Ważne jest żeby firma która podejmie się widoczne są po około kilku tygodniach. Czas potrzebujemy to słowo i adres strony.
* wysoka skuteczność Twoich działamy. Istotna jest poszukiwania różnych badań nad wyszukiwarkach naprawdę dobre efektywnością, to E-Weblink oraz ile z nich:
Sprawdź tam, czy wybrane przez Ciebie słowa kluczowe
| República del Perú, Piruw Republika Republika Peru |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (hisz.) Firme y feliz por la unión (Silne oraz szczęśliwy dla jedności) |
|||||
| Hymn: Somos libres, seámoslo siempre | |||||
.svg&filetimestamp=20111203205709) |
|||||
| Język urzędowy | hiszpański, keczua oraz ajmara | ||||
| Stolica | Lima | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Ollanta Humala | ||||
| Szef rządu | premier Oscar Valdés | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
20. na świecie 1 285 220 km² 8,8 % |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
41. na świecie 29 181 000▲ 23 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | sol (PEN) | ||||
| Niepodległość | od  Hiszpanii28 lipca 1821 |
||||
| Religia dominująca | rzymski katolicyzm | ||||
| Strefa czasowa | UTC -5 | ||||
| Kod ISO 3166 | PE | ||||
| Domena internetowa | .pe | ||||
| Kod samochodowy | PE | ||||
| Kod samolotowy | OB | ||||
| Kod telefoniczny | +51 | ||||
 |
|||||
| 1 Lokalnie 2 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.) |
|||||
 Hasło Peru w Wikisłowniku |
|||||
Peru (Perú, Republika Peru – República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii oraz Argentynie oraz drugi największy kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.
Spis treści |
Wedle najpopularniejszej teorii nazwa Peru (hiszp. Perú, keczua Piruw) pochodzi od lokalnego słowa biru – „rzeka”. Inna z teorii wskazuje na imię indiańskiego wodza Beru, który zapytany przez hiszpańskich odkrywców o nazwę kraju, nie zrozumiał ich języka oraz podał swoje własne imię. Jeszcze inna z teorii odnosi się do słowa Pelu, które było dawną lokalną nazwą regionu.
Zgodnie z konstytucją z 31 grudnia 1993, Peru jest republiką, w której głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję. Prezydent ma dwóch wiceprezydentów. Członkowie rządu są mianowani przez prezydenta, na czele rządu stoi premier. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament – Kongres Republiki Peru, którego 120 członków jest wybieranych w wyborach powszechnych także na 5-letnią kadencję.
W Peru obowiązuje system prawa typu kontynentalnego, o dużych wpływach prawa hiszpańskiego. Struktura sądownictwa jest pięciostopniowa. Na szczycie systemu sądowego stoi Sąd Najwyższy. Poniżej leżą sądy wyższe, oraz sądy pierwszej instancji. Na dole hierarchii sądowej stoją zawodowi oraz niezawodowi sędziowie pokoju[1].
Na większości obszaru Peru jest klimat równikowy: wybitnie wilgotny w Amazonii oraz suchy górski w Andach. Na wybrzeżu klimat zwrotnikowy suchy, na co wpływ ma zimny Prąd Peruwiański. Zróżnicowanie klimatyczne ma wpływ na średnie opady oraz temperaturę w ciągu roku: w Amazonii przez cały rok średnio około 24-32 °C, mała amplituda temperatur, wysokie opady; na wybrzeżu 15-30 °C, skrajnie sucho.
Peru da się podzielić na 3 krainy geograficzne:
Wzdłuż wybrzeża ciągnie się wąski pas nizinny, który wielokrotnie nawiedzają trzęsienia ziemi. Jest to teren o klimacie suchym, miejscami o charakterze pustynnym oraz półpustynnym, o rocznych opadach zaledwie 20-50 mm. Temperatury średnie: 15-17 °C zimą oraz 19-21 °C latem. Na wybrzeżu spotyka się charakterystyczną mgłę zwaną garua, której zachodzenie jest związane z Prądem Peruwiańskim.
Chociaż nizinę nadmorską przecina kilkadziesiąt rzek, tylko 10 z nich wpada do morza. Pozostałe są rzekami okresowymi albo giną w piaskach pustyni. Działalność rolnicza oraz gospodarcza w tym regionie koncentruje się wzdłuż rzek. Rolnictwo ma za podstawę na sztucznej irygacji.
Costa stanowi ok. 12 % powierzchni kraju, jednak jest zamieszkiwana przez przeważajaca ilość ludności Peru (Sama Lima z przedmieściami liczy ponad 8 mln mieszkańców). Produkcja rolnicza w rejonie nadbrzeżnym przynosi ok. 50 % produkcji całego kraju.
