|
|
Ten artykuł przedstawia sytuację tylko z polskiej perspektywy.
Zajrzyj na stronę dyskusji oraz pomóż go poprawić. |
Senator - deputowany, członek parlamentu. Instytucja mająca korzenie w Senacie z okresu starożytnego Rzymu. W Polsce senator jest członkiem Senatu, izby wyższej Parlamentu.
Senatorzy w Polsce
Senatorem w Polsce bywa obywatel, który ukończył 30 lat oraz ma bierne prawo wyborcze. O ważności wyborów rozstrzyga Sąd Najwyższy. Obowiązkiem senatora jest złożenie ślubowania przed Senatem RP, branie udziału w pracach Senatu na posiedzeniach plenarnych oraz w komisjach oraz utrzymywanie kontaktu z wyborcami.
Senatorowi przysługuje immunitet (nietykalność), prawo do diet, bezpłatnych przejazdów, urlopu na czas kadencji z zachowaniem ciągłości pracy. W przeciwieństwie od posłów senatorom nie przysługuje prawo interpelacji, ani prawo do inicjatywy ustawodawczej (gdyż ta przysługuje Sejmowi); wniosek o podjęcie inicjatywy ustawodawczej może złożyć grupa 10 senatorów bądź komisja senacka.
Senatorowie są zorganizowani w Senacie w kluby oraz koła senatorskie. Regulamin Senatu ustala minimalną liczebność klubu na 7 senatorów, do utworzenia koła potrzeba 3 senatorów.
Mandat senatora
Mandat senatora to (w prawie konstytucyjnym oraz tradycyjnie) pełnomocnictwo udzielone osobie sprawującej funkcję pochodzącą z wyboru. Aktualnie jest to określenie całokształtu praw oraz obowiązków senatora. Funkcja parlamentarzysty jest czasochłonna oraz nie bywa łączona z innymi zajęciami, które także stanowią istotne obciążenie, albo które mogłyby negatywnie wpływać na niezależność deputowanego. Mechanizmem, który to zapewnia, jest tzw. niepołączalność mandatu senatora z określonymi funkcjami albo z określonym zatrudnieniem.
Mandatu senatora nie da się łączyć z funkcją:
- Prezydenta RP,
- posła, posła do Parlamentu Europejskiego,
- prezesa Narodowego Banku Polskiego, Najwyższej Izby Kontroli,
- Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka oraz ich zastępców,
- członka Rady Polityki Pieniężnej, Krajowej Rady Radiofonii oraz Telewizji,
- sędziego, prokuratora,
- urzędnika służby cywilnej, żołnierza w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusza policji oraz służb ochrony państwa,
- wojewody, radnego samorządowego, wójta, burmistrza, prezydenta miasta,
- ambasadora.
Mandat senatora da się łączyć z funkcją:
Mandat senatora wygasa wskutek śmierci, zrzeczenia się, utraty prawa wybieralności albo stwierdzenia nieważności wyboru.
Obowiązki senatora
Obowiązki senatora oraz jego uprawnienia uregulowane są szczegółowo przez przepisy prawne: Konstytucję RP, ustawy - wśród nich przede wszystkim przez ustawę o wykonywaniu mandatu posła oraz senatora - oraz Regulamin Senatu.
Senator ma obowiązek czynnego uczestniczenia w posiedzeniach Senatu oraz organów Senatu (komisji senackich, Prezydium Senatu, Konwentu Seniorów). Jeżeli senator narusza ten obowiązek oraz opuszcza bez usprawiedliwienia posiedzenia albo jest obecny na posiedzeniu, ale nie bierze udziału w głosowaniu, to obniżane są świadczenia pieniężne, które otrzymuje za dany miesiąc. Na posiedzeniach plenarnych senator może zabrać głos w omawianej przez Senat sprawie, zgłaszać wnioski do dyskutowanej przez Senat ustawy oraz uchwały (proponować jej odrzucenie, przyjęcie bez poprawek albo wnosić do jej tekstu poprawki), zgłaszać tzw. wnioski formalne (np. ogłoszenie przerwy, ograniczenie czasu przemówień) oraz wnioski dotyczące porządku obrad. Jeżeli senator przedstawiał na posiedzeniu Senatu stanowisko komisji senackiej w sprawie rozpatrywanej ustawy, to po ostatecznym jej rozpatrzeniu przez Senat ma obowiązek uczestniczenia w posiedzeniach odpowiednich komisji sejmowych, na których wyjaśnia przyjęte przez Senat stanowisko.
Senator ma także obowiązek zgłoszenia swojej kandydatury przynajmniej do jednej stałej komisji senackiej. Jeżeli chce pracować w więcej niż dwóch komisjach, musi uzyskać zgodę Prezydium Senatu. W komisji senator ma prawo zabierać głos w sprawach przewidzianych porządkiem obrad, zgłaszać wnioski do rozpatrywanych aktów prawnych, zgłaszać uwagi oraz propozycje do pracy komisji oraz trybu jej obrad. Senator może także brać czynny udział w pracach każdej innej komisji, której nie jest członkiem, ale nie może wtedy uczestniczyć w głosowaniu.
Senator wykonuje swoje obowiązki nie tylko w parlamencie, ale także w swoim okręgu wyborczym oraz w innych miejscach na terenie kraju, a także za granicą. Wiąże się to z koniecznością odbywania częstych podróży, przede wszystkim przyjazdu (kilka razy w miesiącu) na posiedzenia Senatu oraz komisji senackich. Dlatego też senatorowi przysługują bezpłatne przejazdy komunikacją miejską, a także środkami transportu publicznego (PKP, PKS) oraz bezpłatne bilety na samoloty na terenie kraju.
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
