Ronald Wilson Reagan (ur. 6 lutego 1911 w Tampico, zm. 5 czerwca 2004 w Bel Air) – 40. prezydent USA (1981–1989) oraz 33. gubernator Kalifornii. Jako przywódca USA udzielił znaczącej pomocy „Solidarności” w walce o obalenie komunizmu w Polsce. Dwukrotnie – w latach 1980 oraz 1983 (wspólnie z Jurijem Andropowem) zdobył tytuł Człowieka Roku magazynu „Time”.
Przed rozpoczęciem kariery politycznej Reagan zajmował się także aktorstwem filmowym.
Rodzina oraz młodość
|
|
Ta sekcja od 2009-07 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Rodzina Reaganów (ok. 1916–1917, Ronald – najmniejszy)
Urodził się w Tampico w stanie Illinois, jako drugi syn katolika irlandzkiego pochodzenia Johna Reagana oraz protestantki Nelle Wilson – z pochodzenia pół-Angielki, pół-Szkotki. Ojciec był najmłodszym z czworga dzieci Jennie (nazwisko panieńskie: Cusick) oraz Johna Michaela Reagana[1]. Jack poznał Nelle w miejscowości rolniczej na preriach Illinois. 8 listopada 1904 roku wzięli ślub w Fulton. Rodzina Reaganów przeniosła się do Tampico gdzie Nelle urodziła dwóch synów: Neila Reagana oraz Ronalda Reagana. Po urodzeniu drugiego dziecka lekarze powiedzieli Nelle, że nie będzie mogła posiadać więcej dzieci. Rodzina przemieszczała się pomiędzy wieloma miasteczkami w Illinois oraz Chicago w zależności od miejsca zatrudnienia Johna[2]. W roku 1920 po kilku latach ciągłych zmian miejsca zamieszkania jego rodzina osiadła na stałe w mieście Dixon. W roku 1921 mając 10potrzebne źródło lat Reagan stał się ochrzczony w kościele Uczniów Chrystusa (ang. Disciples of Christ) w Dixon (w tym kościele chrzest jest przyjmowany w wieku świadomym). W 1924 stał się przyjęty do miejscowej szkoły średniej.
Ronald Reagan z żoną oraz dziećmi w 1960
Kariera aktorska
W wieku lat 15 młody Reagan podjął się pracy ratownika w Lowell Park – kąpielisku położonym 3 km od Dixon na rzeką Rock River. Pracował tam przez 7 lat oraz w tym czasie uratował przed utonięciem 77 osób. W roku 1928 dostał się na studia do Eureka College w mieście Eureka w stanie Illinois. Uczył się z reguły ekonomii oraz socjologii. W roku 1932 otrzymał dyplom tej uczelni. Reagan, który jako mały chłopiec wielokrotnie opowiadał zmyślone historie oraz udawał, że jest kimś innym, po studiach podjął się pracy komentatora radiowego zawodów sportowych drużyny z Chicago. W swojej pracy polegał z reguły na wyobraźni, raczej rysując przed słuchaczami ciekawszy niż w rzeczywistości przebieg meczu. Zdarzyło się w roku 1934, że Reagan stracił połączenie ze stadionem oraz niczym niezrażony zaczął dalej opowiadać zmyślone wydarzenia meczu przypisując graczom nadludzkie możliwości.
W Hollywood Reagan zadebiutował w filmie Miłość czuć w powietrzu (ang. Love Is on the Air). Przed rokiem 1939 wystąpił w 19 filmach. W roku 1940 zagrał rolę George’a Gippa w filmie Knute Rockne – Stuprocentowy Amerykanin (ang. Knute Rockne All American). Z tej roli pozostał mu przydomek Gippera. Sam Reagan uważał, że jego najlepszym filmem był Królewski rząd (ang. Kings Row) z roku 1942. Do innych znanych filmów Reagana należą Piekielne koty z marynarki (ang. Hellcats of the Navy), To jest armia (ang. This Is the Army), komedia sf Czas na drzemkę dla Bonzo oraz Zabójcy (ang. The Killers) z 1964, gdzie wystąpił u boku takich gwiazd jak Lee Marvin oraz Angie Dickinson. Reagan, chociaż z reguły grywał role drugoplanowe, ma swoją gwiazdę na hollywoodzkiej alei sławy.
