Kopuła Kapitolu będącego siedzibą Kongresu
Senat Stanów Zjednoczonych (ang. United States Senate) – ciało ustawodawcze, izba wyższa amerykańskiego Kongresu – dwuizbowego parlamentu federalnego. Senatorowie wybierani są na 6-letnią kadencję. Co 2 lata następuje wymiana 1/3 składu.
Kompetencje
Każda ustawa musi uzyskać poparcie zarówno w Senacie jak oraz Izbie Reprezentantów. Inaczej niż ma to miejsce np. w parlamencie brytyjskim albo polskim, obie izby posiadają praktycznie jednakową rolę w procesie legislacyjnym oraz izba niższa nie ma możliwości odrzucenia stanowiska Senatu oraz w przypadku rozbieżności konieczne jest uzgodnienie kompromisowej wersji, która w jednym brzmieniu zostanie zaakceptowana przez obie izby.
Do kompetencji Senatu trzeba także m.in. zatwierdzanie (nominowanych przez prezydenta USA) sędziów Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych, ambasadorów, członków rządu oraz innych wysokich urzędników. Zatwierdza on też, bądź odrzuca, traktaty zawierane przez Prezydenta oraz sądzi go (pod przewodnictwem prezesa SN) w wypadku postawienia go przez Izbę Reprezentantów w stan oskarżenia, zgodnie z procedurą zwaną impeachment (do skazania potrzebna jest kwalifikowana przeważajaca ilość 2/3).
Skład
W myśl Konstytucji przewodniczącym Senatu jest wiceprezydent. Bierze on udział w głosowaniu tylko w przypadku równego podziału głosów (przy remisie). Senat wybiera prezydenta (lub przewodniczącego) pro tempore (tymczasowego, ang. President pro tempore), który na co dzień (za sprawą częstej absencji wiceprezydenta) przewodniczy obradom. Nie ma on jednak głosu rozstrzygającego – jest bowiem zwyczajowo najdłuższym stażem senatorem z partii, która ma przeważajaca ilość w danym czasie. W opinii poniektórych prezydent pro tempore jest funkcją honorową, ale wielu innych z kolei twierdzi, że to on jest de facto przewodniczącym Izby.
Skład senatu odzwierciedla fakt, że USA są federacją równouprawnionych stanów. Tak więc najmniejszy ludnościowo stan Wyoming (493 tys. mieszkańców) ma taką samą reprezentację jak największy stan Kalifornia (33,9 mln mieszkańców). Każdy z 50 stanów jest reprezentowany przez dwóch senatorów - jest więc ich aktualnie 100. Konstytucja (art. V) stanowi, iż wprowadzane do niej poprawki nie potrafią naruszyć zasady równej reprezentacji - żaden stan nie może być, bez swej zgody, pozbawiony równego prawa głosu.
Pierwsze posiedzenie Senatu miało miejsce 4 marca 1789. Przed 1913 senatorzy byli mianowani przez legislatywy (parlamenty stanowe). 8 kwietnia 1913 weszła w życie 17. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, która ustanowiła bezpośrednie wybory do Senatu.
Bierne prawo wyborcze do Senatu posiadają osoby, które ukończyły 30 lat, są obywatelami amerykańskimi od przynajmniej 9 lat oraz mieszkają w stanie, z którego kandydują.
W wypadku wakatu przed upływem kadencji, gubernator stanu, który taki senator reprezentował, powinien mianować nowego senatora do czasu przeprowadzenia wyborów przedterminowych na dokończenie mandatu (które dzieją się wraz z najbliższymi powszechnymi, czyli co dwa lata, poza Teksasem, gdzie ma to miejsce o wiele szybciej).
