Roman Jacek Giertych (ur. 27 lutego 1971 w Śremie) – polski polityk, adwokat oraz historyk, wicepremier oraz minister edukacji narodowej od 5 maja 2006 do 13 sierpnia 2007 w rządach Kazimierza Marcinkiewicza oraz Jarosława Kaczyńskiego, w latach 2001–2007 poseł na Sejm IV oraz V kadencji, były prezes Ligi Polskich Rodzin oraz Młodzieży Wszechpolskiej.
Życiorys
Rodzina oraz działalność zawodowa
Pochodzi z rodziny polityków narodowych, jest synem Macieja Giertycha, wnukiem Jędrzeja Giertycha oraz prawnukiem Franciszka Giertycha.
Od urodzenia mieszkał w Kórniku, gdzie ukończył Szkołę Podstawową oraz Liceum Ogólnokształcące. Został absolwentem Wydziału Historycznego (1989–1994) oraz Wydziału Prawa (1990–1995) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1996 rozpoczął aplikację adwokacką w Warszawie, którą ukończył w 2000.
Jest autorem książek: Kontrrewolucja młodych, Pod walcem historii oraz Możemy wygrać Polskę oraz artykułów publikowanych m.in. w „Bastionie”, „Ładzie”, „Najwyższym CZASIE!”, „Rycerzu Niepokalanej”, „Wszechpolaku”. Przed wejściem do Sejmu prowadził w Warszawie własną kancelarię adwokacką, powrócił do tego zajęcia w 2007.
Żonaty z Barbarą, ma dwie córki oraz syna. W 2006 otrzymał Srebrny medal „Za zasługi dla obronności kraju”[3].
Działalność polityczna do 2006
W 1989 utworzył deklarującą narodowe wartości Młodzież Wszechpolską, nawiązującą swoją nazwą do przedwojennego Związku Akademickiego „Młodzież Wszechpolska”. Przez pierwsze lata był jej prezesem, w 1994 stał się prezesem honorowym. Był członkiem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego oraz Stronnictwa Narodowego, którego działacze w 2001 tworzyli Ligę Polskich Rodzin.
W wyborach parlamentarnych w 1993 kandydował do Sejmu z listy Unii Polityki Realnej, cztery lata później współtworzył Narodowo-Chrześcijańsko-Demokratyczny Blok dla Polski.
W wyborach parlamentarnych w 2001 stał się z listy LPR wybrany na posłem na Sejm IV kadencji z okręgu podwarszawskiego (otrzymał 13 261 głosów). Od lipca 2004 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego sejmowej komisji śledczej badającą tzw. aferę Orlenu. Ponownie uzyskał mandat poselski w wyborach w 2005, kandydując z okręgu warszawskiego oraz otrzymując 35 512 głosów. W Sejmie pełnił funkcję przewodniczącego Komisji do spraw Służb Specjalnych.
Był przewodniczącym Kongresu LPR, w marcu 2006 stał się wybrany na prezesa partii w miejsce Marka Kotlinowskiego. Po wyborach parlamentarnych w 2007, w których nie uzyskał mandatu, 24 października 2007 zrezygnował z funkcji prezesa LPR oraz zapowiedział odejście z polityki.
Minister edukacji narodowej
Od 5 maja 2006 do 13 sierpnia 2007 sprawował funkcje wicepremiera oraz ministra edukacji narodowej w rządach Kazimierza Marcinkiewicza oraz Jarosława Kaczyńskiego. W 2007 bez powodzenia ubiegał się o mandat poselski w okręgu lubelskim.
Jego nominacja na ministra doprowadziła do manifestacji studenckich w maju 2006, które odbyły się m.in. w Gdańsku, Krakowie, Łodzi, Rzeszowie, Szczecinie oraz Warszawie, zaś 13 czerwca z inspiracji Inicjatywy Uczniowskiej odbył się protest grupy uczniów ze szkół średnich oraz gimnazjalnych, która zablokowała siedzibę ministerstwa. Zorganizowano także zbieranie podpisów pod listem otwartym dotyczącym jego odwołania. Zebrano 137 876 podpisów, a list stał się 8 czerwca przekazany do Kancelarii Premiera[4]. Powstała także inicjatywa „Giertych musi odejść” postulująca jego odwołanie, która organizowała w ciągu pierwszych miesięcy manifestacje oraz marsze protestacyjne w całej Polsce, m.in. pod hasłem „Początek Roku – Koniec Giertycha”[5].
6 czerwca 2006 podjął decyzję o odwołaniu szefa Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli, Mirosława Sielatyckiego. Jako podstawę decyzji podał wydane przez CODN podręcznika dla nauczycieli Kompas – edukacja o prawach człowieka w pracy z młodzieżą. Celem tej publikacji stworzonej w 2002 przez Radę Europy oraz przetłumaczonej na 19 języków była promocja praw człowieka. Wedle Romana Giertycha podręcznik miał służyć „promocji homoseksualizmu” w szkole, co stało się podstawą do podjęcia decyzji o odwołaniu Mirosława Sielatyckiego. Przeciwko decyzji ministra zaprotestowali m.in. pracownicy CODN, Polska Izba Książki, Amnesty International oraz przewodniczący Rady Europy, Terry Davis[6].
