Preambuła (łac. praeambulum, od praeambulare, iść wcześniej) – wstęp do aktu prawnego, zwykle o istotnym znaczeniu politycznym (umowy międzynarodowe, konstytucje, rzadziej ustawy oraz akty niższego rzędu), opisujący okoliczności wydania aktu oraz określający cele, jakim powinien on służyć.
Przykładem bywają preambuły do Karty Narodów Zjednoczonych, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej czy Konstytucji Stanów Zjednoczonych a także do ustawy o języku polskim.
Patrz też komparycja
W Polsce
Formuła wielokrotnie używana w czasach PRL (np. preambuła do kodeksu pracy jako ideologiczna wykładnia normatywnego charakteru ustawy), dziś rzadziej stosowana przez ustawodawcę oraz zarezerwowana w szczególności dla aktów o szczególnym charakterze.
Istnieją dwa poglądy na temat jej znaczenia w akcie prawnym:
- odmawiający preambule jakiegokolwiek znaczenia prawnego, oraz
- uznający, że preambuła jest istotną częścią aktu normatywnego, oraz powinna być brana pod uwagę przy wykładni prawa. Do tego poglądu przychyla się przeważajaca ilość prawników oraz Trybunał Konstytucyjny stwierdzając, że co prawda preambuła sama w sobie nie rodzi skutków prawnych dla adresatów aktu normatywnego, nie oznacza to jednak, że jest pozbawiona znaczenia normatywnego. (Wyrok z 11 maja 2007 roku (K2/07))
W literaturze da się się spotkać z opiniami potwierdzającymi drugi z poglądów. Które mówią, że choć z preambuły nie wynikają określone nakazy postępowania dla adresatów aktu normatywnego, to jednak może ona odgrywać istotną rolę w procesie wykładni pozostałej treści tego aktu. Jej zadanie opiera się na ukierunkowaniu rozumienia poszczególnych unormowań, określeniu ich charakteru oraz wskazaniu systemu wartości, które trzeba uwzględniać przy ich interpretacji. Nie da się zatem uznać, że preambuła pozbawiona jest znaczenia prawnego. [1]
Przypisy
Sprawdź też