|
|
Ten artykuł od 2010-12 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Patent – potocznie: dokument wydawany przez urzędy patentowe; właściwie: ograniczone w czasie prawa właściciela rozwiązania technicznego do wyłącznego korzystania z wynalazku bądź wynalazków będących przedmiotem patentu w celach zawodowych albo zarobkowych na terenie państwa, które decyzją administracyjną patentu udzieliło, pod warunkiem wniesienia opłat za przynajmniej pierwszy okres ochrony od daty zgłoszenia.
Przyznanie patentu nie oznacza automatycznie przyznania prawa do korzystania z opatentowanego wynalazku. Może to wynikać z obowiązujących w danym kraju innych regulacji prawnych, bądź też dlatego, że urzeczywistnienie wynalazku pociąga za sobą naruszenie innych patentów. Na przykład: posiadacz patentu na konstrukcję broni niekoniecznie będzie miał prawo taką broń wytworzyć, a posiadacz patentu na nową konstrukcję opon może posiadać problem z patentami na zastosowanie konkretnego składu gumy do opon, opatentowanego przez inną osobę.
W ostatnich latach toczy się też publiczny spór na temat patentów na oprogramowanie, który ogniskuje się wokół przyjęcia albo odrzucenia przez Unię Europejską regulacji opartych na amerykańskim prawie patentowym.
Aspekty prawne zastrzeżeń patentowych
Zastrzeżenia patentowe, wyznaczając zakres przedmiotowy patentu, dopuszczają prawne ściganie osób, które wykorzystują wynalazek bez zgody jego właściciela. Odpowiednio: dla wzoru użytkowego udzielane jest prawo ochronne potwierdzane świadectwem ochronnym.
Ochrona patentowa oraz warunki, na jakich udzielane są patenty są we wszystkich państwach podobne. W Polsce patenty udzielane są przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej a, od przystąpienia Polski do Europejskiej Organizacji Patentowej 1 marca 2004 roku, także przez Europejski Urząd Patentowy, jeżeli w zgłoszeniu patentu europejskiego wskazana była Polska.
Patent jest ważny tylko w państwie, w którym zgłoszono wynalazek do ochrony. Patent jest ważny pod warunkiem terminowego uiszczania odpowiednich opłat okresowych, których wysokość rośnie zwykle wykładniczo z czasem. W Polsce, patent jest ważny maksymalnie przez 20 lat od daty zgłoszenia wynalazku, po czym wygasa, a wynalazek przechodzi do tzw. domeny publicznejpotrzebne źródło. Zbiór patentów na ten sam wynalazek udzielonych przez zróżnicowane urzędy patentowe tworzy tzw. rodzinę patentów analogów.
Ograniczenia ochrony patentowej
Uprawniony z patentu nie może zabronić:
- korzystania z wynalazku, który przejściowo istnieje w kraju ochrony (tzw. przywilej komunikacyjny)
- korzystania z wynalazku z uwagi na ważny interes państwowy (za wynagrodzeniem)
- korzystania z wynalazku dla celów badawczych oraz doświadczalnych
- wykonania leku (który stanowi wynalazek) w aptece na podstawie recepty
- korzystania z wynalazku osobie, która w dobrej wierze korzystała z wynalazku, w dacie jego pierwszeństwa – może ona z niego nadal bezpłatnie korzystać w swoim przedsiębiorstwie w tym samym zakresie, w jakim korzystała do tej pory (tzw. prawo uprzednio używającego),
- korzystania z wynalazku we własnym zakresie (w celach niezarobkowych).
Dokument patentowy
Zgłoszenie wynalazku do opatentowania publikowane jest przez urząd patentowy po upływie 18 miesięcy od daty pierwszeństwa do uzyskania patentu (a więc, od pierwszego zgłoszenia tego wynalazku w jednym z urzędów patentowych), przy czym na wniosek zgłaszającego publikacja następuje wcześniej. Dokument patentowy zawiera następujące elementy:
- stronę tytułową – zawiera dane bibliograficzne oraz skrót opisu,
- opis wynalazku oraz rysunek (jeżeli jest konieczny) – przedstawia szczegółowo wynalazek wraz z przykładami jego wykonania oraz stanowi wykładnię dla zastrzeżeń patentowych,
- zastrzeżenia patentowe – określają zakres ochrony patentowej.
Po przyznaniu patentu zostaje on wpisany do (jawnego) rejestru patentowego prowadzonego przez urząd patentowy.
