- Ten artykuł dotyczy pułkownika Ryszarda Kuklińskiego. Możesz szukać artykułu o płatnym zabójcy Richardzie Kuklinskim.
Ostatnia legitymacja wojskowa pułkownika Kuklińskiego
Tablica na Izbie Pamięci płk Ryszarda Kuklińskiego przy
ul. Kanonia 20/22 w Warszawie
Ryszard Jerzy Kukliński pseud. Jack Strong, Mewa (ur. 13 czerwca 1930 w Warszawie, zm. 11 lutego 2004 w Tampie) – pułkownik Wojska Polskiego oraz armii amerykańskiej, zastępca szefa Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego WP (PRL), whistleblower oraz tajny współpracownik CIA.
Życiorys
Urodził się w rodzinie robotniczej o tradycjach katolickich oraz związanych z PPS. Jego ojciec Stanisław, żołnierz Miecza oraz Pługa, podczas II wojny światowej stał się aresztowany za działalność konspiracyjną oraz zginął w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen[1].
Ryszard Kukliński zaraz po wojnie, w wieku 15 lat, rozpoczął pracę we Wrocławiu, w Miejskiej Straży Ochrony Obiektów; jego zadaniem było pilnowanie fabryki mydła. Zachowane dokumenty wskazują także, że w 1946 był – prawdopodobnie na krótko – aresztowany, choć nie wiadomo, z jakiego powodu. W wieku 17 lat wstąpił do LWP. Trzy lata później ukończył szkołę oficerską. W latach 1950-1953 służył w 9 Pułku Piechoty w Pile. Szybko piął się po szczeblach kariery – służył jako oficer sztabowy oraz przygotowywał pomiędzy innymi plany inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. W latach 1967-1968 był w Międzynarodowej Komisji Kontroli oraz Nadzoru Układów Genewskich dotyczących Wietnamu. Wedle zbeletryzowanej biografii Kuklińskiego Mój przyjaciel zdrajca autorstwa Marii Nurowskiej, płk Kukliński nawiązał współpracę z CIA w Niemczech. Potwierdza to zachowany w archiwach krótki list do ambasady USA w Bonn, nadany w sierpniu 1972 z Wilhelmshaven, w którym nadawca łamaną angielszczyzną proponuje wyznaczenie amerykańskiego oficera mówiącego po polsku albo rosyjsku, który gotów byłby się z nim spotkać w jednym z następnych dni w Amsterdamie albo Ostendzie[2]. Później okazało się, że autorem tego listu był Kukliński.
Wedle jego relacji, planował zawiązać w Wojsku Polskim spisek przeciw ZSRR, jednak CIA odwiodła go od tego, jako od działania skazanego na niepowodzenie. Zamiast tego poproszono go o przekazywanie informacji mogących zaszkodzić Związkowi Radzieckiemu. W latach 1971-1981 Kukliński przekazał na Zachód ponad 40 tys. stron najtajniejszych dokumentów dotyczących Polski, ZSRR oraz Układu Warszawskiego. Dokumenty te dotyczyły pomiędzy innymi planów ZSRR użycia broni nuklearnej, danych technicznych najnowszych sowieckich broni m.in. czołgu T-72 oraz rakiet Strzała-2, rozmieszczenia radzieckich jednostek przeciwlotniczych na terenach Polski oraz NRD, metod stosowanych przez Armię Radziecką w celu uniknięcia namierzenia jej obiektów przez satelity szpiegowskie, planów wprowadzenia stanu wojennego w Polsce oraz wielu innych.