Ważne uprawy:
Płynący wzdłuż wybrzeży chłodny Prąd Peruwiański przynosi obfitość ryb morskich. Rybołówstwo jest ważną dziedziną peruwiańskiej gospodarki oraz źródłem dochodu narodowego. Najważniejsze porty rybackie to: Pisco oraz Paracas.
Na przybrzeżnych wysepkach eksploatuje się złoża guano.
W północnej części wybrzeża leżą złoża ropy naftowej.
Na region andyjski składają się:
Z pasma Kordyliery Czarnej wypływają źródła Amazonki: Huallaga, Ukajali oraz Maranon.
Średnie temperatury: 19-23 °C latem, 5-10 °C zimą. Opady roczne – 800 do 900 mm, zdecydowana przeważajaca ilość opadów przypada na okres październik-kwiecień.
Pod względem gospodarczym w regionie Sierra największe znaczenie ma przemysł wydobywczy:
a także hutniczy – Cerro de Pasco oraz La Oroya.
Najważniejszą arterią komunikacyjną jest kolej transandyjska.
Największe miasto tego regionu to leżąca na wysokości 2339 m n.p.m. u stóp czynnego wulkanu Misti Arequipa. Odmienne ważne miasto regionu to dawna stolica państwa Inków – Cuzco.
Inne gałęzie przemysłu to przemysł spożywczy oraz włókienniczy.
Rolnictwo:
Selva istnieje we wschodniej części Peru. Jest to region o klimacie gorącym, wilgotnym równikowym. Średnie temperatury 20-35 °C, a opady roczne do 3500 mm. Przeważającą cząstka terenu zajmuje wilgotny las równikowy.
Z lasu pozyskuje się drewno (m.in. cedrowe oraz mahoniowe), kauczuk, chininę oraz balsam peruwiański.
Ten region Peru, chociaż zajmuje 2/3 powierzchni, jest zamieszkany przez tylko kilkanaście procent ludności.
Uprawy:
Jeziora:
Rzeki:
Peru podzielone jest na 25 regionów oraz prowincję Lima. Każdy region, co 4 lata, wybiera swój zarząd pod przewodnictwem prezydenta oraz rady regionu[2]. Planuje on rozwój regionu, realizuje publiczne projekty, promuje aktywność ekonomiczną oraz zarządza własnością publiczną[3]. Prowincja Lima jest zarządzana przez radę miejską[4].
Regiony:
Prowincje:
Peru jest krajem o bogatej, wielowiekowej historii. Na terenie obecnego Peru w okresie prekolumbijskim istniały rozwinięte cywilizacje indiańskie. Po zdobyciu Peru przez hiszpańskich konkwistadorów na czele z Francisco Pizarro, założono tu największe oraz najbogatsze wicekrólestwo. Mimo zrywów powstańczych Inków nie udało im się pokonać hiszpańskich kolonizatorów. W XIX wieku w całej Ameryce Południowej pojawiły się dążenia niepodległościowe od hiszpańskiej metropolii. Dopiero w 1821 dzięki obcym bojownikom Peru proklamowało niepodległość.
Mimo wielu bogactw naturalnych Peru w XIX oraz XX wieku nie mogło uzyskać odpowiadającej mu pozycji międzynarodowej. Sytuacja wewnętrzna kraju była niestabilna, a szerokie rzesze społeczne cierpiały biedę. Wielokrotnie armia, na dłuższe albo krótsze okresy, przejmowała władzę albo wpływała na polityczną sytuację w kraju.
Po okresie po części dyktatorskich rządów Alberto Fujimoriego, w demokratycznych wyborach władzę zdobył Alejandro Toledo, pierwszy prezydent indiańskiego pochodzenia w historii kraju oraz całej Ameryki Południowej. Mimo pewnych osiągnięć na polu gospodarki oraz względnego uspokojenia sytuacji w Peru, kraj ten nadal boryka się z licznymi problemami społeczno-politycznymi. Od 2006 do 2011 prezydentem ponownie był Alan Garcia Perez, którego poprzednie rządy w latach 1985-1990 doprowadziły kraj do zapaści gospodarczej. W wyborach w 2011 na prezydenta stał się wybrany Ollanta Humala, który objął urząd 28 lipca 2011.
Peru jest krajem rozwijającym się oraz obciążonym wysokim zadłużeniem zagranicznym, ale równocześnie jednym z najszybciej rozwijających się w całej Ameryce Południowej. Wzrost gospodarczy w 2006 wynosił 7,7 %, w 2007 8,9 %, a w roku 2008 9,8 %. Waluta jest stabilna, jednak inflacja wzrosła z 1,8 % w roku 2007 do 5,8 % w 2008. W 2008 PKB na osobę wynosił 8500 $.
