| sekunda (s) |
| Układ |
SI, CGS |
| Wymiar |
![\mathrm{[s]}](//upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/math/e/3/d/e3d3fcdca51ebfe9776a4933a13b5d31.png) |
| Jednostka |
czasu, okresu |
| Typowe symbole wielkości |
t, T, τ |
| w jednostkach SI |
podstawowa |
| w jednostkach CGS |
podstawowa |
| Pochodzenie nazwy |
łac. pars minuta secunda – druga mała część |
Sekundy odmierzane przez wskazówkę zegarka (wskazówka sekundowa jest rozmyta)
Sekunda (łac. secunda – następna, najbliższa) – jednostka czasu, jednostka podstawowa większości układów jednostek miar np. SI, MKS, CGS – aktualnie oznaczana s[1], niegdyś sek[2].
Jest to czas równy 9 192 631 770 okresom promieniowania odpowiadającego przejściu pomiędzy dwoma poziomami F = 3 oraz F = 4 struktury nadsubtelnej stanu podstawowego 2S1/2 atomu cezu 133Cs (powyższa definicja odnosi się do atomu cezu w spoczynku w temperaturze 0 K)[3] . Definicja ta, obowiązująca od 1967 r., była ustalona przez XIII Generalną Konferencję Miar. Poprzednio sekundę definiowano jako 1/31 556 925,9747 cząstka roku zwrotnikowego 1900 (XI Generalna Konferencja Miar z 1960 r.) albo 1/86400 cząstka doby (do 1960 r.).
Termin sekunda pochodzi od łacińskiego wyrażenia pars minuta secunda (druga mała część).
Określenie sekunda jest stosowane także jako miara kąta oraz interwał muzyczny.
Wielokrotności oraz podwielokrotności sekundy (wyróżniono najczęściej używane):
| Wielokrotności |
|
Podwielokrotności |
| Mnożnik |
Nazwa |
Symbol |
|
Mnożnik |
Nazwa |
Symbol |
| 100 |
sekunda |
s |
|
|
|
|
| 101 |
dekasekunda |
das |
|
10–1 |
decysekunda |
ds |
| 102 |
hektosekunda |
hs |
|
10–2 |
centysekunda |
cs |
| 103 |
kilosekunda |
ks |
|
10–3 |
milisekunda |
ms |
| 106 |
megasekunda |
Ms |
|
10–6 |
mikrosekunda |
µs |
| 109 |
gigasekunda |
Gs |
|
10–9 |
nanosekunda |
ns |
| 1012 |
terasekunda |
Ts |
|
10–12 |
pikosekunda |
ps |
| 1015 |
petasekunda |
Ps |
|
10–15 |
femtosekunda |
fs |
| 1018 |
eksasekunda |
Es |
|
10–18 |
attosekunda |
as |
| 1021 |
zettasekunda |
Zs |
|
10–21 |
zeptosekunda |
zs |
| 1024 |
jottasekunda |
Ys |
|
10–24 |
joktosekunda |
ys |
W praktyce używa się tylko poniektórych podwielokrotności jednostki, albowiem wielokrotności jako mało naturalne zastępowane są innymi, choć nienależącymi do układu SI, ale za to łatwiejszymi do wyobrażenia, takimi jak minuta, godzina, doba, tydzień, miesiąc, rok itd. Jedna z wielokrotności SI – gigasekunda – mogłaby prowadzić do nieporozumień, albowiem jej skrót jest identyczny z jednostką indukcji magnetycznej Gs układu CGS (podobnie: ps jako pikosekunda albo parsek).
Wielokrotności sekundy
- 1 hektosekunda to 1 minuta oraz 40 sekund.
- 1 kilosekunda to ok. 17 minut.
- 3,6 ks to 1 godzina.
- 10 kilosekund to ok. 2 godziny oraz 50 minut.
- 100 kilosekund to ok. 1 dzień oraz 4 godziny.
- 1 megasekunda to ok. 11 dni oraz 13 godzin.
- 10 megasekund to ok. 3 miesiące oraz 25 dni.
- 100 megasekund to ok. 3 lata oraz 2 miesiące.
- 1 gigasekunda to ok. 32 lata.
- 10 gigasekund to ok. 3 wieki.
- 100 gigasekund to ok. 3 tysiąclecia.
- 1 terasekunda to ok. 32 tysiąclecia.
- 1 petasekunda to ok. 31689 tysiącleci.
Przypisy
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dziennik Ustaw, poz. 1638 nr 225 z 2006 roku); Rozporządzenie nie dopuszcza oznaczeń
s. ani sek.
- ↑ Mirosław Szymczak (red.), Słownik ortograficzny je̜zyka polskiego PWN wraz z zasadami pisowni oraz interpunkcji, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11882-2, s. 721
- ↑ oficjalna definicja BIPM
Sprawdź też
Sprawdź hasło
sekunda w Wikisłowniku
Linki zewnętrzne
|
Czas |
|
| Jednostki czasu |
|
 |
|
| Wzorce czasu |
|
|
| Pojęcia powiązane |
|
|