|
|
Ten artykuł od 2009-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Serwis społecznościowy — to serwis internetowy, który istnieje w oparciu o zgromadzoną wokół niego społeczność. Tworzy tak zwane Media społecznościowe (ang. social media).
Wiosną 2008 roku do najpopularniejszych tego rodzaju serwisów w Stanach Zjednoczonych należały Myspace oraz Facebook. Najpopularniejsze w Europie były: Bebo, Myspace, Skyrock Blog, Facebook oraz Hi5, w Ameryce Łacińskiej: Orkut oraz Hi5, a na terenie Azji oraz Wysp Australii oraz Oceanii: Friendster, Orkut oraz CyWorld.potrzebne źródło Najpopularniejszymi serwisami społecznościowymi w Polsce w 2010 r. były Nk.pl (dawniej nasza-klasa.pl) posiadająca ponad 12 mln kont użytkowników oraz Facebook z ponad 8 mln kont.[1]. Wedle badania Megapanel z marca 2011 roku, z social media korzystają prawie wszyscy Internauci (aż 99,3%) oraz poświęcają temu średnio około 1,5 godziny dziennie[2].
Główne rodzaje serwisów społecznościowych
- ogólne (np. Facebook, Grono.net, Google+)
- skierowane do konkretnych grup społecznych (na przykład byłych uczniów – polskim przykładem takiego portalu jest nk.pl)
- skierowane na dzielenie się konkretnymi treściami (YouTube, Flickr, fotka.pl)
- łączące grupy zamknięte, do których da się dostać się poprzez zaproszenie od innego użytkownika (np. dawniej Grono.net)
- dające internautom możliwość prowadzenia własnych profili – stron (np. Friends.pl, myspace.com)
- dziennikarstwa obywatelskiego ( eioba.pl, wiadomości24.pl, interia360.pl, nowyekran.pl)
- przeznaczone do prezentowania opinii oraz recenzowania (np. Filmweb, biblionetka.pl, nuta.pl, opiniuj.pl, dood.pl, Yelp.com)
- branżowe
- tematyczne
nieoczekiwanie tego elementy serwisów społecznościowych adaptują też wielokrotnie portale oferujące innego rodzaju usługi, np. zajmujące się handlem on-line (Amazon.com) czy dostarczające z reguły informacje prasowe (gazeta.pl) albo oferujące katalogi branżowe: firm oraz produktów wzbogacone panelem społecznościowym.
Historia serwisów społecznościowych
Koncepcją wykorzystania wielu komputerów osobistych połączonych elektronicznie w celu tworzenia społeczności internetowych, zajmowano się od dawna. Jednym z przykładów bywa książka Hilltz oraz Turoffa The Network Nation (Addison-Wesley, 1978, 1993), w której dokładnie przedstawiono w jaki sposób trzeba dostosować komunikację za pomocą komputera (internet), aby za jej pomocą utworzyć społeczność internetową.
Podejmowano wiele prób, aby wspomóc rozwój takich społeczności poprzez komunikację komputerową wykorzystując do tego, m.in. Usenet, Advanced Research Projects Agency Network, LISTSERV, Bulletin Board System (elektroniczny biuletyn informacyjny) oraz EIES – elektroniczny serwis do wymiany informacji Turrofa (Turoff and Hiltz, 1978, 1993). Członkowie grupy Information Routing Group stworzyli schemat zastosowania wczesnej wersji internetu do tworzenia sieci społecznościowych.
Pierwsze strony internetowe tego typu, dopuszczały utrzymywanie kontaktu z byłymi kolegami/koleżankami z klasy, Classmates.com (1995), bądź rodziną oraz znajomymi, SixDegrees.com (1997). Użytkownik miał możliwość stworzenia własnego profilu, wysyłania wiadomości do ludzi ze swojej "listy znajomych" oraz wyszukiwania wśród pozostałych użytkowników ludzi o podobnych zainteresowaniach. Chociaż takie możliwości istniały już wcześniej, to dopiero SixDegrees.com zastosował je wszystkie jednocześnie. Pomimo takich udogodnień, które w przyszłości miały stać się ogromnie popularne, ten portal nie przynosił zysków oraz w efekcie stał się zamknięty.
W roku 1999 pojawiły się dwa nowe rodzaje społeczności internetowych: Epinions.com, gdzie użytkownik tworzył grupę zaledwie spośród znajomych oraz zbudowana przez Jonathana Bishopa oraz wykorzystywana na paru lokalnych, brytyjskich stronach internetowych w latach 1999-2001 społeczność, która dawała możliwość utrzymywania kontaktów z przyjaciółmi. Innowacje polegały na możliwości określenia, kto "koleguje się" z kim oraz na zwiększonej interaktywności użytkownika w kwestii zawartości strony oraz dołączania znajomych.
