Republic of South Africa Nazwa w innych językach Republiek van Suid-Afrika iRiphabliki yeSewula Afrika iRiphabliki yomZantsi Afrika iRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika iRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika Repabliki ya Afrika-Borwa Rephaboliki ya Afrika Borwa Rephaboliki ya Aforika Borwa Riphabliki ra Afrika Dzonga Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe Republika Południowej Afryki
Flaga Republiki Południowej Afryki Godło Republiki Południowej Afryki
Dewiza: (IXam) !ke e: /xarra //ke (Jedność w rozmaitości)
Hymn: Nkosi Sikelel iAfrica / Die Stem van Suid Afrika
Język urzędowy	afrikaans, angielski, xhosa, ndebele, pedi, soto, suazi, tsonga, tswana, venda, zulu
Stolica	Pretoria (stolica egzekutywna)[4]
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Jacob Zuma
Szef rządu	prezydent Jacob Zuma
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	25. na świecie 1 219 912 km² 0%
Liczba ludności (2010)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	25. na świecie 49 461 575▲ 40,5 osób/km²
Jednostka monetarna	rand (ZAR)
Niepodległość	od Wielkiej Brytanii 31 maja 1910
Religia dominująca	protestantyzm
Strefa czasowa	UTC +2
Kod ISO 3166	ZA
Domena internetowa	.za
Kod samochodowy	ZA
Kod samolotowy	ZS, ZT oraz ZU
Kod telefoniczny	+27
1  Są też dwie inne stolice nieoficjalne: Kapsztad jest stolicą legislacyjną, a Bloemfontein sądowniczą 2  Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.)

Republika Południowej Afryki (RPA, afr. Republiek van Suid-Afrika, ang. Republic of South Africa) – państwo na południowym krańcu Afryki.

Jego początki to dwie burskie republiki: Transwal oraz Orania. Burowie byli potomkami osadników holenderskich przybyłych tu w XVII wieku. Pod koniec XIX wieku wybuchły dwie wojny burskie z Wielką Brytanią. W 1910 założono dominium brytyjskie Związek Południowej Afryki, przekształcony w 1961 w republikę. Do lat 1990-93 w RPA obowiązywał rasistowski system społeczny rządów białej mniejszości (apartheid). Od wolnych wyborów w 1994, władzę sprawuje reprezentujący czarnoskórą przeważajaca ilość Afrykański Kongres Narodowy. Mimo niepokojów społecznych, RPA pozostaje największą gospodarką na kontynencie oraz trzecią największą spośród tych znajdujących się jedynie na południowej półkuli.

Historia

 Osobny artykuł: Historia Republiki Południowej Afryki.

W roku 1487 Portugalczyk Bartolomeu Dias odkrył dla Europejczyków Przylądek Burz (obecnie Przylądek Dobrej Nadziei). Pierwotnie tereny obecnej Republiki Południowej Afryki były zamieszkane przez plemiona Buszmenów oraz Hotentotów, w XVI wieku zostali oni wyparci przez ludy Bantu.

Afryka Południowa w 1885

Europejska kolonizacja rozpoczęła się w roku 1652. Wtedy to Jan van Riebeeck z holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej z garstką osadników założył Kapsztad. Oryginalnie była to baza zaopatrzeniowa dla statków niderlandzkich w drodze do Azji. Wkrótce doszło do wojen wzrastającej kolonii osadników (Burów) z tubylczymi plemionami afrykańskimi.

Na wschód od Kapsztadu powstało w roku 1785 pierwsze osiedle brytyjskie Port Elizabeth. Po kongresie wiedeńskim Kraj Przylądkowy przypadł w udziale Wielkiej Brytanii, która go zaanektowała.

Pod koniec XIX wieku, wskutek osadniczej presji Anglii na Burów, wybuchły dwie wojny burskie z osadnikami (1880-1881, 1899-1902), wygrane ostatecznie przez Brytyjczyków.

31 maja 1910 Natal, Transwal, Orania oraz Kolonia Przylądkowa utworzyły Związek Południowej Afryki, będący dominium brytyjskim.

Razem z Wielką Brytanią uczestniczył on w II wojnie światowej po stronie alianckiej, wypowiadając wojnę Niemcom 6 września 1939 roku. W 1960 w kraju przeprowadzono referendum na temat proklamowania republiki – udział w nim mogli wziąć tylko biali obywatele, z których nieco ponad połowa (52, 29%) poparła taką zmianę. W 1961 Związek Południowej Afryki stał się przekształcony w niepodległą Republikę Południowej Afryki.