Reagan rozpoczął w roku 1935 korespondencyjny kurs wojskowy oraz otrzymał w 1937 stopień oficera rezerwy kawalerii. Gdy Japończycy zbombardowali Pearl Harbor stał się zmobilizowany oraz przydzielony do oddziału filmowego Sił Powietrznych USA. Brał udział w produkcji filmów treningowych oraz edukacyjnych, ale przez cały czas wojny nie opuszczał Hollywood.
W roku 1940 ożenił się z Jane Wyman. Posiadali razem córkę Maureen Reagan, a w 1941 roku adoptowali chłopca Michaela. W roku 1946 Jane urodziła przedwcześnie dziewczynkę, która zmarła dzień po porodzie. Dwa lata później ich małżeństwo się rozpadło. W roku 1952 ponownie się ożenił z Nancy Davis. Panna młoda w czasie ślubu była w ciąży. Po ślubie posiadali dwoje dzieci, Rona oraz Patti. Reagan był wyłącznym prezydentem USA, który był rozwiedziony oraz który żenił się w takich okolicznościach.
W późnych latach 50. XX wieku wraz z rozwojem telewizji Reagan stał się jej gwiazdą. Prowadził wiele programów, w tym Dni w dolinie śmierci (ang. Death Valley Days).
Początek kariery politycznej
Ronald Reagan oraz jego żona Nancy świętują zwycięstwo gubernatorskie w Hotelu Biltmore w
Los Angeles
Oryginalnie poglądy Reagana były bliskie demokratom. Wspierał Franklina D. Roosevelta oraz jego Nowy Ład (New Deal). W okresie powojennym zaczął jednak wspierać politycznie oraz współpracować z republikanami. Działał publicznie. Został przewodniczącym Amerykańskiego Stowarzyszenia Aktorów. Gdy w USA rozpoczęło się tropienie działalności antyamerykańskiej (Czerwona panika), Reagan był jednym z głównych działaczy ruchu mającego ujawnić komunistyczne wpływy w Hollywood. Nigdy nie poparł jednak delegalizacji Amerykańskiej Partii Komunistycznej uważając taki zakaz za przeciwstawienie się amerykańskiej idei wolności. Twierdził, że komunizm da się zwalczyć bez użycia siły, zaledwie wspierając amerykańską wolność. Amerykański koncern General Electric sponsorował cykl antykomunistycznych odczytów Reagana, z których cząstka transmitowano w radiu. Stał się jednym z filarów ruchu antykomunistycznego z lat 50. Gdy w roku 1964 odbywały się wybory prezydenckie, uczestniczył w kampanii wyborczej republikanina Barry’ego Goldwatera.
W roku 1966 stanął do wyborów na gubernatora Kalifornii oraz wygrał je, stając się 33. gubernatorem tego stanu. W 1970 stał się wybrany ponownie, pełniąc ten urząd do 1975. Okres, w którym był gubernatorem, zbiegł się z rewolucją społeczną końca lat 60., zdominowaną przez sprzeciwy studentów oraz ruchu hipisów przeciw wojnie w Wietnamie oraz establishmentowi. Słoneczna Kalifornia była wówczas „Mekką” ruchu hipisów. Konserwatywny Reagan był znienawidzony przez lewicujących hipisów, z wzajemnością z jego strony. W maju 1969 wysłał dwutysięczny oddział Gwardii Narodowej przeciw protestującym w Berkeley.
Podczas pełnienia urzędu gubernatora Kalifornii realizował program likwidacji szpitali psychiatrycznych. Jego administracja zaproponowała zastąpienie ich przez grupy wsparcia oraz otwarte domy opieki dla osób niepoczytalnych.
