Historyczne już pliki kart dziurkowanych, we wspólnej kartotece
Sprawdź hasło
plik w Wikisłowniku
Plik (ang. file) – zbiór danych o skończonej długości, posiadający szereg atrybutów oraz stanowiący dla użytkownika systemu operacyjnego całość. Nazwa pliku nie jest częścią tego pliku, lecz jest przechowywana w systemie plików.
Typy plików
Pliki dzieli się na parę typów:
- katalogi (stosuje się też nazwy foldery albo teczki) – (ang. directory), pliki zawierające spis odwołań do innych plików (w tym także do katalogów),
- dowiązania symboliczne – (ang. symbolic link) odwołanie do innego pliku; przeważajaca ilość operacji na tego typu plikach będzie w rzeczywistości wywoływane na plikach, na które one wskazują
- kolejki FIFO (ang. First In, First Out, w skrócie FIFO), gniazda (ang. sockets), strumienie danych itd. – realizujące bardziej złożone zadania, są nie w każdym systemie
- pliki wykonywalne (ang. executable files), skrypty (ang. scripts), pliki wsadowe (ang. batch files) – zawierające program do wykonania albo polecenia dla interpretera (często powłoki)
Ponadto system DOS rozróżnia pliki:
- tekstowe – dane zapisane w formie kodów ASCII łącznie z kodami sterującymi urządzeniami (np. drukarka, terminal, ekran) do których posiadają być wysłane,
- binarne – pozostałe pliki.
W systemach uniksowych pliki binarne oraz tekstowe są tożsame.
Atrybuty
Każdy plik może posiadać określone atrybuty.
DOS oraz Windows
W systemie DOS istnieje 6 atrybutów pliku:
- Tylko do odczytu – chroni pliki przed zmianą, usunięciem czy przeniesieniem;
- Ukryty – ukrywa pliki w widoku katalogu je zawierającym;
- Systemowy – przydzielony dla plików wykorzystywanych przez system operacyjny oraz należących do tego systemu;
- Archiwalny – atrybut pliku archiwalnego (określa czy dany plik stał się zmodyfikowany od momentu jego ostatniej archiwizacji, zwykle jest nadawany każdemu plikowi zaraz po jego utworzeniu albo zmodyfikowaniu);
- Katalog – oznacza, że plik jest katalogiem
- Volume – oznacza, że jest to tylko etykieta wolumenu
Dodatkowo, w systemach Windows obsługujących partycje NTFS używane są atrybuty:
- Szyfrowany – oznacza, że podczas zapisu zawartość pliku jest szyfrowana, a podczas odczytu deszyfrowana w sposób niewidoczny dla użytkownika. Zabezpiecza to przed nieautoryzowanym dostępem do danych w nim zawartych;
- Skompresowany – oznacza, że podczas zapisu, zawartość pliku jest kompresowana oraz tak zapisywana na zewnętrznym nośniku pamięci, a podczas odczytu dekompresowana w sposób niewidoczny dla użytkownika. Taki plik potrzebuje mniej miejsca do zapiania jego zawartości;
- Offline – oznacza, że zawartość pliku może nie być dostępna w systemie plików oraz znajdować się w innym miejscu (na przykład na taśmie )
- Tymczasowy – oznacza, że w miarę możliwości, system operacyjny powinien przechowywać plik w pamięci zamiast na dysku, dzięki czemu dostęp do pliku będzie wydatnie szybszy.
Ponadto, znaczenie atrybutów bywa modyfikowane flagami (na przykład FILE_FLAG_DELETE_ON_CLOSE oznacza że plik tymczasowy po zamknięciu nie jest zapisywany, tylko od razu usuwany). Niezależnie od tak zdefiniowanych atrybutów, w systemie plików NTFS są listy uprawnień (Access Control List), dzięki którym dla każdego pliku da się zdefiniować indywidualnie uprawnienia dotyczące każdego użytkownika oraz grupy w systemie.
Unix
W systemach unix-owych te atrybuty są następujące:
-
Osobny artykuł: chmod.
- Prawo odczytu przez właściciela
- Prawo odczytu przez grupę
- Prawo odczytu przez wszystkich
- Prawo zapisu przez właściciela
- Prawo zapisu przez grupę
- Prawo zapisu przez wszystkich
- Prawo wykonania przez właściciela
- Prawo wykonania przez grupę
- Prawo wykonania przez wszystkich
- Sticky bit
- SGID
- SUID
Sprawdź też