W RPA obowiązywał aż do lat 90. XX wieku rasistowski system społeczny rządów białej mniejszości (apartheid), dyskryminujący w majestacie prawa napływową czarnoskórą ludność. Postacią symbolizującą walkę z państwem prześladującym czarnoskórych obywateli był Nelson Mandela, więziony przez 27 lat. W 1990, za rządów prezydenta F.W. de Klerka, rozpoczęto stopniowy demontaż systemu apartheidu oraz wprowadzanie demokracji. Za swój wkład w demokratyczne przemiany Mandela oraz de Klerk otrzymali wspólnie w roku 1993 pokojową Nagrodę Nobla.

Pierwsze wolne wybory przeprowadzono w 1994, wygrane przez reprezentujący czarnoskórą przeważajaca ilość Afrykański Kongres Narodowy, który władzę sprawuje do tej pory. Skutkiem ubocznym przejścia od rasistowskiego państwa do demokracji było jednak gwałtowne pogorszenie się sytuacji gospodarczej oraz wewnętrznej kraju.

W 2004 roku zarząd FIFA wybrał RPA do organizacji Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2010, które odbyły się w dniach od 11 czerwca do 11 lipca.

Ustrój polityczno-prawny

Ustrój polityczny

Republika Południowej Afryki jest państwem federalnym podzielonym na 9 prowincji, o demokratyczno-parlamentarnej formie rządów. Oficjalnie w tej republice funkcjonuje 11 języków urzędowych. Głową tego południowoafrykańskiego państwa jest prezydent, aktualnie Jacob Zuma, jest on także szefem rządu.

nieoczekiwanie prezydenta w skład gabinetu wchodzi wiceprezydent oraz ministrowie, powoływani przez prezydenta spośród członków Zgromadzenia Narodowego. Konstytucja przewiduje powołanie tylko dwóch ministrów niebędących parlamentarzystami.

Prezydent powoływany jest w wyborach pośrednich spośród członków Zgromadzenia Narodowego przez połączone izby parlamentu: niższej (Zgromadzenia Narodowego) oraz wyższej (Krajowej Rady Prowincji). Izbę niższą powołuje się w wyborach powszechnych w okręgach wielomandatowych oraz zasadą proporcjonalności. Izbę wyższą – Krajową Radę Prowincji – powołują lokalne parlamenty każdej z 9 prowincji (po 10 deputowanych z każdej prowincji). Izba niższa liczy 350-400 deputowanych, a wyższa 90. Każda z 9 prowincji ma swój lokalny parlament oraz swój rząd.

Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Republiki Południowej Afryki.

1. Prowincja Przylądkowa Zachodnia (Kapsztad)
2. Prowincja Przylądkowa Północna (Kimberley)
3. Prowincja Przylądkowa Wschodnia (Bisho)
4. KwaZulu-Natal (Pietermaritzburg)
5. Wolne Państwo (Bloemfontein)
6. Prowincja Północno-Zachodnia (Mafikeng)
7. Gauteng (Johannesburg)
8. Mpumalanga (Nelspruit)
9. Limpopo (Polokwane)

System prawny

 Osobny artykuł: System prawny Republiki Południowej Afryki.

System prawny RPA ma charakter mieszany. Łączy bowiem tradycje systemu kontynentalnego (przede wszystkim prawa holenderskiego), common law (prawa Wielkiej Brytanii), oraz lokalnego afrykańskiego prawa zwyczajowego (szczególnie w postępowaniu przed niższymi sądami). Prawo prywatne oparte jest na precedensach oraz w większości pozostaje nieskodyfikowane. Aktualnie obowiązująca Konstytucja pochodzi z 1996 r. oraz w szerokim zakresie gwarantuje prawa obywatelskie^[1].

Prawa człowieka

 Osobny artykuł: Prawa człowieka w Republice Południowej Afryki.

Mimo zagwarantowania praw człowieka w konstytucji, dochodzi do ich częstego łamania^[2]. Odnotowano represje polityczne wobec opozycji, ograniczenia wolności słowa, naruszenia praw imigrantów oraz wysoki stopień przestępczości seksualnej, także wobec osób homoseksualnych^[3][4].

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Republiki Południowej Afryki.

