradą do Ratusza w Warszawie spłynęło 2500 listów[35] z protestami mieszkańców Warszawy. Jeszcze przed dniem parady do Urzędu Miasta wpłynął apel o odwołanie parady. Organizatorzy apelu informowali, że zebrali przynajmniej 55 tys. podpisów warszawiaków, natomiast przedstawiciel Ratusza poinformował, że wie zaledwie o 4 tys. podpisów[36].
W dniu parady zorganizowanych było parę kontrmanifestacji, w największej z nich – Marszu Grunwaldzkim organizowanym przez Młodzież Wszechpolską organizatorzy zapowiadali udział 1 tys. osób[37]; wedle policji było ich około 300[38]. Ponadto w kilku innych miejscach Warszawy zorganizowano kontrmanifestacje oraz pikiety[39]. Pikiety organizatorzy zapowiadali m.in. na pl. Trzech Krzyży, placu Bankowym oraz placu Konstytucji. Wedle relacji prasowych dwie pierwsze składały się z 2-4 osób a na pl. Konstytucji nie było kontrdemonstrantów[40]. Protest przeciw EuroPride miał miejsce też we Wrocławiu, zorganizowany przez ultraprawicowa organizację Narodowe Odrodzenie Polski[41]. Z uwagi na z licznymi protestami oraz kontrdemonstracjami trasa parady była zmieniona oraz skrócona[42].
Parada Równości w 2011
Organizacją Parady Równości od roku 2011 zajmuje się powołany oddolnie Komitet Organizacyjny, który kontynuować chce tradycje pierwszych Parad. W skład Komitetu wejść może każda osoba chętna, a decyzje w nim podejmowane są w sposób demokratyczny. Komitet nie ma swojego przewodnictwa. Jedyną osobą reprezentującą Komitet jest jej rzecznik prasowy występujący pod pseudonimem Jej Perfekcyjność[43]. Nikt poza tym nie pełni w nim oficjalnych funkcji. Paradę Równości w odświeżonej formule[44] zaplanowano na 11 czerwca 2011[45]. Logotyp oraz slogan Parady Równości 2011 wybrane stał się w konkursie przez internautów, a ich autorzy otrzymali nagrody finansowe ufundowane przez członków Komitetu Organizacyjnego. Parada przeszła 11 czerwca 2011 spod Sejmu ulicami Matejki, Piękną, Kruczą, Al. Jerozolimskimi, Marszałkowską na pl. Bankowy. Wedle organizatorów oraz służb porządkowych brało w niej udział 4-6 tys. osób. Wśród postulatów parady były pomiędzy innymi uchwalenie ustawy o związkach partnerskich[46][47]. Parada obyła się bez protestów.
Przypisy
- ↑ WP.pl: Strasburg: polskie władze naruszyły prawa człowieka
- ↑ Nielegalna Parada Równości przeszła ulicami Warszawy
- ↑ Polsce niesiem odrodzenie
- ↑ 4,0 4,1 nullwiadomosci.onet.pl/1341353,2677,kioskart.html Onet.pl: Święto różnorodności Kolorowa parada tolerancji
- ↑ "10.06.2006: Warszawa: Parada dewiantów-napinaczy"
- ↑ "3 tys. osób przeszło w Paradzie Równości w Warszawie"
- ↑ 7,0 7,1 "Prof. Janion w cadillacu". Gazeta Wyborcza, 20 maja 2007. [dostęp 21 maja 2007].
- ↑ "Parada Równości przeszła ulicami Warszawy". Gazeta Wyborcza, 19 maja 2007. [dostęp 21 maja 2007].
- ↑ PARADA RÓWNOŚCI 2008. Fundacja Równości, 14 kwietnia 2008. [dostęp 16 maja 2008].