Głównymi eksporterami do Peru są Stany Zjednoczone – 26,1%, Wielka Brytania – 11,6%, Chiny – 7,9%, Szwajcaria – 7,5%, Japonia – 4,9% (przemysł maszynowy, sprzęt transportowy, żelazo, stal, chemikalia, farmaceutyki, produkty żywnościowe). Najważniejsi importerzy to USA – 27,5%, Hiszpania – 8,3%, Chile – 7,9%, Brazylia – 4,7% oraz Kolumbia – 4,6% (ryby oraz produkty rybne, złoto, miedź, cynk, ropa, kawa, cukier, bawełna).
Podstawą gospodarki jest wydobycie oraz eksport rud miedzi (2 miejsce na świecie po Chile), cynku (2 miejsce po Chinach), ołowiu, żelaza, ropy naftowej oraz gazu ziemnego, bizmutu, rtęci, molibdenu, antymonu, srebra (1. miejsce w świecie – 2009), złota oraz guano (1 miejsce).
Przemysł przetwórczy (huty miedzi oraz żelaza, zakłady wzbogacania rud) od lat 80. jest stale rozbudowywany. W kraju istnieje także przemysł spożywczy, z reguły cukrowniczy, młynarski oraz przetwórstwa ryb, włókienniczy, środków transportu (montownia ciężarówek Volvo w Limie), chemiczny, cementowy, garbarski oraz rafineryjny.
Rozmieszczenie ośrodków przemysłowych w Peru jest nierównomierne – 50% przemysłu skupione jest wokół Limy, Arequipy oraz Trujillo.
Peru jest krajem górzystym, grunty orne zajmują zaledwie 3% pow. państwa. Uprawia się bawełnę, kukurydzę, ryż, pszenicę, jęczmień, kawy, kakao, maniok, trzcinę cukrową, banany, winorośl, tytoń, herbaty, owoce cytrusowe, drzewo kola, a u wschodnich podnóży Andów są także nielegalne uprawy krasnodrzewu pospolitego.
Zyski przynosi także eksploatacja drewna mahoniowca, cedru tropikalnego, kauczukowca, drzewa chinowego oraz kokainowego.
W kraju hoduje się owce, bydło, lamy, alpaki, trzodę chlewną.
W Peru istnieje wysoko rozwinięte rybołówstwo (4. miejsce w świecie), korzystające z bogatych łowisk przybrzeżnych, wynajmowanych też innym państwom.
Sieć komunikacyjna w Peru jest słabo rozwinięta.
Linie kolejowe w kraju pochodzą z reguły z XIX wieku oraz łączą andyjskie ośrodki wydobycia wielorakich surowców z portami na wybrzeży kraju. Przykładem jest, do niedawna najwyżej leżąca na świecie (do wysokości 4749 m n.p.m.), linia kolejowa Lima-La Oroya-Cerro de Pasco, wybudowana przez polskiego inżyniera Ernesta Malinowskiego. Aktualnie wyżej leżąca linia kolejowa istnieje w chińskim Tybecie.
Peru ma około 70 tys. km. dróg przeznaczonych do transportu kołowego.
Duże znaczenie ma żegluga rzeczna na Amazonce oraz jej dopływach oraz kabotażowa wzdłuż wybrzeży Oceanu Spokojnego. Główne porty rzeczne Peru to Iquitos oraz Pucallpa.
Międzynarodowe porty lotnicze leżą w Limie oraz Iquitos.
Główne porty morskie Peru:
Z populacją wynoszącą około 28 milionów ludzi Peru jest czwartym najludniejszym państwem Ameryki Południowej. Przewiduje się, że w 2050 roku populacja kraju wyniesie około 42 miliony osób.
W 2005 72,6% obywateli Peru mieszkało w miastach, a pozostałe 27,4% na terenach wiejskich. Główne miasta, z których każde ma ponad 200 tys. mieszkańców, to Lima (żyje w niej co czwarty obywatel Peru), Arequipa, Trujillo, Chiclayo, Piura, Iquitos, Chimbote, Cuzco oraz Huancayo.
Wedle spisu powszechnego z 1993 język hiszpański jest językiem ojczystym dla 80,3% obywateli Peru, a język keczua dla 16,5% Peruwiańczyków. Odmienne języki (głównie indiańskie) były językami ojczystymi dla 3% populacji kraju.
Peruwiańczycy są narodem wieloetnicznym, Indianie stanowią 45% populacji kraju, Metysi 37%, a biali (głównie pochodzenia hiszpańskiego) 15%.