Kraj ten jest najdalej na południe wysuniętym państwem w Afryce, z trzech stron otoczonym przez ocean, linia brzegowa ma ponad 2500 km. Republika Południowej Afryki ma powierzchnię 1 219 912 km², czyli prawie 4-krotnie większą od Polski. Większą cześć kraju zajmuje rozległy płaskowyż Wysoki Weld (pow. 400 tys. km²), o wysokości od 900 do 2000 m n.p.m. Od strony wschodniej oraz południowej kończy się on ostrą krawędzią opadającą w stronę Oceanu Indyjskiego. Wyżynne ukształtowanie terenu przyczyniło się do powstania wielu okazałych jaskiń.

Głębokie doliny rzek dzielą kraj na parę grup górskich, najwyższe z nich to Góry Smocze ciągnące się z północnego wschodu przez enklawę Lesotho w kierunku południowo-wschodnim. Najwyższym punktem tego pasma jest góra Thabana Ntlenyana osiągająca wysokość 3482 m n.p.m.

Na północno-zachodnich obszarach kraju rozciąga się kotlina Kalahari. Na "Przylądku Igielnym" (port. agulhas = igły), najdalej na południe wysuniętym obszarze Afryki spotykają się dwa Oceany, Ocean Atlantycki oraz Ocean Indyjski.

Przeważajaca ilość rzek w Republice znajduje swe źródła w Górach Smoczych oraz płyną z reguły na wschód w kierunku Oceanu Indyjskiego. Najdłuższą z nich jest rzeka Oranje, o długości 1860 km.

Klimat

Południowa Afryka ma parę stref klimatycznych. Od suchego pustynnego przy granicy z Namibią do klimatu podzwrotnikowego w południowo-wschodnim obszarze kraju. W większej części kraju klimat jest przeważnie słoneczny oraz suchy. Śnieg w zimie pada zwykle tylko wysoko w górach. Istnieją trzy czynniki, które decydują o różnicach klimatycznych w poszczególnych częściach RPA: prądy morskie, szerokość geograficzna oraz wysokość nad poziomem morza.

Klimat atlantyckiego wybrzeża zachodniego jest przez zimny Prąd Benguelski z Antarktydy chłodniejszy oraz bardziej suchy. Prąd Mozambicki natomiast zapewnia na wybrzeżu wschodnim raczej wilgotny klimat subtropikalny.

Położenie RPA na półkuli południowej powoduje, że pory roku są przeciwne niż w Europie. Między czerwcem oraz sierpniem, w Górach Smoczych, na wyżynie Wysoki Weld oraz w Johannesburgu (położonym na wysokości 1753 m n.p.m.) nierzadko leży śnieg. W lecie temperatury w Kapsztadzie (15 m n.p.m.) oscylują w granicach 30 °C, w zimie natomiast przeważają chłodne dni z częstym deszczem.

Demografia

74,4% obywateli RPA jest pochodzenia afrykańskiego, 14,3% europejskiego (w tym Afrykanerzy), 8,8% to ludność etnicznie mieszana (tzw. Kolorowi), zaś 2,5% jest pochodzenia azjatyckiego, z reguły indyjskiego. Wśród populacji pochodzenia afrykańskiego utrzymuje się 20% stopa bezrobocia. Przyrost naturalny jest ujemny (-0,40%). Szacuje się, że z ponad 43 milionowej populacji RPA około 5,5 miliona ludzi jest zarażonych wirusem HIV.

Religia

• Chrześcijaństwo – 72,5%:
  • Protestantyzm – 63,06%, w tym:
    • kalwinizm – 10-20%

 Osobny artykuł: Kalwinizm afrykanerski.

• • • Chrześcijański Kościół Syjonu – 10,4%
    • Zielonoświątkowcy – 8,4%,
    • Anglikanizm – 5-10%
    • Metodyzm
    • Luteranizm, oraz inne
  • Katolicyzm – 8,4%

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Republice Południowej Afryki.

• Świadkowie Jehowy – 0,5%

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Republice Południowej Afryki.