Patenty polskie
W Polsce patentów udziela Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej. Od lat 90. spada liczba zgłaszanych wynalazków krajowych, jak oraz udzielanych patentów. W roku 1990 zgłoszono 4105 wynalazków oraz przyznano 3242 patenty, natomiast w roku 2003 zgłoszono już tylko 2268 wynalazków oraz udzielono 613 patentów.
Wzrasta za to ilość polskich wynalazków zgłaszanych za granicą. W 1995 roku zgłoszono poza granicami kraju 903 wynalazki oraz uzyskano 65 patentów, w roku 2001 zgłoszono 6969 wynalazków oraz uzyskano 116 patentów. W znacznej mierze wiąże się to z przystąpieniem Polski do Konwencji o Udzielaniu Patentów Europejskich oraz związanym z tym spadkiem liczby zgłoszeń krajowych na rzecz zgłoszeń europejskich, w których Polska była wybrana jako kraj wyznaczony.
Patenty Regionalne oraz Patenty w Unii Europejskiej
Europejski Urząd Patentowy jest tzw. regionalnym urzędem patentowym, udzielającym na podstawie Konwencji o udzielaniu patentów europejskich patentów obowiązujących w krajach należących do Europejskiej Organizacji Patentowej. Aktualnie są to 32 państwa europejskie, w tym wszystkie kraje Unii Europejskiej). Innymi regionalnymi organizacjami patentowymi, które udzielają patentów obowiązujących w wielu powiązanych ze sobą państwach, są:
Aktualnie w Komisji Europejskiej trwają też prace nad patentem wspólnoty, który w przeciwieństwie do patentu europejskiego, będącego w istocie wiązką niezależnych patentów krajowych, ma być jednorodny oraz autonomiczny na całym obszarze Unii Europejskiej. Decyzje w sprawach o naruszanie wynalazku chronionego patentem wspólnoty ma podejmować dwuinstancyjny scentralizowany Sąd Wspólnoty ds. Własności Przemysłowej (ang. Community Patent Court).
Międzynarodowe prawo patentowe
Chociaż patenty, a raczej dekrety dające wynalazcy monopol na stosowanie wynalazku, udzielane były w wielorakich krajach oraz na wielorakich warunkach już w średniowieczu, dopiero XIX-wieczna rewolucja przemysłowa prowadząca do rozwoju handlu międzynarodowego była przyczynkiem do rzeczywistej ewolucji oraz stopniowej harmonizacji międzynarodowego prawa patentowego, które trwają do dnia dzisiejszego.
Konwencja paryska
Pierwszą międzynarodową umową patentową była Międzynarodowa Konwencja o Ochronie Własności Przemysłowej zatwierdzona 20 marca 1883 r. w Paryżu przez przedstawicieli 11 państw założycielskich. Polska przystąpiła do Konwencji 11 listopada 1919 r. Na dzień 11 maja 2008 r. do konwencji paryskiej należą 172 państwa.
Zgodnie z postanowieniami konwencji paryskiej każdy, kto dokonał prawidłowego zgłoszenia wynalazku w jednym z państw Konwencji, otrzymuje 12 miesięcy na zgłoszenie tego samego wynalazku w innym państwie Konwencji z prawem przywołania daty pierwszeństwa z pierwszego prawidłowego zgłoszenia, z tym skutkiem, że dokonane w tym państwie w międzyczasie zgłoszenie takiego samego wynalazku przez inną osobę zostanie odrzucone.
Zgłoszenia z pierwszeństwem konwencyjnym są nadal najbardziej popularną formą międzynarodowej ochrony wynalazku, jeżeli intencją jego właściciela jest uzyskanie patentów zaledwie w kilku krajach świata.
Po dokonaniu zgłoszenia, kryteria zdolności patentowej wynalazku są rozpatrywane lokalnie zgodnie z ustawodawstwem danego kraju Konwencji.
Układ o Współpracy Patentowej (PCT)
-
Kolejną ważną międzynarodową umową patentową był Układ o Współpracy Patentowej (PCT), do którego trzeba 134 państw (w tym Polska), przy czym członkami układu bywają zaledwie państwa, które ratyfikowały konwencję paryską.
Układ ten dopuszcza na lepsze oszacowanie wartości rynkowej wynalazku oraz prawdopodobieństwa uzyskania patentów. Umożliwia on także przesunięcie zasadniczych wydatków dalszej procedury zgłoszeniowej w czasie.
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