W latach 1968 oraz 1976 Reagan starał się dwa razy o nominację na republikańskiego kandydata na prezydenta USA, lecz przegrał. W 1976 zaatakował swojego konkurenta do nominacji, urzędującego prezydenta Geralda Forda, zarzucając mu chęć pozostawienia podbitych narodów Europy Wschodniej w orbicie wpływów Związku Radzieckiego, określając tzw. „doktrynę Sonnenfeldta” jako sprzedaż podbitych narodów oraz zmuszanie ich do zaakceptowania swojego niewolnictwa[3]. Dopiero w roku 1980 Reaganowi udało się zdobyć pełne poparcie swojej partii oraz uzyskał nominację na kandydata do urzędu prezydenta. Kampania wyborcza skupiała się wokół amerykańskich zakładników przetrzymywanych przez irańskich islamistów. Jednak przeważajaca ilość obserwatorów sceny politycznej uznała, że największe znaczenie miała nieudolność prezydenta Jimmy’ego Cartera. Nie udało mu się rozwiązać kryzysu oraz przegrał wybory. Reagan wygrał wybory w roku 1980, a potem 1984. Za drugim razem jego przewaga była tak wielka, że zdobył głosy 49 spośród 50 stanów USA. Poparło go aż 60 procent Amerykanów. Swój sukces zawdzięczał w części ruchowi społecznemu Demokratów Reagana (ang. Reagan Democrats).
Prezydentura
Styl sprawowania władzy
Reagan nie starał się wnikać w każdy szczegół. Podzielił obowiązki pomiędzy swoich podwładnych, a sam starał się jedynie nakreślić kierunek działania. Było to zupełnym przeciwieństwem poprzednich republikańskich prezydentów, którzy wcześniej byli generałami. Krytycy prezydenta twierdzili z tego powodu, że był tylko figurantem, za którym kryli się prawdziwi przywódcy. To wrażenie było szczególnie silne podczas afery Iran – Contras, kiedy prezydent robił wrażenie osoby podpisującej wszystko, co doradca położy mu na biurko. Krytycy prezydenta zarzucali mu też umiarkowane horyzonty intelektualne.
Jeden z żartów Reagana:
| „ |
Moi drodzy Amerykanie, cieszę się że mogę wam oznajmić podpisanie dzisiaj prawa zakazującego istnienia Związku Sowieckiego. Pięć minut temu wydałem rozkaz zbombardowania ZSRR. (Żart wypowiedziany podczas testowania mikrofonów, które jednak były włączone oraz alarm poszedł w eter.)
|
” |
Reaganomika
Sporą cząstka pierwszej kadencji Reagan poświęcił na poprawienie wydajności amerykańskiej gospodarki, którą trapiło połączenie inflacji z recesją (tzw. stagflacja). Podejście Reagana opierało się na zwiększaniu wydatków publicznych oraz zmniejszaniu podatków w celu pobudzania inwestycji. Początkowy wzrost wydatków na zbrojenia doprowadził do znacznego wzrostu długu publicznego. W ciągu dwóch kadencji dług publiczny rządu USA zwiększył się trzykrotnie. Przy wzroście wspomnianego długu publicznego oraz związanych ze szczytem zimnej wojny oraz wyścigu zbrojeń wydatków zbrojeniowych co przyniosło rekordowy poziom wzrostu 6% PKB, napędzana m.in. zamówieniami wojskowymi oraz powstającymi dzięki nim nowym technologiom, gospodarka amerykańska osiągnęła przez pewien czas wcale wcześniej, ani już wcale później, nie notowane tempo rozwoju. Cała polityka gospodarcza Reagana, nazywana czasem reaganomiką (reaganomics), bliska była stosowanemu w tym samym czasie w Wielkiej Brytanii thatcheryzmowi.
Reagan miał także negatywny stosunek do przeceniania roli związków zawodowych. 5 sierpnia 1981 roku nakazał natychmiastowe zwolnienie z pracy za naruszenie prawa pracy wobec 11 359 strajkujących kontrolerów lotu, którzy odmówili przerwania strajku oraz powrotu do pracy. Władze były zmuszone zastąpić ich czasowo wojskowymi kontrolerami lotów.