• Animizm – 15%
• Islam – 1,5%
• Hinduizm – 1,3%
• Bahaizm – 0,5%^[5]

Języki

Od momentu zakończenia apartheidu w Republice Południowej Afryki obowiązuje jedenaście języków urzędowych: język angielski, język afrikaans, isiZulu, Siswati, isiNdebele, Sesotho, pedi, Xitsonga, Setswana, Tshivenda oraz isiXhosa. RPA obok Indii ma najwięcej języków urzędowych na świecie. Szacuje się, że około 0,7% czarnej oraz 59,1% białej populacji posługuje się na co dzień językiem afrikaans. Językiem angielskim natomiast, jako ojczystym, posługuje się około 0,5% czarnej oraz 39,3% białej populacji. Języki z grupy bantu używane przez czarną ludność powodują się następująco: około 2,0% isiNdebele, 22,3% isiXhosa, 30,1% isiZulu, 11,9% pedi, 10,0% Sesotho, 10,3% Setswana, 3,4% Siswati, 2,9% Tshivenda a 5,6% Xitsonga. Zaledwie około 0,3% czarnej ludności nie posługuje się na co dzień jednym z jedenastu języków urzędowych. Część (1,1%) białych mieszkańców porozumiewa się w innych językach indoeuropejskich t.j.: po portugalsku, niemiecku czy grecku. W dalszym ciągu niektórzy mieszkańcy RPA o pochodzeniu południowoazjatyckim władają na co dzień językiem gudźarati albo tamilskim. Język angielski jest szeroko rozumiany przez mieszkańców oraz służy do komunikacji pomiędzy różnymi grupami etnicznymi.

Flora oraz fauna

Na terenie Republiki Południowej Afryki jest ponad 20 000 gatunków roślin, co stanowi około 15% wszystkich poznanych roślin na świecie^{potrzebne źródło}. Wiele spośród nich to gatunki endemicznie, które najczęściej są w Państwie przylądkowym (Capensis). Na niewielkim obszarze, w Prowincji Przylądkowej Zachodniej, jest roślinność twardolistna – krzewiaste zarośla wyznacza się tu jako fynbos.

W RPA jest stosunkowo mało lasów w przeciwieństwie do obszarów krzaczastych oraz sawann, porośniętych akacjami a także pojedynczymi baobabami Pierwotnie istniejący las stał się prawie w całości przetrzebiony przez kolonistów europejskich niedługo po ich przybyciu, pozostałości da się jeszcze zastać w parku Auckland Nature Reserve. Aktualnie istniejące lasy RPA składają się z reguły z eukaliptusów oraz sosen. Na pustyni Kalahari są sukulenty takie jak aloes czy wilczomlecze.

W RPA da się spotkać pierwszą trójkę największych ssaków, czyli słoń afrykański, nosorożec biały oraz hipopotam, jak także najwyższego, czyli żyrafę, najszybszego, czyli geparda oraz najmniejszego ssaka na świecie, czyli ryjówkę malutką. Największymi oraz najniebezpieczniejszymi ssakami lądowymi są nosorożec czarny, bawół afrykański, słoń, lampart oraz lew. Z mniejszych zwierząt wymienić trzeba rohatyńca borneańskiego, bawolika białodziobego, ryjoskoczka, żółwia lamparciego oraz mrówkolwa. Wśród ponad 800 gatunków ptaków w RPA istnieje największy czyli struś oraz najcięższy latający czyli drop olbrzymi. nieoczekiwanie tego da się zobaczyć nektarniki oraz flamingi. Wikłacze budują gigantyczne, podobne do miast kolonie a sokolnik czerwonooki jest najmniejszym ptakiem drapieżnym na świecie. U południowych wybrzeży kraju, z reguły w rejonie Przylądka Dobrej Nadziei naliczono około 170 000 dzikich pingwinów będących pod ścisłą ochroną.

Gospodarka

Atlas Cheetah – myśliwiec produkcji południowoafrykańskiej

 Osobny artykuł: Gospodarka Republiki Południowej Afryki.

Republika Południowej Afryki od lat 70. XX wieku pozostaje na progu kraju uprzemysłowionego, aktualnie jest to najlepiej rozwinięty kraj kontynentu afrykańskiego. Na terenie RPA istnieje wiele bogactw naturalnych, a także dobre żyzne gleby. Klimat także sprzyja rozwojowi rolnictwa. Przemysł wydobywczy RPA ma za podstawę na wydobyciu złota (40% światowych zasobów) oraz diamentów jubilerskich oraz przemysłowych, gdzie stanowią one połowę światowych zasobów oraz węgla kamiennego (80% zasobów Afryki). Rolnictwo RPA produkuje więcej żywności niż konsumują mieszkańcy tego kraju. Nadwyżki są eksportowane. Użytki rolne oraz zielone stanowią ponad 75% kraju. Hodowla obejmuje: konie, owce, trzodę chlewną. U wybrzeży RPA leżą bogate łowiska wykorzystywane przez rozwiniętą flotę rybacką.

