Sierra Leone – państwo leżące w zachodniej Afryce, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Sierra Leone na północy graniczy z Gwineą (652 km), a na południowym wschodzie z Liberią.
Historia
-
Prawdopodobnie na tereny dzisiejszego Sierra Leone, Gwinei, Gambii oraz Wybrzeża Kości Słoniowej w V wieku p.n.e przybył kartagiński żeglarz Hannon. To tutaj po raz pierwszy zobaczył takie zwierzęta jak goryle. Wracając do Kartaginy przywiózł mnóstwo zwierząt, broni oraz niewolników z tamtejszych plemion, a sam pod bramy miasta zajechał na rydwanie ciągniętym przez lwy. Kartagińczycy go zabili, albowiem uważali, że człowiek, którego słuchają zwierzęta, jest bardzo niebezpieczny.
Pierwsze zapiski o Sierra Leone pochodzą z 1462, kiedy to portugalscy odkrywcy, pomiędzy innymi Pedro de Cintra, przybili do brzegów kraju, który ochrzcili mianem "Gór Lwich" czyli Sierra Leone. Nazwa pochodzić miała od przypominającego ryk lwa odbijania się fal oceanu od górzystych brzegów[1] Dwa główne plemiona: Mende oraz Temne, w tym okresie przywędrowały z innych terenów środkowej Afryki. Z tej krainy Europejczycy przez ponad trzy stulecia pozyskiwali niewolników. Kwitło tam także piractwo. Datą kończącą ten proceder był rok 1787. Właśnie wtedy brytyjskie Towarzystwo Antyniewolnicze wykupiło przybrzeżne tereny oraz założyło dzisiejszą stolicę - Freetown. Było to miasto dla byłych niewolników żyjących w Londynie.
Pod koniec XVIII wieku rozpoczęła się brytyjska kolonizacja Sierra Leone, przede wszystkim przez The Sierra Leone Company Alexandra Falconbridge'a. W 1808 Sierra Leone stało się kolonią brytyjską, pozostając nią do wieku XX, kiedy zaczął się proces dekolonizacji. W 1896 Sierra Leone uczyniono protektoratem brytyjskim, który był oddzielony od Freetown oraz przyległych terenów (do 1951). Początek niepodległości tego afrykańskiego państwa to 27 kwietnia 1961. Pierwszym premierem stał się Sir Milton Margai. W 1971 proklamowano republikę.
W latach 80. XX wieku na skutek korupcji, waśni plemiennych oraz biedy kraj pogrążył się w walkach wewnętrznych. Od 1985 Sierra Leone zaczęła rządzić monopartia Kongres Ogólnoludowy. W 1991 w republice rozgorzała wojna domowa. Przeciwko rządowi zbuntował się Zjednoczony Front Rewolucyjny (Revolutionary United Front - RUF) pod wodzą Fodaya Sankoha. Walka pomiędzy dwoma bardzo zróżnicowanymi wewnętrznie obozami skupiała się wokół kontroli nad władzą oraz dochodami państwa, a przede wszystkim nad znacznymi złożami bogactw mineralnych: boksytu, tytanu, a zwłaszcza diamentów[2]. W wojnie śmierć poniosło około 100 tys. osób. Należy dodać wielką ilość ofiar "pośrednich" – ludzi, którzy umarli z głodu oraz w wyniku chorób. Tragiczny bilans powiększa także bliżej nieokreślona liczba inwalidów oraz ok. 500 tys. uchodźców oraz 700 tys. ludzi przesiedlonych na terenie kraju[2].
W maju 1997 miał miejsce zamach stanu - dotychczasowy prezydent Ahmad Tejan Kabbah stał się obalony, a na jego miejsce powołano majora J.P. Koromaha (wkrótce jednak Kabbah stał się przywrócony na stanowisko).
Traktat pokojowy podpisany 7 lipca 1999 w Lomé (Togo) dawał nadzieję na załagodzenie wewnętrznego konfliktu o diamenty oraz na odbudowanie zrujnowanej gospodarki oraz infrastruktury. Od końca 1999 prawie 6000 ochotników starało się przywrócić ład oraz porządek w tym rejonie.