W wyniku wyborów 4 listopada 2008 w Senacie od stycznia 2009 zasiadało:
- 55 demokratów
- 41 republikanów
- 2 niezależnych (stowarzyszonych z demokratami)
- 1 vacat (nierozstrzygnięte wybory w Minnesocie)
Po wyborach z 2 listopada 2010:
- 51 demokratów
- 47 republikanów
- 2 niezależnych (stowarzyszonych z demokratami)
Zmiany w trakcie obecnej kadencji:
Obecne kierownictwo
-
Przewodniczący Senatu, wiceprezydent Joe Biden (D-Delaware)
-
-
-
-
-
Jon Kyl (R-Arizona), whip mniejszości
Ciekawostki
Ciekawym jest fakt, iż potrzeba (co zdarza się nader rzadko) większości 60 głosów, aby ustalić ograniczenie czasu przemówień. Prowadzi to do możliwości blokowania mównicy oraz toku procesu legislacyjnego (tzw. filibustering). Ze stosowania tej techniki słynęli m.in. tacy senatorowie jak Strom Thurmond, Robert Byrd czy Wayne Morse. Innym sposobem obstrukcji jest zarzucenie komisji dokumentami, jak to zrobił Mike Gravel w czasie dyskusji nad przywróceniem obowiązkowej służby wojskowej w okresie wojny w Wietnamie.potrzebne źródło
Najdłużej urzędujący senatorowie w historii
- Robert Byrd (D-WV) – 1959–2010
- Strom Thurmond (D,R-SC) – 1954–1956 oraz 1956–2003
- Ted Kennedy (D-MA) – 1962–2009
- Daniel Inouye (D-HI) – od 1963
- Carl T. Hayden (D-AZ) – 1927–1969
- John C. Stennis (D-MS) – 1947–1989
- Fritz Hollings (D-SC) – 1966–2005
Sprawdź też
|
Lista obecnych senatorów Stanów Zjednoczonych |
|
| Przewodniczący pro tempore Senatu USA: Daniel Inouye (D) |
|
AL: Shelby (R), Sessions (R) • AK: Murkowski (R), Begich (D) • AZ: McCain (R), Kyl (R) • AR: Pryor (D), Boozman (R) • CA: Feinstein (D), Boxer (D) • CO: M. Udall (D), Bennet (D) • CT: Lieberman (I), Blumenthal (D) • DE: Carper (D), Coons (D) • FL: C.W. Nelson (D), Rubio (R) • GA: Chambliss (R), Isakson (R) • HI: Inouye (D), Akaka (D) • ID: Crapo (R), Risch (R) • IL: Durbin (D), Kirk (R) • IN: Lugar (R), Coats (R) • IA: Grassley (R), Harkin (D) • KS: Roberts (R), Moran (R) • KY: McConnell (R), Paul (R) • LA: Landrieu (D), Vitter (R) • ME: Snowe (R), Collins (R) • MD: Mikulski (D), Cardin (D) • MA: Kerry (D), S.P. Brown (R) • MI: Levin (D), Stabenow (D) • MN: Klobuchar (D), Franken (D) • MS: Cochran (R), Wicker (R) • MO: McCaskill (D), Blunt (R) • MT: Baucus (D), Tester (D) • NE: E.B. Nelson (D), Johanns (R) • NV: Reid (D), Heller (R) • NH: Shaheen (D), Ayotte (R) • NJ: Lautenberg (D), Menendez (D) • NM: Bingaman (D), T. Udall (D) • NY: Schumer (D), Gillibrand (D) • NC: Burr (R), Hagan (D) • ND: Conrad (D), Hoeven (R) • OH: S.C. Brown (D), Portman (R) • OK: Inhofe (R), Coburn (R) • OR: Wyden (D), Merkley (D) • PA: Casey (D), Toomey (R) • RI: Reed (D), Whitehouse (D) • SC: Graham (R), DeMint (R) • SD: T. Johnson (D), Thune (R) • TN: Alexander (R), Corker (R) • TX: Hutchison (R), Cornyn (R) • UT: Hatch (R), Lee (R) • VT: Leahy (D), Sanders (I) • VA: Webb (D), Warner (D) • WA: Murray (D), Cantwell (D) • WV: Rockefeller (D), Manchin (D) • WI: Kohl (D), R. Johnson (R) • WY: Enzi (R), Barrasso (R)
|
|
|
|
|