Polityka Reagana w stosunku do Europy Zachodniej
Stosunek państw europejskich do konfliktów światowych zdecydowanie różnił się od założeń Reagana zwalczania komunizmu we wszystkich krajach świata. Zasobna, ale także przestraszona perspektywą wybuchu konfliktu atomowego Europa, coraz bardziej zamykała się w kręgu własnych interesów. Na jej bierność wpływało także przekonanie, że Stany Zjednoczone dążyły do unilateralizmu, czyli przywództwa. Reagan był sojusznikiem innego konserwatywnego polityka, premier Wielkiej Brytanii, pani Margaret Thatcher. W roku 1985 Reagan podczas wizyty w RFN razem z kanclerzem Helmutem Kohlem 11 kwietnia złożyli kwiaty na grobach niemieckich żołnierzy poległych w obu wojnach światowych. Problem ukazał się w momencie, kiedy okazało się, że 49 z 56 grobów należało do byłych SS-manów.
Działania prezydenta w Ameryce Łacińskiej oraz na Bliskim Wschodzie
Reagan popierał wszelkie ruchy antykomunistyczne. Mimo akcentowania wartości demokratycznych USA udzielało w Ameryce Łacińskiej wsparcia wielu dyktatorom, którzy wielokrotnie łamali prawa człowieka walcząc z marksistowską partyzantką, ale też dla swoich partykularnych interesów -czynił to jednak w imię nadrzędnej wedle niego walki ze światowym komunizmem. W krajach rządzonych przez lewicowe władze Reagan wspierał prawicowe grupy zbrojne. W roku 1983 Reagan wysłał żołnierzy U.S. Army do Grenady, aby obalili radykalnie lewicowy rząd, zapobiegając powstaniu „nowej Kuby”. Z drugiej strony krytyka poczynań republikańskiej administracji doprowadziła do powołania Amerykańskiej Agencji do Spraw Rozwoju Międzynarodowego (United States Agency for International Development), która miała wspierać rozwój demokracji w Ameryce Łacińskiej.
Wiosną roku 1983 Reagan wysłał oddziały amerykańskich Marines do Libanu, który rozdzierała w tym czasie wojna domowa. Plany pokrzyżowali mu islamscy terroryści wspierani przez Iran. Do amerykańskich koszar wdarła się ciężarówka wypełniona materiałami wybuchowymi. Potężna eksplozja odebrała życie 241 żołnierzom USA. Reagan chcąc uniknąć potencjalnie nieuchronnych dalszych strat oraz reakcji na nie opinii publicznej w Ameryce wycofał wojska z Libanu.
Afera Iran-Contras
-
Podczas sprawowania urzędu przez Reagana wybuchł skandal wokół jednej z tajnych operacji CIA. Administracja przekazywała fundusze rebeliantom należącym do ruchu Contras walczącego z lewicowym rządem Nikaragui. Pieniądze pochodziły z nielegalnej sprzedaży broni władzom Iranu podczas wojny z Irakiem. Obydwa te czyny były sprzeczne z ustawami. Reagan twierdził, że o niczym nie wiedział oraz obciążył odpowiedzialnością swoich podwładnych. Przyznał jedynie, że sprzedawano broń do Iranu w celu jakoby pomocy w uwolnieniu amerykańskich zakładników przetrzymywanych przez Hezbollah na terenie Libanu. Prokuratorzy z Amerykańskiego Biura Niezależnego Prokuratora (Office of the Independent Counsel) uznali, że prezydent był winien braku nadzoru, jednak przeważajaca ilość Amerykanów wierzyła w jego niewinność. W czasie urzędowania Reagana kilku podwładnych było przyłapanych na łapówkarstwie albo nielegalnym lobbingu, ale prezydent wyszedł z tych skandali obronną ręką. Zasiadająca w Kongresie Patricia Schroeder nazwała go teflonowym prezydentem (do teflonu nic nie przywiera).