W rok później sytuacja stała się na tyle niebezpieczna, że musiały interweniować wojska brytyjskie. W "Operacji Palliser" ewakuowano obywateli zagranicznych. Żołnierze doprowadzili do zawieszenia broni oraz długo oczekiwanego końca wojny domowej, która oficjalnie zakończyła się w 2002[2][3]. Od czasu jej zakończenia sytuacja polityczna w Sierra Leone jest stabilna. Ugrupowania rebelianckie się rozbroiły, a ich przywódcy wzięli udział w wyborach oraz uczestniczą w życiu politycznym kraju. Byli rebelianci, którzy nie potrafili się znaleźć w nowej rzeczywistości bądź nie znaleźli pracy, odpowiadają za drobną przestępczość oraz napady rabunkowe, przed którymi wielokrotnie przestrzegają mieszkańcy kraju.
Ustrój państwa
Sierra Leone jest republiką w której obowiązuje system wielopartyjny, a władzę wykonawczą sprawuje wybierany co 5 lat prezydent. Kieruje on też Radą Ministrów. Jednoizbowy parlament składa się ze 124 posłów. 112 z nich wybieranych jest razem z prezydentem, pozostali zaś to najważniejsze osoby w państwie. Prawa człowieka oraz wolność wyznania są respektowane.
Sierra Leone istnieje w strefie klimatu podrównikowego, wybitnie wilgotnego, z wyraźną sezonowością oraz różnorodnymi środowiskami od sawann do lasów tropikalnych. Średnie miesięczne temperatury powietrza wahają się w granicach od 25 do 28 °C, opady sięgają 3400 mm w skali roku. Pora deszczowa trwa od końca maja do października, pora sucha od listopada do kwietnia.
Geografia[5]
-
- Długość geograficzna: 10°-13°W
- Szerokość geograficzna: 7°-10°N
Z wyjątkiem półwyspu, na którym leży stolica kraju, tereny nadbrzeżne oraz wyspy Tasso, Banana, Sherbro oraz York są bagnistymi terenami nizinnymi, na których są lasy namorzynowe. Reszta kraju to w większości wyżynny, pagórkowaty płaskowyż (ok. 300 m n.p.m.) pokryty lasami, w części wschodniej leżą góry z najwyższym szczytem - Bintumani (Loma Mansa) (1948 m n.p.m.). Największe rzeki to Mano, Moro, Sierra Leone, Sewa, Pampana, Rokel, Great Scarcies oraz Little Scarcies. Granice posiadają łączną długość 958 km. Z tego z Gwineą 652 km, a z Liberią 306 km. Linia brzegowa ma długość 402 km.
Podział administracyjny
-
Sierra Leone podzielone jest na 3 prowincje oraz Obszar Zachodni o statusie prowincji. Jednostki te dzielą się dalej na łącznie 14 dystryktów.
Główne miasta
-
Podstawowym ośrodkiem handlowo-kulturowym jest Freetown.
Gospodarka
Sierra Leone jest jednym z najbiedniejszych państw na świecie. Swoją gospodarkę opiera prawie jedynie na wydobyciu diamentów. Obecne są też złoża innych minerałów, takich jak ruda tytanu - rutyl, boksyty. Około dwóch trzecich ludności żyje z rolnictwa oraz rybołówstwa, jednak te dziedziny, analogicznie jak cała gospodarka oraz infrastruktura są bardzo słabo rozwinięte. Winę za to ponosi (zakończona już) dziesięcioletnia wojna domowa oraz panujący aktualnie socjalizm (139 miejsce w Rankingu Wolności Gospodarczej wedle The Heritage Foundation[6]). PKB na mieszkańca 941 USD (2007)
Transport
Infrastruktura kolejowa
Długość linii kolejowych: 84 km
Sieć kolejowa Sierra Leone
Sierra Leone dysponowała niegdyś rozwiniętą siecią kolejową przebiegającym przez przeważajaca ilość terytorium kraju. Kolej ta o szerokości toru 762mm była w 1930 znacjonalizowana pod postacią spółki Sierra Leone Development Company. W roku 1975 kolej była w całości zlikwidowana. Likwidacja była spowodowana złym stanem infrastruktury oraz bardzo małą szerokością torów, co uniemożliwiało przystosowanie linii do ciężkich przewozów towarowych.