W 2005 roku zrzeszający społeczność internetową portal MySpace prześcignął chwilowo główną stronę Google'a w liczbie odwiedzających tę witrynę. W tym samym czasie portal Facebook – konkurent MySpace.com – rozwijał się w szybkim tempie oraz w 2007 roku udostępnił możliwość dodawania aplikacji utworzonych poza portalem, a także funkcję tworzenia graficznej mapy przedstawiającej zgromadzone kontakty użytkownika.
W marcu 2005 roku kiedy Yahoo! stworzył Yahoo! 360°, portale ze społecznością sieciową zaczęły rozwijać się, stając się elementem strategii biznesowej. W lipcu 2005 roku News Corporation wykupiło MySpace.com, a w grudniu brytyjski koncern ITV kupił Friends Reunited. Zaczęły powstawać nowe portale tego typu w wielorakich językach, dostosowane do potrzeb użytkowników w innych krajach. Szacuje się, że aktualnie na świecie istnieje ponad 200 serwisów społeczności internetowych.
Serwisy społecznościowe w socjologii
Facebook oraz inne portale tego typu, stają się ośrodkiem zainteresowania coraz większej liczby naukowców. Socjolodzy zaczęli badać wpływ takich portali na społeczeństwo. Kwestie poruszane w większości artykułów dotyczą:
Serwisy społecznościowe w biznesie
Serwisy społecznościowe łączą ludzi niewielkim kosztem, co bywa niezwykle korzystne dla przedsiębiorców oraz sektora małych oraz średnich firm, chcących poszerzyć zakres swoich kontaktów. Bardzo wielokrotnie firmy wykorzystują serwisy aby wpłynąć na potencjalnego klienta. Firmy potrafią także wykorzystywać serwisy na potrzeby kampanii reklamowej w formie ogłoszeń. Gdyż biznes działa w skali globalnej, serwisy ułatwiają utrzymywanie kontaktów na całym świecie.
LinkedIn.com (polskim odpowiednikiem są GoldenLine oraz Profeo.pl) jest dobrym przykładem społeczności internetowej stosowanej w biznesie. LinkedIn.com stał jednym z najpotężniejszych oraz powszechnie używanych portali z ponad 100 milionami zarejestrowanych użytkowników reprezentujących 150 wielorakich branży przemysłowych.
Biznesowe społeczności internetowe funkcjonują jako spotkania online dla specjalistów z dziedziny biznesu oraz przemysłu. Odmienne portale wykorzystują ten model w celu tworzenia niszowych społeczności internetowych.
Dzięki biznesowym społecznościom wirtualnym, poszczególne jednostki bywają dostępne. Ludzie składają się na swoją prawdziwą tożsamość w wiarygodnym miejscu. Następnie nawiązują kontakty bezpośrednio ze sobą albo w obrębie grupy, która wykazuje wspólne zainteresowania oraz podobne cele. Potrafią oni także tworzyć własne blogi, obrazy, slajdy oraz filmy. Podobnie jak w przypadku serwisów społecznościowych, użytkownik istotnie staje się wydawcą.
W 2011 na reklamę w serwisach społecznościowych reklamodawcy przeznaczyli 5,2 mld USD[3].
Tradycyjnym sposobem komunikacji jest rozmowa twarzą w twarz. Jednakże dzięki interaktywnej technologii komputerowej, połączenie peer-to-peer możliwe jest w każdej chwili. Serwisy sieci społecznościowych skupiają ogromną rzeszę osób zainteresowanych, poprzez wykonywanie interaktywnych miejsc spotkań informacyjnych. Co więcej, członkowie społeczności posiadają możliwość rozwoju zawodowego.
Serwisy społecznościowe w medycynie
Lekarze oraz pracownicy medyczni zaczynają akceptować serwisy społeczności internetowych jako sposób zdobywania wiedzy oraz przekazywania informacji, jak także w celu oceny indywidualnych lekarzy oraz instytucji. Korzyścią płynącą z używania wyspecjalizowanego serwisu medycznych społeczności internetowych jest fakt, że wszyscy użytkownicy muszą być wpisani na państwową listę licencjonowanych lekarzy.