Walka z „imperium zła”
Reagan stworzył parę chwytliwych określeń; 8 marca 1983 roku prezydent nazwał ZSRR imperium zła.
Podczas wizyty w Zachodnich Niemczech w 1987 roku przemawiał pod murem berlińskim (przed Bramą Brandenburską). Wezwał wtedy przywódcę ZSRR Michaiła Gorbaczowa do zniszczenia tego fizycznego symbolu żelaznej kurtyny, oddzielającej kraje kapitalistyczne od komunistycznych słowami:
- Panie Gorbaczow, niech pan zburzy ten mur!
- „Mr. Gorbachev, tear down this wall!” (ang.)
Wielu historyków uważa, że Reagan przyczynił się decydująco do przegranej ZSRR; inni sądzą, że komunistyczne imperium upadło pod własnym ciężarem. Na pewno ogromne znaczenie miało narzucenie przez prezydenta USA tempa wyścigu zbrojeń, w tym zwłaszcza wprowadzenie do użytku nowych zaawansowanych technologii oraz rozpoczęcie prac badawczo-konstrukcyjnych nad nowymi rodzajami broni. Jednym z najbardziej znanych projektów Reagana było rozpoczęcie programu rozwoju strategicznego – narodowego systemu obrony antybalistycznej pod nazwą Strategic Defense Initiative (SDI). Emanacją idei SDI, było zadane 23 marca 1983 w trakcie telewizyjnego Orędzia do Narodu retoryczne pytanie:
|
Czyż nie byłoby lepiej ratować życie ludzi, zamiast mścić ich śmierć?[4]
|
Przez wiele krajów przetoczyła się fala, finansowanych w dużej mierze z Funduszu Zagranicznego KPZR, pacyfistycznych protestów. Po latach, na pytanie dziennikarza, jaki jego zdaniem moment zadecydował o upadku ZSRR, Gorbaczow odpowiedział: „Bez najmniejszej wątpliwości, konferencja w Reykjaviku”. Kraje komunistyczne nie posiadały nader środków na konkurowanie w dziedzinie „gwiezdnych wojen”.
Reagan wspierał dążenia Polaków do obalenia komunizmu zarówno ze względu na Polonię amerykańską, jak oraz na znaczenie tego ruchu w konfrontacji z ZSRR. Za jego zgodą CIA przekazywała polskim opozycjonistom fundusze na walkę z władzami komunistycznymi. Po wizycie w Polsce Jana Pawła II w 1979 oraz strajkach sierpniowych w 1980 opozycja zyskała siłę oraz władze zostały zmuszone do podpisania porozumienia z nowo powołanym związkiem „Solidarność”. Reagan wspierał też akcję pomocy dla działaczy ruchu Solidarności po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku, a także doprowadził do nałożenia na Polską Rzeczpospolitą Ludową sankcji gospodarczych.
Sankcje pogłębiły kryzys gospodarczy w Polsce: zadłużona gospodarka nie była w stanie uzyskać wystarczającej ilości dolarów na spłacanie zaciągniętych w tej walucie kredytów. Dobra importowane są w kraju całkowicie niedostępne. Zachodnie towary sprzedawano jednak w sklepach sieci Pewex za dolary oraz inne waluty wymienialne. Na wiele podstawowych towarów wprowadzono kartki. Kryzys zmusił polskie władze do reform, co wkrótce po zakończeniu kadencji Reagana doprowadziło do obrad Okrągłego Stołu oraz przekształcenia Polski w kraj demokratyczny o gospodarce wolnorynkowej. W tym czasie także ZSRR pogrążył się w kryzysie oraz rozpadł ostatecznie 3 lata po zakończeniu rządów Reagana.
W roku 1990 Reagan jako były prezydent przyjechał do Polski oraz wygłosił 15 września przemówienie w Stoczni Gdańskiej. W 1994 roku przyznano mu Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa[5]
W uznaniu tych zasług prezydent Lech Kaczyński w lipcu 2007 przyznał pośmiertnie Ronaldowi Reaganowi Order Orła Białego.