Średnia długość życia wynosi dla mężczyzn 62 lata, a dla kobiet 66 lat.
| Najbardziej zaludnionych obszarów metropolitalnych | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| # | Obszary metropolitalne | Region | populacja | |||||||||
| 1 |  |
Lima | Lima | 9 450 585 | ||||||||
| 2 |  |
Trujillo | La Libertad | 906 313 | ||||||||
| 3 |  |
Arequipa | Arequipa | 886 708 | ||||||||
| 4 |  |
Chiclayo | Lambayeque | 782 955 | ||||||||
| 5 |  |
Piura | Piura | 496 717 | ||||||||
| 6 |  |
Iquitos | Loreto | 457 865 | ||||||||
| 7 |  |
Cuzco | Cuzco | 414 375 | ||||||||
| 8 |  |
Chimbote | Ancash | 375 567 | ||||||||
| 9 |  |
Huancayo | Junín | 359 550 | ||||||||
| 10 |  |
Tacna | Tacna | 287 321 | ||||||||
| *Szacunkowa populacja do roku 2012[5] *Konformacja głównych obszarów metropolitalnych:Lima,[6] Trujillo,[7] Arequipa,[8] Chiclayo.[9] |
||||||||||||
Wedle spisu powszechnego z 1993 czytać oraz pisać potrafi 88,9% populacji kraju (94.8% mieszkańców miast oraz 76,1% mieszkańców wsi).
Obowiązek szkolny w Peru zawiera w sobie bezpłatną szkołę podstawową oraz średnią.
Peru ma 16 uniwersytetów (najstarszy to Uniwersytet św. Marka w Limie, założony w 1551 roku), 5 politechnik oraz kilkanaście innych szkół wyższych oraz trzy akademie: Peruwiańską (zał. w 1887), Nauk Ścisłych oraz Przyrodniczych (zał. w 1939) oraz Medycyny (zał. w 1884).
W Peru, kraju uznawanym za ojczyznę ziemniaka, jest utworzony największy na świecie bank genów tej rośliny. Zdeponowano tam ponad 10 tysięcy jej odmian[10].
Peruwiańska kultura jest zakorzeniona w tradycjach hiszpańskich oraz rdzennej ludności, chociaż wpływ posiadają na nią także etniczne grupy Azjatów oraz Europejczyków.
Sztuka peruwiańska rozpoczęła się tworzeniem ceramiki, rzeźb, biżuterii przez wczesnych Indian. Najznamienitszym przykładem indiańskiej myśli architektonicznej jest Machu Picchu.
W czasach kolonialnych dominowała sztuka baroku. Przez ten okres rozwinęła się sztuka sakralna, czego dowodem jest zwiększenie liczby kościołów oraz dzieł religijnych.
Peruwiańska literatura była z początku przekazywana ustnie. Wiele spośród tych opowieści przetrwała do naszych czasów jako ludowe legendy. Hiszpanie wprowadzili pisanie dopiero w XVI wieku oraz prawie od razu pojawiły się kroniki oraz dzieła religijne. Najbardziej znanymi pisarzami są José Santos Chocano, José María Eguren, Julio Ramón Ribeyro oraz Mario Vargas Llosa.
Peruwiańska architektura to połączenie stylów europejskich oraz tubylczego spojrzenia. Dwie najważniejsze budowle epoki kolonialnej to Katedra w Cuzco oraz Kościół św. Klary w Cuzco. Następnie ukazała się sztuka Baroku. Przykładami tego okresu są Kościół w Compañía oraz fasada Uniwersytetu w Cuzco.
Wojna o niepodległość pozostawiła pustkę, która była wypełniona przez francuski neoklasycyzm. Architektura dwudziestowieczna pozostaje w sprzeciwie do funkcjonalizmu czego przykładem jest San Martin Plaza w Limie.
W 2010 Peruwiańczyk - Mario Vargas Llosa, otrzymał Literacką Nagrodę Nobla.
| Główne wyznania | |
| Religia | Liczebność |
|---|---|
| Katolicy | 15.700.000 |
| Protestanci oraz ewangelicy
|
2 709 000
|
| "Badacze Pisma Św."
|
890 000 320 000 |
| Religie Indian | 308 000 |
| Buddyzm | 79 550 |
| Bahaizm | 23 100 |
| Judaizm | 5 130 |
| Ateiści | 5 900 000 |
| Źródło: KZ (2000) [4] | |
W spisie powszechnym z 1993 89% Peruwiańczyków powyżej 12 roku życia określiło się jako katolików, 6,7% jako ewangelików, 2,6% jako wyznawców innych religii oraz 1,4% jako ateistów. Dane z 2005:
|
||||||||||
.svg&filetimestamp=20100802221314)