Państwo z najwyższym PKB w Afryce, wg danych Banku Światowego z 2009.

Państwo	Produkt krajowy brutto
Republika Południowej Afryki	285,37 mld $
Egipt	188,41 mld $
Nigeria	173,00 mld $
Algieria	140,58 mld $
Źródło: Bank Światowy[6]

Kultura

Dzisiejsza Republika Południowej Afryki jest krajem wielokulturowym w którym zwyczaje oraz normy społeczne różnią się w zależności od regionu oraz struktury społecznej.

Południowoafrykańska drużyna rugby- "Stormers"

John M. Coetzee, południowoafrykański pisarz

Literatura

• John Maxwell Coetzee, laureat Nagrody Nobla w 2003 roku
• Nadine Gordimer, laureatka Nagrody Nobla w 1991 roku

Problem AIDS

Nosicielami wirusa HIV jest dziesięć procent spośród prawie 49-milionowej populacji^[7].

Sprawdź też

• Ataki na farmy w RPA
• Przylądek Dobrej Nadziei
• Przylądek Igielny
• Parki Narodowe RPA
• Ambasada Republiki Południowej Afryki w Polsce

Przypisy

• [5]

Linki zewnętrzne

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Republika Południowej Afryki

Sprawdź w Wikicytatach kolekcję cytatów
Republika Południowej Afryki

Sprawdź hasło Republika Południowej Afryki w Wikisłowniku

• Rząd Republiki Południowej Afryki on-line
• Parlament RPA
• Polska strona o RPA

p • d • e Państwa Afryki Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Sudan Południowy • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca • Zambia • Zimbabwe Terytoria zależne Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego (Wielka Brytania) • Majotta (Francja) • Reunion (Francja) • Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia oraz Tristan da Cunha (Wielka Brytania) Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Sahara Zachodnia[1] • Somaliland[2] Integralne części państw położonych poza Afryką Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych oraz Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii) ↑ obecnie okupowana przez Maroko. ↑ nieuznana niepodległość od Somalii ogłoszona 18 maja 1991

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ Stali członkowie Chiny • Francja • Rosja • Stany Zjednoczone • Wielka Brytania Do 31 grudnia 2012 Indie • Kolumbia • Niemcy • Portugalia • RPA Do 31 grudnia 2013 Azerbejdżan • Gwatemala • Maroko • Pakistan • Togo p • d • e Unia Afrykańska Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Sahara Zachodnia • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca • Zambia • Zimbabwe p • d • e Wspólnota Rozwoju Afryki Południowej (SADC) Angola • Botswana • Demokratyczna Republika Konga • Lesotho • Madagaskar • Malawi • Mauritius • Mozambik • Namibia • Republika Południowej Afryki • Seszele • Suazi • Tanzania • Zambia • Zimbabwe p • d • e Wspólnota Narodów (Commonwealth of Nations) Europa Wielka Brytania • Malta Ameryka Północna Kanada • Jamajka • Trynidad oraz Tobago • Barbados • Bahamy • Grenada • Dominika • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Antigua oraz Barbuda • Belize • Saint Kitts oraz Nevis Ameryka Południowa Gujana Azja Indie • Pakistan • Sri Lanka • Malezja • Cypr • Singapur • Bangladesz • Malediwy • Brunei Australia oraz Oceania Australia • Nowa Zelandia • Samoa • Tonga • Papua-Nowa Gwinea • Wyspy Salomona • Vanuatu • Tuvalu • Kiribati • Nauru Afryka RPA • Ghana • Nigeria • Sierra Leone • Tanzania • Uganda • Kenia • Malawi • Zambia • Gambia • Botswana • Lesotho • Mauritius • Suazi • Seszele • Namibia • Mozambik • Kamerun • Rwanda Członkowie zawieszeni Fidżi Dawni członkowie Irlandia • Hongkong • Nowa Fundlandia • Zimbabwe p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua oraz Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts oraz Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Tajwan • Togo • Tonga • Trynidad oraz Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy p • d • e Grupa 20 najważniejszych gospodarek światowych Arabia Saudyjska • Argentyna • Australia • Brazylia • Chiny • Francja • Indie • Indonezja • Japonia • Kanada • Korea Południowa • Meksyk • Niemcy • Republika Południowej Afryki • Rosja • Stany Zjednoczone • Turcja • Unia Europejska • Wielka Brytania • Włochy