Dziedzictwo polityczne Reagana
Reagan swoimi poczynaniami ogromnie wpłynął na obraz współczesnej Partii Republikańskiej. Jego podejście do budżetu, w którym obcina się podatki kosztem wzrostu deficytu stało się jednym z filarów ideologii tej partii. Współcześni republikanie określają się poprzez swój negatywny stosunek do aborcji, szacunek dla amerykańskiej moralności oraz wsparcie dla rozwoju nowoczesnej armii. Wszyscy republikańscy następcy Reagana, czyli Bush ojciec oraz syn, kontynuowali jego politykę. Natomiast jego poprzednicy, czyli Richard Nixon oraz Dwight Eisenhower postrzegali fundamenty Partii Republikańskiej całkowicie inaczej.
Poglądy oraz zasady, którymi kierował się Reagan podczas swojej prezydentury:
Najważniejsze poczynania Reagana:
- rozmieszczenie pocisków balistycznych Pershing II w Niemczech w reakcji na radzieckie pociski Pionier stacjonujące w Europie,
- wsparcie dla rozwoju systemu rakietowego Peacekeeper,
- negocjowanie traktatu o redukcji ilości broni atomowej,
- inicjowanie programu strategicznej obrony antyrakietowej (en. Strategic Defense Initiative),
- uzbrajanie oraz szkolenie antykomunistycznych oddziałów paramilitarnych (Contras, mudżahedini),
- sprzedaż broni do krajów zaprzyjaźnionych z USA, czyli Republiki Chińskiej (Tajwanu), Izraela, Arabii Saudyjskiej oraz Iraku,
- znaczne obniżenie podatków,
- wzrost deficytu budżetowego,
- wypowiedzenie wojny sprzedawcom oraz producentom narkotyków,
- ustabilizowanie amerykańskiego dolara, redukcja inflacji,
- znaczny udział w doprowadzeniu do upadku ZSRR oraz zakończeniu zimnej wojny,
- znaczne obniżenie bezrobocia,
- zwiększenie tempa rozwoju gospodarczego, do poziomu nie notowanego wcale wcześniej w historii kraju
5 lutego 1998 roku lotnisku w Waszyngtonie nadano nazwę Narodowego Lotniska w Waszyngtonie imienia Ronalda Reagana (ang. Ronald Reagan Washington National Airport). 4 marca 2001 roku ochrzczono imieniem prezydenta lotniskowiec nadając mu nazwę USS Ronald Reagan (CVN-76).
Zdrowie prezydenta
-
Dnia 30 marca 1981 roku zaledwie 69 dni po rozpoczęciu pierwszej kadencji miał miejsce zamach na prezydenta. Gdy Reagan opuszczał Hotel Hilton w Waszyngtonie stał się postrzelony przez Johna Hinckleya Juniora. nieoczekiwanie prezydenta ranny stał się jego rzecznik James Brady, agent United States Secret Service oraz policjant z dystryktu Kolumbii. Chirurdzy poddali Reagana operacji, aby usunąć kulę, która o parę centymetrów ominęła jego serce. Chwilę przed zapadnięciem w narkozę wypowiedział do chirurgów następujące zdanie:
- Mam nadzieję, że wszyscy jesteście republikanami.
- „I hope you’re all Republicans,” (ang.)
Na co jedna z osób obecnych na sali operacyjnej odpowiedziała:
- Myślę, Panie prezydencie, że w tej chwili wszyscy jesteśmy republikanami.
Rzecznik James Brady był najciężej ranny, albowiem kula przeszyła jego czaszkę oraz wcale nie odzyskał pełni zdrowia. Warto zauważyć, że Reagan był orędownikiem wolnego dostępu do broni w USA. Prezydent, zapytany prawie dwa lata później o to, czy zamachu da się byłoby uniknąć dzięki większym ograniczeniom w dostępie do broni, odpowiedział: Oczywiście, z tym że w tym dniu o godzinie 2 po południu, mimo uważnej ochrony, zamachowiec zdołał oddać strzały. Zaznaczam, że zrobił to w miejscu, w którym jest najdokładniejsza kontrola posiadania broni w Stanach Zjednoczonych.