Serwisy medycznych sieci społecznościowych cieszą się szczególnym zainteresowaniem firm farmaceutycznych, które 32% środków przeznaczonych na marketing wydają na pozyskanie konsumentów wśród użytkowników tych serwisów.
Działalność charytatywna
Coraz większa liczba stron internetowych zaczyna korzystać z potencjału, który posiadają społeczności sieciowe, aby prowadzić działalność charytatywną. Dzięki portalom zrzeszającym ludzi o podobnych zainteresowaniach oraz chętnych do pomocy innym, małe organizacje posiadają możliwość dotarcia do szerszej publiczności oraz przedstawienia jej podstaw swojej działalności charytatywnej. Za przykład potrafią posłużyć takie portale jak: SixDegrees.org oraz Network for Good zajmujące się zbieraniem datków oraz tworzących listę dawców organów.
Typowa budowa serwisu społecznościowego
Podstawy
Serwisy społecznościowe to miejsca w Internecie, gdzie każdy użytkownik może stworzyć swój własny profil. Służą one z reguły zwiększeniu poczucia przynależności do jakiejś grupy społecznej.
Serwisy te dzielą się na dwie kategorie:
- zewnętrzne (z ang. external social networking ESN) – otwarte/ publiczne oraz dostępne dla wszystkich użytkowników Internetu, pozwalając im swobodną komunikację pomiędzy sobą. Ich użytkownicy potrafią wysyłać swoje zdjęcia oraz zaprzyjaźniać się z innymi użytkownikami, zwykle po tym, jak obie strony zaakceptują wysłaną wcześniej prośbę o dodanie do listy znajomych (z ang. friend request). Oto przykład: jeśli Ania chce dodać Piotrka do listy swoich znajomych, wysyła do niego właśnie prośbę o dodanie do listy kontaktów. Piotrek może tę prośbę odrzucić albo też przyjąć oraz wtedy oboje zostają dodani do swoich list znajomych.
- wewnętrzne (z ang. internal social networking ISN) – zamknięte/ prywatne społeczności składające się z grupy ludzi jednej firmy, stowarzyszenia, instytucji edukacyjnej albo innej organizacji, a także stworzonej przez użytkownika ESN grupy zamkniętej, tzn. takiej, do której da się się dostać zaledwie poprzez zaproszenie od znajomego.
Pewne serwisy posiadają możliwość dodawania ludzi do „ulubionych”, co nie musi być potwierdzane przez innych użytkowników. Zwykle serwisy społecznościowe dopuszczają kontrolę nad swoją prywatnością, tzn. użytkownicy potrafią wybierać, co jest a co nie jest widoczne dla innych w ich profilu oraz to, kto może ich profil przeglądać albo się z nimi kontaktować.
Dodatkowe opcje
Pewne serwisy społecznościowe posiadają dodatkowe opcje, np. wykonywanie grup o sprecyzowanych zainteresowaniach, przesyłanie filmów oraz prowadzenie rozmów na forach. Ponadto są "serwisy geospołeczne", które używają internetowych aplikacji mapujących w celu gromadzenia użytkowników zgodnie z ich geograficznym położeniem. Pojawił się także trend zmierzający w kierunku większej współpracy pomiędzy różnymi serwisami społecznościowymi, któremu przewodzą takie firmy jak OpenID oraz OpenSocial. Jego ideą jest umożliwienie użytkownikom stworzenia jednego wspólnego profilu na wielu serwisach internetowych. Aktualnie w ten sposób współpracują pomiędzy sobą następujące serwisy: Facebook, Flickr, Blogger, WordPress, itd.
Model biznesowy
Aktualnie tylko niewielka liczba serwisów społecznościowych pobiera opłaty za członkostwo. Wynika to być może z faktu, że jest to nader nowa forma usług, której wartość jeszcze się nie utrwaliła w umysłach konsumentów. Firmy takie jak Myspace czy Facebook sprzedają na swoich stronach reklamy online, dlatego ich celem jest jak największa liczba członków, a wprowadzenie opłat przyniosłoby efekt przeciwny. Pewni ludzie twierdzą, że szczegółowe informacje o użytkownikach danych serwisów dopuszczają kierowanie reklamy do wyspecjalizowanej grupy odbiorców w takim stopniu, jaki nie jest możliwy nigdzie indziej. Innym źródłem dochodów takich stron jest wykonywanie internetowych giełd (np. Giełda Facebooka) albo sprzedawanie informacji oraz kontaktów zawodowych firmom (LinkedIn). Polskim przykładem takiego serwisu bywa GoldenLine, który także dopuszcza rozbudowywanie sieci kontaktów zawodowych, a także rozwijanie swojej kariery zawodowej. W 2011 roku GoldenLine wprowadził miesięczne opłaty za wyszukiwanie więcej niż 20 użytkowników.
