Podhale – region kulturowy w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki oraz prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Podhale zajmuje środkową cząstka Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry. potrzebne źródło
Położenie
Podhale na przedwojennej mapie WIG
Północną granice Podhala stanowią Gorce. W krajobrazie Podhala są rozległe torfowiska oraz stożki napływowe.
Południową cząstka Podhala nazywa się czasem "Skalnym Podhalem" – zawiera w sobie ono obszar od Brzegów oraz Bukowiny po Zakopane, Kościelisko oraz Witów.potrzebne źródło
Największe miejscowości: Nowy Targ (historyczna stolica Podhala), Czarny Dunajec, Ludźmierz, Zakopane, Biały Dunajec, Szaflary, Białka Tatrzańska, Bukowina Tatrzańska, Poronin, Podczerwone, Chochołów, Witów, Koniówka oraz inne.
Gminy Podhala:
Wysokości bezwzględne tej krainy wahają się od 600 do 900 m n.p.m. Zimy są tutaj mroźne ze średnią temperaturą stycznia -6 °C oraz częstymi zamgleniami, lata natomiast – stosunkowo ciepłe (ze średnią temperaturą lipca 16 °C) oraz suche. potrzebne źródło
Kultura
-
Osobny artykuł: Podhalanie.
Bogata kultura ludowa rozwinęła się wśród wolnej od dawna od powinności pańszczyźnianych ludności góralskiej. Podobnie jak w przypadku ludności kurpiowskiej oraz łowickiej, miało to związek z jej znaczną swobodą.
Kolonizacja
Zapisy o początkach osadnictwa historycznego sięgają początku XIII w. Znany jest transumpt z 1251 przywileju księcia Henryka Brodatego z 1234, który zezwala Teodorowi Gryficie, wojewodzie krakowskiemu, osiedlać kolonistów niemieckich "in silva circa fluvios Ostrowsko, Dunaiecz et Dunaiecz niger, Rogoźnik, Lipietnicza, Słona, Ratainicha, Nedelsc, Stradoma, quantum est de sylva ipsius, dantes eciam sil his pactis et his condicionibus uti, quibus Theutonici Sleser ses in sylvis locati utuntur"[1]. tj. książę zezwala, na osadzanie osadników niemieckich (teutońskich Ślązaków) w lasach położonych koło rzek Ostrowsko, Dunajec oraz Czarny Dunajec, Rogoźnik prawoboczny dopływ Czarnego Dunajca, Lepietnica (lewoboczny dopływ Czarnego Dunajca) oraz Słona, Ratajnica, Niedzielsko oraz Stradomka na Beskidzie[2][3][4].
Słynne postacie z historii Podhala
Sprawdź też
Przypisy
- ↑ Kodeks Dyplomatyczny Małopolski, I 21
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego oraz innych krajów słowiańskich. t. IX. 684. WAiF. 1975-1977, Urkunden und erzählende Quellen zur deutschen Ostsiedlung im Mittelalter. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1970. cz. 2. str. 316
- ↑ Karl Rudolf Kötzschke. Quellensammlung zur deutschen Geschichte. t. IX. 1902. str. 94, Lud. t. 25-29, Nakładem Towarzystwa Ludoznawczego, 1926. str. 20,
- ↑ Kazimierz Tymieniecki, Zygmunt Wojciechowski, Roczniki historyczne.t. 26-28, 1960
Linki zewnętrzne