Received Pronunciation (RP), zwany także BBC English albo King's (Queen's) English – wymowa oraz akcent standardowego języka angielskiego używanego w Anglii. Stosunek języka standardowego do dialektów jest zbliżony do istniejącego w innych językach europejskich. Choć RP nie jest w żaden sposób uprzywilejowany, czynniki socjolingwistyczne sprawiają, że używanie tego wariantu języka nadaje mówiącemu prestiż na terytorium Anglii oraz Walii^[1]. Od czasów II wojny światowej istnieje coraz większe przyzwolenie na nauczanie oraz używanie języka angielskiego w innej formie niż standardowa^[2]. Przyjmuje się, że wariantem RP w najczystszej postaci operuje ok. 2 procent Brytyjczyków^[3]. Wedle Abercrombiego^[4] używanie wersji RP daje pewne przywileje w stosunku do dialektów lokalnych, nie daje ich jednak za granicą. Wariant RP jest z natury formalny, toteż jego używanie w sytuacjach potocznych może stwarzać wrażenie zbytniego patosu oraz sztuczności^[5].

RP nie jest jednolitym tworem; przyjmuje się, że są przynajmniej trzy odmiany RP: conservative, używana z reguły przez ludzi starszych, mainstream, niedająca się związać z wiekiem ani statusem mówiącego oraz wreszcie contemporary, charakterystyczna dla młodszych użytkowników języka^[6].

Termin Received Pronounciation wszedł do użycia na początku XX wieku w pracach H. C. Wylda (A Short History of English) (1914) oraz Daniela Jonesa (An Outline of English Phonetics). Czasem wyznacza się go jako oksfordzki angielski, co jest o tyle mylące, że określenie to odnosi się nie do mowy mieszkańców Oksfordu, a jedynie środowisk akademickich Uniwersytetu w Oksfordzie. Produkcja słowników dała uniwersytetowi odpowiedni prestiż w sprawach językowych, także w sprawach wymowy.

Received Pronunciation jest rodzajem wymowy oraz akcentu, a nie dialektu (gramatyki oraz słownictwa). Osoba stosująca RP posługuje się najczęściej standardowym angielskim w warstwie gramatycznej, choć przeciwna relacja już nie stale jest tak oczywista, albowiem da się używać standardowych norm językowych używając wymowy charakterystycznej dla danego dialektu albo wariantu lokalnego. Panuje przekonanie, że RP oparta jest na wymowie południa Anglii, jednak najwięcej ma wspólnego z dialektami hrabstw Northamptonshire, Bedfordshire oraz Huntingdonshire^[7][8].

Cechy fonetyczne

• Opuszczanie spółgłoski [r] przed spółgłoską oraz na końcu wyrazu (w USA, Irlandii oraz Szkocji [r] jest wymawiane we wszystkich pozycjach)
• Wymowa a jako ɑː w wyrazach takich jak ask czy bath (Amerykanie używają [æ])
• Spółgłoska l brzmi miękko (jak polskie l) przed samogłoskami, ale ulega welaryzacji przed spółgłoskami oraz na końcu wyrazu. Dla porównania Irlandczycy używają miękkiego [l] we wszystkich pozycjach, a Amerykanie wymawiają stale welaryzowane ɫ.
• Spółgłoska [t] jest wymawiana jako /t/ we wszystkich pozycjach - wyraz butter czyta się bʌtə, z tym że w angielszczyźnie amerykańskiej brzmi on bʌɾəɻ a w Cockneyu oraz poniektórych innych dialektach ulega redukcji do zwarcia krtaniowego: bʌʔə.
• Zbitki [tj], [dj] oraz [nj] nie są upraszczane do [t], [d], [n]: new wymawia się [nju:] (po amerykańsku - [nu:]).
• /t/ /d/ wymawiane są jako głoski wybuchowe a nie na sposób amerykański. Dźwięk [ɾ] jest alofonem /r/ w kontekstach interwokalicznych (lorry, sorry)^[9]

W ciągu XX wieku wymowa RP uległa zmianom, np. samogłoska ʌ przesunęła się do przodu, w kierunku ɐ, a æ obniżyła się do a. Mimo to, symbole ʌ oraz [æ] są nadal powszechnie używane, choć odpowiadające im w systemie IPA dźwięki da się usłyszeć tylko w wymowie starszego pokolenia oraz w angielszczyźnie amerykańskiej. Dyftong ɔə uległ uproszczeniu do ɔ:, tak że wyrazy pour oraz paw są teraz homofonami.

Sprawdź też

• amerykańska odmiana języka angielskiego
• australijska odmiana języka angielskiego
• nowozelandzka odmiana języka angielskiego
• indyjska odmiana języka angielskiego
• szkocka odmiana języka angielskiego
• jamajska odmiana języka angielskiego

Przypisy