Internetowe serwisy społecznościowe funkcjonują na zasadzie niezależnego modelu biznesowego – użytkownicy spełniają podwójną rolę – są zarówno dostawcami jak oraz odbiorcami danych treści. Jest to przeciwieństwem tradycyjnego modelu, w którym dostawcy oraz odbiorcy danych dóbr są odrębnymi podmiotami. Dlatego w modelu niezależnym dochód generowany jest z reguły dzięki reklamie. Jednak, kiedy treść danego serwisu jest ceniona wystarczająco wysoko, możliwy jest także dochód ze składek.
Prywatność
Rosną obawy, że użytkownicy serwisów społecznościowych podają zbyt wiele informacji osobistych, co może zwiększyć liczbę przestępstw, w tym przestępstw na tle seksualnym. Bez względu na to, jak wielokrotnie duże serwisy społecznościowe (jak MySpace) współpracują z organami ścigania, aby zapobiec tego typu incydentom, użytkownicy takich serwisów muszą być świadomi zagrożeń jakie czyhają na nich w sieci: działania złodziei danych osobowych oraz wirusy komputerowe.
Istnieje także zagrożenie naruszenia prywatności związane z zamieszczanie zbyt szczegółowych danych osobowych na stronach wielkich przedsiębiorstw albo organizacji rządowych, które posiadają możliwość stworzenia profilu osobistego. Problem stanowi także kwestia dotycząca kontroli danych, albowiem informacje zmienione, bądź usunięte przez użytkownika potrafią zostać odtworzone oraz trafić w ręce innych osób. Uwagę na problem kontroli danych zwróciła sprawa kontrowersyjnego portalu Quechup, który wysyłał spam na adresy poczty elektronicznej pozyskane od swoich użytkownikówpotrzebne źródło.
Pozyskiwanie informacji od podmiotów badanych poprzez ankiety dotyczące zdrowia oraz naukowe na temat zwyczajów życia codziennego jest ściśle kontrolowane przez specjalne komisje rewizyjne, by upewnić się, że osoby nieletnie oraz ich rodzice wyrazili zgodę na przeprowadzenie badania. Jednak nie jest jasne, czy takie same zasady dotyczą zbierających informacje w serwisach społecznościowych. W tego typu serwisach wielokrotnie zamieszczane są personalia, które trudno byłoby uzyskać w tradycyjny sposób. Mimo że dane znajdujące się w serwisach społecznościowych są publiczne, posługiwanie się nimi w pracach naukowych jest naruszeniem prywatności ich użytkownikówpotrzebne źródło.
Próby znormalizowania serwisów społecznościowych, w celu wyeliminowania konieczności powtarzania tych samych wpisów na wielorakich serwisach, wywołały obawy dotyczące prywatności (zob. FOAF – schemat formatowania, który służy do opisu danej osoby; oraz Open Source Initiative – organizacja zajmująca się promocją oprogramowania open source).
Dochodzenia
Serwisy społecznościowe coraz powszechniej są wykorzystywane w postępowaniach sądowych oraz śledztwach kryminalnych. Informacje zamieszczone w serwisach Myspace oraz Facebook zostały wykorzystane przez policję, kuratora oraz władze uniwersyteckie do oskarżenia użytkowników tych serwisów. W pewnych sprawach informacje zamieszczone na MySpace zostały wykorzystane w sądzie.
Serwis Facebook jest źródłem dowodów przeciwko studentom dla władz uczelni oraz organów sprawujących władzę. Facebook, który jest wielokrotnie odwiedzany przez studentów, dopuszcza na założenie własnego profilu z danymi osobistymi. Dostęp do profili osobistych potrafią posiadać inni zarejestrowani użytkownicy z tej samej szkoły, do których wielokrotnie dołączają władze oraz ochrona szkołypotrzebne źródło.
Literatura
- Michael Hartl, Aurelius Prochazka RailsSpace. Wykonywanie społecznościowych serwisów internetowych w Ruby on Rails, Helion, 2008
- Paweł Frankowski, Arvind Juneja Serwisy społecznościowe. Budowa, administracja oraz moderacja, Helion, 2009
- Joshua Porter Serwisy społecznościowe. Projektowanie, Helion, 2009
Przypisy
Linki zewnętrzne