Ronald Reagan był pierwszym prezydentem USA który przeżył zamach (w czasie sprawowania urzędu prezydenta), mimo iż stał się trafiony pociskiem. We wszystkich innych przypadkach nieudanych zamachów, prezydenci nie odnieśli żadnych obrażeń.
Reagan miał w chwili postrzału 70 lat oraz wielu obserwatorów stwierdziło potem, że zamach pogorszył jego zdrowie. Pewni ludzie komentatorzy zauważyli, że pod koniec prezydentury ten wielki mąż stanu nie stale wiedział, gdzie się znajduje oraz z kim dokładnie rozmawia. Jednak braki pamięci nadrabiał niezwykłą elokwencją.
13 czerwca 1985 roku Reagana poddano operacji usunięcia polipa z przewodu pokarmowego. W czasie zabiegu funkcję prezydenta, w tym atomową walizkę, na parę godzin przejął wiceprezydent George H. W. Bush. 5 stycznia 1987 Reagan ponownie stał się poddany poważnemu zabiegowi, podczas którego usunięto mu guza z prostaty.
Współpracownicy prezydenta mówią dziś, że w okresie drugiej kadencji prezydent wielokrotnie był roztargniony oraz miał poważne problemy z podejmowaniem decyzji. Dopiero cztery lata po przejściu na prezydencką emeryturę, w roku 1992 lekarze odważyli się postawić ostateczną diagnozę. Prezydent cierpiał na zespół Alzheimera. Ta choroba nieubłaganie odbierała mu jego niezwykłą elokwencję oraz poczucie humoru. Prezydent popadł w coraz większą izolację. 5 listopada 1994 Reagan ostatni raz wypowiedział się publicznie w liście do narodu. Wyjawił wszystkim, że jest chory na Alzheimera oraz musi usunąć się w cień. Z tego okresu pochodzi dosyć smutna anegdota. Podobno prezydent wyjął z akwarium swojego przyjaciela model Białego Domu oraz stwierdził
- „Wiem, że to jest ważne, ale nie wiem dlaczego.”
Stan Reagana pogorszył się jeszcze bardziej, kiedy w roku 2001 przydarzył mu się poważny upadek. Prezydent złamał sobie biodro oraz stał się obłożnie chory. Choroba pozbawiła go pamięci o ukochanych osobach, a w roku 2004 prezydent nie był już w stanie wypowiedzieć niczego oprócz niezrozumiałych dla nikogo słów.
Ostatnia droga
Długotrwałe przebywanie w łóżku doprowadziło do rozwoju u prezydenta odleżyn, oraz częstego w podobnych przypadkach zapalenie płuc. Ronald Reagan zmarł o godzinie 13:09 czasu lokalnego dnia 5 czerwca 2004 roku w swoim domu w Los Angeles. W chwili śmierci towarzyszyła mu żona Nancy oraz dzieci Michael Reagan, Patti Davis oraz Ron Reagan.
Reagan trzeba do grona prezydentów USA, którzy żyli najdłużej. Dłużej od niego żył Gerald Ford.
Po śmierci rozpoczęły się uroczystości pogrzebowe. Trumnę prezydenta wystawiono najpierw w Kalifornii w Bibliotece Prezydenckiej imienia Reagana. Aby złożyć mu hołd przybyło ponad 200 tys. mieszkańców tego stanu. Następnie ciało Reagana przewieziono do Waszyngtonu. Trumnę wystawiono w Rotundzie na Kapitolu. Tam oddawali mu cześć mieszkańcy amerykańskiej stolicy. Następnie w katedrze narodowej odbyło się nabożeństwo, podczas którego przemówienia wygłosili George Bush ojciec oraz syn, były premier Kanady Jean Chrétien oraz odtworzono nagranie sporządzone parę lat wcześniej na tę okazję przez Margaret Thatcher. Potem ciało prezydenta przewieziono samolotem do Kalifornii. Ostatnią podróż prezydent odbył z lotniska na miejsce wiecznego spoczynku. Na całej trasie konduktu ustawiły się tysiące ludzi. Dnia 11 czerwca o zachodzie słońca trumna Reagana spoczęła na wzgórzu koło Biblioteki Prezydenckiej w Simi Valley w Kalifornii.