W obliczu bezpośredniego zagrożenia dekonspiracją, Kukliński wraz z żoną oraz dwoma synami uciekł z Polski, a z pomocą CIA dotarł do Stanów Zjednoczonych na krótko przed wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce 13 grudnia 1981 roku. Trzy lata później, 23 maja 1984 roku stał się przez sąd wojskowy w Warszawie zaocznie skazany na karę śmierci, w 1990 wyrok stał się złagodzony do 25 lat więzienia. W 1995 wyrok uchylono oraz Kuklińskiemu przywrócono stopień pułkownika, jednak sprawę skierowano ponownie do prokuratury wojskowej. W 1997 śledztwo umorzono, argumentując że działał w stanie wyższej konieczności. Wedle Leszka Millera rehabilitacja Kuklińskiego była jednym z nieoficjalnych warunków wejścia Polski do NATO[3]. Kukliński odwiedził Polskę w kwietniu 1998 roku; 6 maja 1998 roku odsłonił Pomnik Katyński w Warszawie jako jeden z inicjatorów jego budowy.
Po rehabilitacji nadano mu m.in. honorowe obywatelstwa miast Krakowa[4] oraz Gdańska.
Kukliński zmarł 11 lutego 2004 w wieku 73 lat. Przyczyną śmierci był gwałtowny udar mózgu w szpitalu.
Prochy płk. Kuklińskiego oraz jego starszego syna Waldemara, który zginął w sierpniu 1994 roku z rąk nieznanych do dziś sprawców (został potrącony przez samochód, w którym nie znaleziono żadnych odcisków palców), spoczęły 19 czerwca 2004 r. w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Drugi syn, Bogdan Kukliński, wedle oficjalnej wersji zaginął bez śladu podczas morskiego rejsu w 1993 roku. W 2009 roku "Wprost" wysunął hipotezę, że zaginięcie było sfingowane przez CIA w ramach programu ochrony świadków[5].
W grudniu 2008 CIA ujawniła raporty Kuklińskiego z roku 1981, pomiędzy innymi charakterystykę gen. Jaruzelskiego[6]
Publikacje oraz filmy o płk. Kuklińskim
Wśród publikacji książkowych pojawiły się dotychczas następujące pozycje:
- Krajewski Andrzej, Zasługa dla Polski,
- Szaniawski Józef, Pułkownik Kukliński. Misja Polska,
- Szaniawski Józef, Samotna misja — pułkownik Kukliński oraz zimna wojna, 2000,
- Szaniawski Józef, Pułkownik Kukliński — tajna misja, 2008,
- Weiser Benjamin, Ryszard Kukliński. Życie ściśle tajne.
- Nurowska Maria, Mój przyjaciel zdrajca, 2004
Filmy:
Awanse oraz odznaczenia
W 1998 stał się odznaczony Medalem Polonia Mater Nostra Est.
Porozumienie Organizacji Kombatanckich oraz Niepodległościowych od chwili śmierci Ryszarda Kuklińskiego zabiega o awansowanie go do stopnia generała brygady oraz uhonorowanie Orderem Orła Białego. Bezskutecznie zwracało się wcześniej w tej sprawie z podobnymi apelami do prezydentów Aleksandra Kwaśniewskiego oraz Lecha Kaczyńskiego[8].
O pośmiertne podniesienie rangi pułkownika Ryszarda Kuklińskiego do rangi generała zwróciła się 18 lutego 2004 do prezydenta RP inicjatywa polityczna "Centrum" pod przewodnictwem Zbigniewa Religi.
Upamiętnienie
W ramach projektu "słynni Polacy XX w." pułkownik Ryszard Kukliński stał się upamiętniony popiersiem, które stoi w parku im. Henryka Jordana w Krakowie w Krakowie (III.2) – odsłonięcie 11 listopada 2006.
Izba Pamięci
W 2006 na warszawskiej Starówce, przy ul. Kanonii 20 (w pobliżu katedry św. Jana Chrzciciela) założono izbę pamięci pułkownika Kuklińskiego[9]. 17 listopada 2010 Hanna Gronkiewicz-Waltz podjęła decyzję o jej zamknięciu[10], jednak decyzję cofnęła oraz izba pamięci nadal jest otwarta[11].
Przypisy
Linki zewnętrzne