Jedyną czynną dzisiaj linią jest linia o szerokości z 1067mm Marampa do Pepel, służąca z reguły do przewozu urobków kopalnianych.
Insfrastruktura drogowa
- Drogi utwardzone: 904km[7]
- Drogi nieutwardzone: 10396km[7]
Przez teren Sierra Leone przebiega planowana Trans–West African Coastal Highway[8]. W momencie ukończenia budowy wszystkich mostów zapewni ona połączenie utwardzoną drogą państw ECOWAS.
Ludność
Zmiany liczby ludności Sierra Leone w latach 1961-2003
W Sierra Leone żyje około 20 plemion, które stanowią 90% populacji. Najważniejsze z nich to Temne na północy oraz Mende w centrum oraz na południu. Resztę mieszkańców stanowią Kreole, Azjaci oraz potomkowie angielskich kolonizatorów. 68% populacji żyje poniżej granicy ubóstwa.
Religie
-
-
Dominującą religią jest islam (70%), wierzenia miejscowe wyznaje 18% populacji, a chrześcijaństwo 12%, gł. katolicyzm, metodyzm oraz pentekostalizm. Głównymi nurtami pentekostalnymi są Zbory Boże, oraz Kościół Apostolski.
Grupy etniczne[9]
Język
Sierra Leone było brytyjskim protektoratem; językiem urzędowym jest angielski. Wśród języków lokalnych dominuje język krio, który jest językiem potomków wyzwolonych z byłych brytyjskich kolonii niewolników, jest rozumianym w całym kraju. Języki rodzime są tożsame z głównymi grupami etnicznymi, których w Sierra Leone jest kilkanaście. Największe z nich to dominujący na południu Mende oraz Temne na północy.
Ponadto w 2002 roku Sierra Leone ogłosiło język bengalski drugim oficjalnym językiem w kraju. Był to akt podziękowania dla Bangladeszu za wkład tego kraju w misję pokojową w Sierra Leone pod auspicjami ONZ. Bangladesz miał tam 5'800 żołnierzy z ponad szesnastu tysięcy stacjonujących[10].
Opieka zdrowotna
Na całym obszarze Sierra Leone jest wysokie zagrożenie malarią, cholerą oraz wieloma chorobami przewodu pokarmowego. Obowiązkowe jest regularne szczepienie na żółtą febrę. Szczepionki wykonuje Państwowa Inspekcja Sanitarna. Średnia długość życia w latach: kobiety: 45,5; mężczyźni: 40,3. Sierra Leone ma najwyższy na świecie wskaźnik zgonów podczas porodów oraz zgonów kobiet w ciąży.
Kuchnia
Jednym z podstawowych składników są liście ziemniaka. Z ich wykorzystaniem przyrządza się plasas - przypominający zupę sos, będący dodatkiem do ryżu albo makaronu. Są także zupy o innych smakach, jak dla przykładu zupa pieprzowa. Plasas jak oraz innych przekąsek da się spróbować w małych lokalach, położonych zwykle w okolicach bazarów, placów autobusowych oraz innych wielokrotnie odwiedzanych przez podróżnych miejscach. Spożywana jest także ogromna ilość ryb oraz produktów wyprodukowanych przez tutejszych rolników. W Sierra Leone warzy się tylko jeden gatunek jasnego piwa, Star Lager (na licencji Browaru Kumasi, Ghana).
Obyczaje
Przypisy
- ↑ Marian Małowist, Konkwistadorzy portugalscy, s. 137
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Sierra Leone, Refugee.pl
- ↑ psz.pl - Diamentowe konflikty - Liberia oraz Sierra Leone
- ↑ 4,0 4,1 Sierra Leone - przewodnik, informacje praktyczne, podróże, turystyka
- ↑ Sierra Leone - relacja z wyprawy
- ↑ Ranking Wolności Gospodarczej
- ↑ 7,0 7,1 CIA - The World Factbook
- ↑ Highways link 15 West African countries
- ↑ Joshua Project - Unreached Peoples of the World
- ↑ Daily Times - Leading News Resource of Pakistan
Linki zewnętrzne
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|
