Protokół komunikacyjny to zbiór ścisłych reguł oraz kroków postępowania, które są automatycznie wykonywane przez urządzenia komunikacyjne w celu nawiązania łączności oraz wymiany danych.

Protokoły klasyczne

Protokoły klasyczne, których pierwowzorem był protokół teleksu, składają się z trzech części:

• procedury powitalnej (ang.) handshake, która opiera się na przesłaniu wzajemnej podstawowej informacji o łączących się urządzeniach, ich adresu (np. nr telefonu), szybkości oraz rodzaju transmisji itd.
• właściwego przekazu danych
• procedury analizy poprawności przekazu (np. sprawdzania sum kontrolnych) połączonej z procedurą pożegnania, żądaniem powtórzenia transmisji albo powrotem do procedury powitalnej

Przesyłana informacja bywa porcjowana – protokół musi umieć odtworzyć informację w postaci pierwotnej.

Protokołami tego rodzaju posługują się:

• teleksy
• faksy
• modemy
• programy komputerowe
• wiele innych urządzeń, włącznie z np. pilotami do telewizorów

Protokoły internetowe

Protokoły służące programom komputerowym do porozumiewania się pomiędzy sobą poprzez Internet są określone przez IETF w dokumentach zwanych RFC.

Przesyłanie danych komputerowych to niezwykle trudny proces, dlatego rozdzielono go na parę "etapów", warstw. Warstwy oznaczają w istocie poszczególne funkcje spełniane przez sieć. Najbardziej powszechny sposób organizacji warstw komunikacji sieciowej to Model OSI.

Poniżej wyszczególniono niektóre, popularne protokoły komunikacyjne wraz z numerem portu:

• DNS – 53
• FTP – 21
• HTTP – 80 (HTTP Proxy używa zwykle portu 8080)
• HTTPS – 443 (HTTP na SSL)
• IRC – 6667
• NNTP – 119
• POP3 – 110
• SPOP3 – 995 (POP3 na SSL)
• SMTP – 25
• SSH – 22
• Telnet – 23

Osobną klasą protokołów komunikacyjnych są protokoły do komunikacji grupowej (multicast), używane m.in. do transmisji telewizyjnych przez Internet, telekonferencji itp. Przykładami takich protokołów są RMTP (Reliable Multicast Transport Protocol), TOTEM, XTP, Muse oraz inne.

Protokoły stosowane w automatyce przemysłowej

• modbus
• profibus
• M-Bus
• SBus
• Foundation Fieldbus

Sprawdź też

• port protokołu – więcej o portach używanych przez protokoły komunikacyjne