Samoa (pełna oficjalna nazwa: Niezależne Państwo Samoa) – państwo w Oceanii, obejmujące zachodnią cząstka Wysp Samoa (pozostałe stanowią terytorium Stanów Zjednoczonych jako Samoa Amerykańskie). Do 1997 znane było jako Samoa Zachodnie.
Historia
Archipelag Samoa stał się zasiedlony około 1000 r. p.n.e. przez ludność polinezyjską pochodzącą z wysp Tonga. Wyspy zostały odkryte dla Europy w 1606, kiedy to dotarł do nich Hiszpan P.F. de Quiros, lecz o nich zapomniano, oraz ponownego ich odkrycia dokonano w 1722. W 1768 uczestnicy wyprawy Bougainville'a dokonali kolejnych badań wysp, nadając im nazwę Wyspy Żeglarskie. Od 1838 zaczął się napływ kolonistów oraz kupców europejskich oraz amerykańskich, którzy osiedlali się wokół miasta Apia na wyspie Upolu. Głównymi zainteresowanymi w kolonizacji archipelagu były Niemcy, Wielka Brytania oraz Stany Zjednoczone.
W 1889 archipelag stał się podzielony na cząstka zachodnią, dzisiejsze państwo Samoa, którą dostali Niemcy, oraz cząstka wschodnią, dzisiejsze Samoa Amerykańskie, którą dostały Stany Zjednoczone. Wielka Brytania w zamian za zrzeczenie się roszczeń do archipelagu otrzymała wyspy Tonga, Niue oraz Wyspy Salomona.
Po I wojnie światowej Samoa Niemieckie przejęła w 1919, jako odszkodowanie wojenne, Wielka Brytania, która następnie odstąpiła to terytorium Nowej Zelandii. Na mocy traktatu wersalskiego z 1919 byłą kolonię niemiecką (zwaną od tej pory Samoa Zachodnim) przekazano Nowej Zelandii jako terytorium mandatowe Ligi Narodów. Po II wojnie światowej, od 1946 Samoa Zachodnie jako terytorium powiernicze ONZ pozostało w administracji Nowej Zelandii. W 1961 odbyło się, nadzorowane przez ONZ, referendum w sprawie ogłoszenia niepodległości kraju, na mocy którego, w 1962 Samoa Zachodnie stało się w pełni niepodległym państwem. W 1997 zmieniono nazwę państwa z Samoa Zachodniego na Samoa.
W 2011 nastąpiła przeistoczenie strefy czasowej poprzez pominięcie daty 30 grudnia. W wyniku tego Samoa znalazła się po zachodniej stronie międzynarodowej linii zmiany daty. Celem zmiany było ułatwienie współpracy z Australią oraz Nową Zelandią. Poprzednia przeistoczenie nastąpiła w 1892 w celu dostosowania daty do czasu w Kalifornii.
Ustrój polityczny
Samoa jest monarchią konstytucyjną, a władzę ustawodawczą sprawuje parlament zwany Fono. Władza wykonawcza trzeba do rządu, a premiera wybiera parlament oraz rekomenduje władcy. Premier sam dobiera sobie 12 ministrów.
Głową państwa jest o le Ao o le Malo, wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję spośród czterech żyjących wielkich wodzów (tama aiga). Zasada dożywotności pełnienia urzędu obowiązywała tylko do śmierci ostatniego z dwóch pierwszych władców, Malietoa Tanumafili II. Po jego śmierci o le Ao o le Malo de facto stali się odpowiednikami prezydentów. Władca Samoa odgrywa w życiu politycznym kraju rolę symboliczną oraz nie ma żadnej faktycznej władzy, choć formalnie zatwierdza ustawy przyjęte przez parlament. Samoa po śmierci Melioteoi jest de facto republiką
Podział administracyjny
-
Samoa dzieli się na 11 dystryktów (itūmālō), z których cząstka składa się z kilku fragmentów leżących na obu głównych wyspach państwa.
Podział administracyjny Samoa (nr dystryktów takie jak w tabeli)
Ava albo
Kava, tradycyjne uroczystości, 1909
Geografia
Samoa leży w południowej części Oceanu Spokojnego, w centralnej Oceanii oraz rozciąga się na długość ponad 600 km. Od północy graniczy z Tokelau, od zachodu z Tuvalu oraz Wallis oraz Futuną, od południa z Tonga, a od wschodu z Samoa Amerykańskim. W skład państwa Samoa wchodzi 9 zachodnich wysp archipelagu Samoa, z których cztery są zamieszkane: Savaii (1715 km²), Upolu (1113 km²), Apolima oraz Manono. Niezamieszkane wyspy to: Fakuatapu, Namu'a, Nu'utele oraz Nu'ulua (tworzące wyspy Aleipata) oraz Nu'usafe'e. Duże wyspy są pochodzenia wulkanicznego, mniejsze zaś koralowego, a najwyższym wzniesieniem jest góra Silisili (1858 m n.p.m.) leżąca na wyspie Savaii. Niemal wszystkie wyspy otoczone są barierą raf koralowych
Na wyspach panuje Klimat równikowy - gorący oraz wilgotny, o niskich wahaniach temperatur nie przekraczających średnio 2 °C w skali rocznej. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 27 °C, a średnie opady 5000 mm. W okresie od listopada do marca wielokrotnie są huragany. Ponad połowę powierzchni kraju pokrywają lasy równikowe.
Gospodarka
-
Osobny artykuł: Gospodarka Samoa.
Gospodarka Samoa jest słabo rozwinięta. Najważniejszymi gałęziami są: rolnictwo (85% produkcji ma za podstawę na rolnictwie), rybołówstwo, leśnictwo oraz turystyka. Uprawia się głównie: kukurydzę, ryż, jams, bataty, taro, orzechy kokosowe (kopra), kakao, kava, kauczuk. Jednym z ważniejszych źródeł dochodu narodowego są przekazy pieniężne od emigrantów oraz dotacje z (Japonii, Australii, Nowej Zelandii, Unii Europejskiej).
Transport
7 września 2009 roku w Samoa nastąpiła przeistoczenie kierunku w ruchu drogowym z prawostronnego na lewostronny[2]. Powodem zmiany jest wprowadzenie takiego samego kierunku ruchu jak w innych krajach w Oceanii co ma przynieść obniżenie kosztów sprowadzania samochodów. Do tej pory samochody sprowadzano z USA.
Religia (2000)
-
-
[3]
Przypisy
Sprawdź hasło
Samoa w Wikisłowniku