- ↑ Paradne święto różnorodności
- ↑ Queertv: Parada Równości 2008: Tęczowa flaga na ambasadzie (Sobota, 7.06.2008)
- ↑ Parada Równości 2008: Rozmowa z Tomaszem Raczkiem (Sobota, 7.06.2008)
- ↑ Parada Równości 2008: żyjemy razem, kochamy się, trwamy!
- ↑ Parada Równości na ulicach Warszawy
- ↑ Kolorowy oraz głośny marsz
- ↑ Stolica: Parada Równości bez zakłóceń
- ↑ Parada Równości przeszła przez Warszawę
- ↑ Wręczenie nagród Hiacynt na warszawskim Festiwalu Równości (Piątek, 06.06.08)
- ↑ PARADA RÓWNOŚCI 2009. Fundacja Równości, 1 czerwca 2009. [dostęp 14 października 2009].
- ↑ Parada 2009
- ↑ Homofobia to choroba
- ↑ Parada Równości 2009
- ↑ 40 lat równości, 20 lat wolności
- ↑ Hiacynty 2009
- ↑ PAP: Homoseksualiści zaleją Warszawę. Tvn24.pl, 27 września 2009. [dostęp 2009-10-19].
- ↑ 26,0 26,1 Przeszła parada różnorodności
- ↑ tvnwarszawa.pl, Gazeta Stołeczna: Europride w stolicy. Protesty zalewają ratusz. tvnwarszawa.pl, 2010-07-01. [dostęp 2010-07-02].
- ↑ 28,0 28,1 PBS DGA: EuroPride – test dla warszawiaków. Gazeta Wyborcza, 9 stycznia 2010. [dostęp 2010-05-01].
- ↑ Naznaczeni. Mniejszości seksualne w Polsce, raport pod red. prof. Ireneusza Krzemińskiego
- ↑ PrideHouse 2010 – EuroPride 2010
- ↑ EuroPride 2010 w Warszawie: ma być nawet 70 tys. ludzi
- ↑ Ok. 8 tys. osób na paradzie EuroPride 2010
- ↑ [1]
- ↑ Warsaw Gay Pride
- ↑ Dwa oraz pół tysiąca protestów przeciwko EuroPride – TVN Warszawa
- ↑ Protestami w Europride. Ratusz: "Nie zakażemy marszu" – TVN Warszawa
- ↑ Marsz Grunwaldzki przeszedł przez stolicę!
- ↑ Wprost 24 – Uczestnicy Marszu Grunwaldzkiego obrzucili jajkami przeciwników homofobii
- ↑ Wprost 24 – 8 tysięcy osób uczestniczyło w warszawskiej EuroPride
- ↑ nullwarszawa.gazeta.pl/warszawa/1,34889,8148373,EuroPride_2010_w_Warszawie__RELACJA_NA_ZYWO_.html?as=3&startsz=x Gazeta Wyborcza – "Relacja na żywo"]
- ↑ Wrocławskie NOP protestowało przeciw Europride 2010 – MM Moje Miasto
- ↑ Finisz EuroPride 2010 w Warszawie. Przeczytaj relację z marszu – Polska>
- ↑ Newsy - To internauci wybiorą logo Parady (...) - Twój tęczowy portal Gejowo.pl
- ↑ nullwww.newsweek.pl/artykuly/sekcje/spoleczenstwo/11-czerwca-parada-rownosci-2011--ma-byc-artystycznie,70361,1
- ↑ WstÄ™pne informacje o Paradzie RównoÅ›ci 2011 | Parada RównoÅ›ci 2011
- ↑ Wojciech Karpieszuk: Parada Równości zatrzymała budowę metra!. warszawa.gazeta.pl, 2011-06-12. [dostęp 2011-06-14].
- ↑ rik, mar, Darek Zalewski, PAP: Parada Równości. "Chrystus dołączyłby do nas - stale był z potrzebującymi" [WIDEO. gazeta.pl, 2011-06-11. [dostęp 2011-06-14].
Źródła internetowe