W uroczystościach wzięło udział ponad 40 przywódców krajów z całego świata. Hołd prezydentowi składało także 5 byłych prezydentów USA, Michaił Gorbaczow oraz wielu innych mężów stanu. Prezydent Francji Jacques Chirac nie brał udziału w uroczystościach 11 czerwca, mimo iż dzień wcześniej składał wizytę w USA. Polskę reprezentował były przywódca Solidarności oraz były prezydent Polski Lech Wałęsa.
Sprawdź też
Przypisy
Linki zewnętrzne
Filmowe
|
Gabinet Ronalda Reagana (1981-1989) |
|
 |
Prezydent |
Ronald Reagan
|
 |
|
| Wiceprezydent |
|
|
| Szefowie departamentów |
|
|
| Pozostali członkowie gabinetu |
|
|
|
Człowiek Roku tygodnika „Time” |
|
1927: Lindbergh, Quidde • 1928: Chrysler • 1929: Young • 1930: Gandhi • 1931: Laval • 1932: Roosevelt • 1933: Johnson • 1934: Roosevelt • 1935: Haile Selassie I • 1936: Simpson • 1937: Czang, Song • 1938: Hitler • 1939: Stalin • 1940: Churchill • 1941: Roosevelt • 1942: Stalin • 1943: Marshall • 1944: Eisenhower • 1945: Truman • 1946: Byrnes • 1947: Marshall • 1948: Truman • 1949: Churchill • 1950: Żołnierz Amerykański • 1951: Mosaddegh • 1952: Elżbieta II • 1953: Adenauer • 1954: Dulles • 1955: Curtice • 1956: Węgierski Powstaniec • 1957: Chruszczow • 1958: de Gaulle • 1959: Eisenhower • 1960: Amerykańscy naukowcy:, Pauling, Rabi, Teller, Lederberg, Glaser, Libby, Woodward, Draper, Shockley, Segrè, Enders, Townes, Beadle, Van Allen, Purcell • 1961: Kennedy • 1962: Jan XXIII • 1963: Luther King • 1964: Johnson • 1965: Westmoreland • 1966: Generacja Twenty-Five & Under • 1967: Johnson • 1968: Borman, Lovell, Anders • 1969: Amerykanie z klasy średniej • 1970: Brandt • 1971: Nixon • 1972: Nixon, Kissinger • 1973: Sirica • 1974: Król Faisal • 1975: Amerykanki:, Ford, Hills, Grasso, Jordan, Sharp, Conway, Jean King, Brownmiller, Wyatt, Byerly, Sutton, Cheek • 1976: Carter • 1977: Sadat • 1978: Deng • 1979: Ajatollah Chomeini • 1980: Reagan • 1981: Wałęsa • 1982: Komputer • 1983: Reagan, Andropow • 1984: Ueberroth • 1985: Deng • 1986: Aquino • 1987: Gorbaczow • 1988: Zagrożona Ziemia • 1989: Gorbaczow • 1990: H. W. Bush • 1991: Turner • 1992: Clinton • 1993: Mandela, de Klerk, Arafat, Rabin • 1994: Jan Paweł II • 1995: Gingrich • 1996: Ho • 1997: Grove • 1998: Clinton, Starr • 1999: Bezos • 2000: W. Bush • 2001: Giuliani, Einstein • 2002: Cooper, Watkins, Rowley • 2003: Żołnierz Amerykański • 2004: W. Bush • 2005: Bono, Gates, Gates • 2006: Internet • 2007: Putin • 2008: Obama • 2009: Bernanke • 2010: Zuckerberg • 2011: Protestujący Człowiek
|
|