Council of Europe
Conseil de l'Europe
Rada Europy |
|
|
|
| Język roboczy |
angielski, francuski |
| Siedziba |
Strasburg |
| Członkowie |
Albania, Andora, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia, Bośnia oraz Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czarnogóra, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Gruzja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Islandia, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Macedonia, Malta, Mołdawia, Monako, Niemcy, Norwegia, Polska, Portugalia, Rosja, Rumunia, San Marino, Serbia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Turcja, Ukraina, Węgry, Wielka Brytania, Włochy |
| Przewodniczący Komitetu Ministrów |
Samuel Žbogar |
| Utworzenie |
5 maja 1949 |
Rada Europy (ang. Council of Europe, fr. Conseil de l'Europe) – międzynarodowa organizacja rządowa skupiająca prawie wszystkie państwa Europy oraz parę państw spoza tego kontynentu takich jak Armenia czy Azerbejdżan. Jej podstawowym celem jest „osiągnięcie większej jedności pomiędzy jej członkami, aby chronić oraz wcielać w życie ideały oraz zasady stanowiące ich wspólne dziedzictwo oraz aby ułatwić ich postęp ekonomiczny oraz społeczny” (art. 1a Statutu Rady Europy). Realizując tak określony cel organizacja ta zajmuje się przede wszystkim promocją oraz ochroną praw człowieka, demokracji oraz współpracą państw członkowskich w dziedzinie kultury.
Rada Europy powstała 5 maja 1949 roku w wyniku podpisania przez 10 państw (Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię oraz Włochy) Traktatu Londyńskiego. Aktualnie liczy 47 członków. Jej siedzibą jest Strasburg.
Rada Europy jest wielokrotnie mylona z instytucjami Unii Europejskiej: Radą Europejską oraz Radą Unii Europejskiej, a nieraz nawet z samą Unią Europejską.
Powstanie Rady Europy
Potrzeba zaistnienia zintegrowanej Europy była dobitnie zasygnalizowana wkrótce po zakończeniu II wojny światowej w szeroko cytowanych słowach byłego premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla: "musimy zbudować pewnego rodzaju Stany Zjednoczone Europy" (1946). Drugim znaczącym wydarzeniem markującym drogę ku integracji było spotkanie ponad tysiąca przedstawicieli rozmaitych ruchów opowiadających się za bardziej zjednoczoną Europą. Spotkanie to odbyło się w Hadze w 1948 roku oraz znane jest jako Kongres Europy. Mając na uwadze cały pakiet rezolucji przyjętych podczas Kongresu oraz uwzględniając rozwój sytuacji w ówczesnej polityce międzynarodowej, rządy państw europejskich rozpoczęły wielostronne rokowania prowadzące do określenia kształtu nowej organizacji międzynarodowej. Ostatecznie w maju 1949 roku w pałacu St. James w Londynie, statut nowej organizacji stał się podpisany przez przedstawicieli dziesięciu krajów zachodnioeuropejskich. Wchodząc w życie trzy miesiące później statut ten utworzył Radę Europy, jako organizację międzynarodową o charakterze subregionalnym, otwartym tylko dla państw europejskich.
Trzeba posiadać świadomość tego, że założenie Rady Europy nie dokonało niczego samo przez się. Nie uczyniło ono automatycznie wykluczenia możliwości wybuchu nowej wojny. Było ono za to zaczynem pewnego procesu, który w ciągu kolejnych lat nabierał tempa oraz pozwolił zacieśniać współpracę pomiędzy państwami – członkami Rady Europy, współpracę rozumianą jako nieodzowny czynnik zachowania pokoju w Europie.
Zakres działalności Rady Europy
Rada Europy zwykle jest postrzegana jako organizacja, której zakres zainteresowań ogranicza się zaledwie do sfery ochrony praw człowieka. I rzeczywiście ustanowienie systemu takiej ochrony opartego na Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (1950) da się uznać za najbardziej imponujące osiągnięcie tej organizacji. Bezpośrednio z prawami człowieka powiązana jest polityka ochrony mniejszości narodowych, etnicznych, językowych, religijnych, kulturalnych, czy seksualnych; polityka językowa oraz ochrona praw migrantów: emigrantów, imigrantów, reemigrantów oraz repatriantów, uchodźców oraz azylantów, czy ludów koczowniczych, jak Romowie (Cyganie) czy Lapończycy. Niemniej nie da się zapominać, że Rada Europy prowadzi działania w wielu dziedzinach, w tym w poniektórych nie powiązanych bezpośrednio z prawami człowieka. Można tu wymienić: sprawy społeczne oraz gospodarcze, ochronę zdrowia, edukację, kulturę, media, ochronę środowiska, sprawy młodzieży oraz sportu a wreszcie współpracę prawną. Do dzisiaj pod auspicjami Rady Europy zawarto blisko 200 umów międzynarodowych (tzw. Konwencji Europejskich albo układów częściowych) dotyczących wielu ważkich zagadnień z zakresu wyżej wymienionych dziedzin.