9 lipca 2006 ambasador Izraela w Warszawie David Peleg publicznie ogłosił, że będzie unikać kontaktów z Romanem Giertychem oraz urzędnikami ministerstwa edukacji[7]. Jako uzasadnienie rzecznik ambasady, Michael Sobelman, przypomniał książki Jędrzeja Giertycha z okresu międzywojennego, które wedle niego były przesiąknięte nacjonalizmem, oraz wskazał, że jego zdaniem politycy LPR w swojej ideologii opierają się na „antysemickim podłożu”.
15 lipca 2006 wydał częściową „amnestię maturalną” dla absolwentów, którzy nie zdali matury w 2006. 2 października 2006 Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył rozporządzenie do Trybunału Konstytucyjnego, który 16 stycznia 2007 uznał amnestię maturalną za niezgodną z Konstytucją RP[8].
1 marca 2007 podczas nieformalnego spotkania ministrów edukacji państw Unii Europejskiej Roman Giertych zaproponował stworzenie europejskiej Wielkiej Karty Praw Narodów, mającej zawierać m.in. obejmujący całą Europę zakaz przeprowadzania aborcji oraz „propagandy homoseksualnej”[9]. Słowa te wywołały oskarżenia ministra o „homofobię”. Równocześnie podczas tego wystąpienia Roman Giertych zasugerował, jakoby prezentowane przez niego stanowisko było poglądem całego polskiego rządu, czemu 2 marca zaprzeczył rzecznik rządu Jan Dziedziczak.
Po przegranych wyborach z 2007 (otrzymał w nich 6394 głosy) zrezygnował z kierowania partią oraz zadeklarował odejście z polityki. Powrócił do wykonywania zawodu adwokata, reprezentował m.in. Wojciecha Sumlińskiego oraz byłą żonę Janusza Palikota.
Procesy sądowe
W marcu 2005 w wywiadzie dla dziennika „Rzeczpospolita” nazwał Adama Michnika „byłym partyjnym aparatczykiem”, za co wytoczono mu proces o naruszenie dóbr osobistych. We wrześniu 2007 Sąd Apelacyjny w Warszawie nakazał Giertychowi przeproszenie Michnika oraz zapłatę 10 000 zł na Zakład dla Niewidomych w Laskach[10].
Wybrane publikacje
- Kontrrewolucja młodych, Ad Astra, Warszawa 1994, ISBN 83-901684-1-3
- Pod walcem historii. Polityka zagraniczna Ruchu Narodowego 1938–1945, Londyn 1995
- Za błękitną kurtyną: polski wywiad na tropie masonów, Fulmen-Poland, Warszawa 1996, ISBN 83-86445-08-4 (Roman Giertych wypiera się autorstwa, które Michał Karnowski mu przypisuje; książka była wydana pod pseudonimem Roman Bertowski)[11]
- Lot Orła, Fundacja „Nasza Przyszłość”, Szczecinek 2000, ISBN 83-88531-04-2
- Możemy wygrać Polskę. Wybór felietonów z Radia Maryja 1997–1999, Ostoja, Krzeszowice 2001, ISBN 83-88020-52-8
Sprawdź też
Przypisy
- ↑ Michał Seweryński zajmował jedynie stanowisko ministra edukacji narodowej.
- ↑ Ryszard Legutko zajmował jedynie stanowisko ministra edukacji narodowej.
- ↑ Rafał Przedmojski: Sikorski odznaczył Giertycha. wprost.pl, 2 stycznia 2009. [dostęp 13 grudnia 2009].
- ↑ List otwarty w sprawie odwołania Romana Giertycha ze stanowiska Ministra Edukacji Narodowej. bezgiertycha.rp4.pl. [dostęp 13 grudnia 2009].
- ↑ Kampania przeciwko Giertychowi, „Gazeta Wyborcza” z 1 września 2006.
- ↑ Rada Europy przeciw decyzji Giertycha. wyborcza.pl, 14 czerwca 2006. [dostęp 13 grudnia 2009].
- ↑ Ambasador Izraela bojkotuje Giertycha. wp.pl, 9 lipca 2006. [dostęp 13 grudnia 2009].
- ↑ Dz. U. z 2007 r. Nr 10, poz. 70
- ↑ Tekst wystąpienia Romana Giertycha w Heidelbergu. gazeta.pl, 2 marca 2007. [dostęp 13 grudnia 2009].
- ↑ Roman Giertych ma przeprosić Adama Michnika. wyborcza.pl, 26 września 2007. [dostęp 13 grudnia 2009].
- ↑ Michał Karnowski, Chowany na wodza, czyli historia Romana Giertycha, „Dziennik” z 6 kwietnia 2007.
Bibliografia