Ten artykuł od 2012-05 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

W reakcji typu Sn2 rozerwanie wiązania oraz założenie nowego zachodzi równocześnie

Reakcja chemiczna – każdy proces, w wyniku którego pierwotna substancja zwana substratem przemienia się w inną substancję zwaną produktem^[1][2][3]. Aby cząsteczka substratu zamieniła się w cząsteczkę produktu konieczne jest rozerwanie przynajmniej jednego z obecnych w niej wiązań chemicznych pomiędzy atomami, bądź też założenie się przynajmniej jednego nowego wiązania. Reakcje chemiczne przebiegają z reguły z wydzieleniem albo pochłonięciem energii cieplnej, promienistej (alfa albo beta) albo elektrycznej^[3].

Reakcje proste oraz złożone

Reakcja prosta to pojedynczy akt zerwania albo powstania jednego wiązania chemicznego. W przyrodzie bardzo sporadycznie obserwuje się jednak reakcje proste. Można do nich zaliczyć np. rozpad cząsteczek chloru (Cl–Cl) pod wpływem promieniowania ultrafioletowego^{potrzebne źródło}.

Olbrzymia przeważajaca ilość obserwowanych reakcji to reakcje złożone, w których dochodzi równocześnie do rozpadu jednych wiązań oraz powstania drugich. Każdą reakcje złożoną da się zapisać jako ciąg następujących po sobie reakcji prostych, które w tym przypadku nazywają się reakcjami elementarnymi.

Np. reakcja pomiędzy bromowodorem oraz etylenem CH₂=CH₂, prowadząca do powstania bromoetanu (BrCH₂–CH₃), wiąże się z rozerwaniem wiązania H–Br, zamianą wiązania podwójnego C=C na wiązanie pojedyncze oraz powstaniem wiązania C–Br oraz C–H.

Kompletny zbiór reakcji elementarnych zachodzących podczas reakcji złożonej jest wielokrotnie nazywany jej mechanizmem.

Pojęcie reakcje złożone oznacza też przeciwieństwo reakcji elementarnych (również nazywanych prostymi albo izolowanymi). Wynik wielu reakcji, równocześnie zachodzących w roztworze, zależy od przebiegu wszystkich prostych reakcji cząstkowych. Do tak zdefiniowanych reakcji złożonych zalicza się np. reakcje równoległe, następcze, odwracalne, sprzężone oraz łańcuchowe^[4].

Rodzaje reakcji złożonych

W chemii organicznej przykładami reakcji złożonych są^{potrzebne źródło}:

• addycja (przyłączanie) – w wyniku tej reakcji reagująca cząsteczka ulega powiększeniu o atom albo grupę atomów; np. do cząsteczki etylenu (CH₂=CH₂) zostaje przyłączona cząsteczka bromowodoru (HBr) w wyniku czego powstaje nowa cząsteczka bromoetanu (BrCH₂–CH₃);
• substytucja (podstawienie) – w wyniku tej reakcji w cząsteczce następuje wymiana atomu albo ich grupy; jeden atom albo ich grupa odrywa się od cząsteczki, a odmienny atom albo ich grupa się w to miejsce przyłącza;
• eliminacja (oderwanie) – w wyniku tej reakcji od cząsteczki odrywa się atom albo grupa atomów oraz nic innego się w to miejsce nie przyłącza;
• przegrupowanie (reakcja wewnętrzna) – przemiana jednego związku chemicznego w odmienny związek odbywająca się bez przyłączania, oddawania albo postawiania jakiegokolwiek atomu (np. przemiana kwasu cyjanowego w izocyjanowy). Polega na rozerwaniu pewnych wiązań chemicznych i/lub utworzeniu innych. Mogą, lecz nie muszą towarzyszyć temu zmiany stopnia utlenienia atomów tworzących cząsteczki substratu.

W chemii nieorganicznej te same typy reakcji nazywa się czasami inaczej:

s – ciało stałe; c – ciecz; g – gaz; aq – roztwór wodny

Sprawdź też

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Reakcja chemiczna

Sprawdź hasło reakcja w Wikisłowniku

• Reakcje jonowe
• Reakcja odwracalna
• Reakcje równoległe
• Reakcje następcze
• Reakcja łańcuchowa
• Reakcje sprzężone

Przypisy