Organy Rady Europy
Głównymi organami Rady Europy są:
Ponadto w ramach Rady Europy funkcjonuje szereg instytucji formalnie nie będących jej organami:
Członkowie Rady Europy
Państwa członkowskie oraz obserwatorzy Rady Europy.
Legenda
ciemnozielony – członkowie pierwotni
jasno zielony – członkowie wtórni
żółty – obserwatorzy w Zgromadzeniu Parlamentarnym
pomarańczowy – obserwatorzy w Komitecie Ministrów
czerwony – Białoruś, jedyne państwo europejskie wykluczone z Rady Europy
Członkiem Rady Europy może zostać każde zaproszone przez tę organizację państwo akceptujące zasady rządów prawa oraz ochrony praw człowieka. Kryteria te odzwierciedlają podstawowe wartości, na których ma opierać się ta organizacja. Gwarancją ich przestrzegania jest zobowiązanie nowych państw członkowskich do ratyfikacji Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w przeciągu roku od przystąpienia do organizacji. Kryteria ochrony praw człowieka, demokracji parlamentarnej oraz rządów prawa posiadają być strażnikami bram Rady Europy. Wyrażane są jednak wątpliwości, czy wszyscy członkowie Rady spełniają dzisiaj te kryteria. Przykładem bywa to, że spośród wszystkich czterdziestu siedmiu Państw Członkowskich RE, Federacja Rosyjska, jako jej członek, ma aktualnie moratorium zawieszające wykonywanie kary śmierci, mimo, że eliminacja możliwości wykonywania takiej kary jest jedną z ważniejszych przesłanek do wstąpienia do tej organizacji. Dodatkowo Państwami Członkowskimi RE wyjątkowo niebędącymi w geograficznych granicach Europy są: Armenia, Azerbejdżan, Cypr, Gruzja, Rosja oraz Turcja.
Na początku swego istnienia Rada Europy grupowała dziesięć państw zachodnioeuropejskich. Pozostałe państwa Zachodniej Europy stopniowo przystąpiły do organizacji zanim jesienią 1989 roku zaczął się upadek systemu komunistycznego w Europie Środkowej oraz Wschodniej. Nowe demokracje z tego regionu kandydujące do Rady Europy były przyjmowane od początku lat dziewięćdziesiątych (Węgry w 1990, Polska w 1991). Aktualnie liczba państw członkowskich wynosi 47.
Państwa założyciele, których ministrowie spraw zagranicznych podpisali 5 maja 1949 roku w Londynie konwencję o utworzeniu organizacji:
Państwa, które do organizacji przystąpiły później (uporządkowane wedle terminu akcesji):
Białoruś od września 1992 do stycznia 1997 miała status specjalnego gościa Rady Europy. Utraciła go z powodu niespełniającego norm demokratycznych referendum konstytucyjnego z września 1996 roku oraz ograniczania przez organy władzy państwowej swobód obywatelskich (zwłaszcza wolności słowa). Wniosek o członkostwo w Radzie Europy Białoruś złożyła 12 marca 1993 roku.
Stolica Apostolska ma od 1970 roku status obserwatora przy Komitecie Ministrów Rady Europy.
Status obserwatora przy instytucjach Rady Europy ma także parę krajów spoza Europy. Japonia oraz Stany Zjednoczone posiadają status obserwatora przy Komitecie Ministrów Rady Europy. Izrael ma status obserwatora przy Zgromadzeniu Parlamentarnym. Kanada oraz Meksyk posiadają zaś status obserwatora przy obu tych organach.
Konwencje Rady Europy
Rada Europy przyjmuje dokumenty mające charakter traktatów międzynarodowych, zwane konwencjami, do których potrafią przystępować państwa członkowskie Rady Europy, a w poniektórych przypadkach także europejskie kraje nieczłonkowskie, albo nawet pozaeuropejskie kraje nieczłonkowskie. Kraje przystępujące do konwencji potrafią poczynić pewne zastrzeżenia co do wyłączenia albo ograniczenia stosowania na ich terytorium poniektórych artykułów danej konwencji. W pewnych sytuacjach podpisywane są też dodatkowe protokoły do konwencji, do których mogą, ale nie muszą, przystąpić państwa, które wcześniej podpisały samą konwencję. Konwencja wchodzi w życie, jeśli zostanie podpisana oraz ratyfikowana przez odpowiednią liczbę państw.
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
|
Rada Europy |
|
| Państwa członkowskie |
|
 |
|
| Kandydaci |
|
|
| Obserwatorzy |
|
|
