numer IPA	135
tekst IPA	ʒ
obrazek IPA
jednostka znakowa	ʒ
X-SAMPA	Z
Kirshenbaum	Z
Przykład dźwięku ?/i

Spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa dźwięczna – odmiana dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [ʒ]

Artykulacja

W czasie artykulacji podstawowego wariantu ʒ:

• modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna
• tylna cząstka podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna)
• prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem albo przynajmniej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka (spółgłoska środkowa)
• koniuszek języka oraz jego brzeżek kontaktuje się tuż za górnymi dziąsłami, tworząc szczelinę
• więzadła głosowe periodycznie drgają – jest to spółgłoska dźwięczna

Warianty

• wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [ʒʲ]
• wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [ʒˠ]
• napięcie mięśni gardła – mówimy o spółgłosce faryngalizowanej: [ʒˁ]
• zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o spółgłosce labializowanej [ʒʷ]

Terminologia

Spółgłoskę ʒ zaliczamy do spółgłosek syczących czyli sybilantów.

Przykłady

• w języku polskim: może, morze mɔʒε
• w języku czeczeńskim: ƶiy ʒi: "owce"
• w języku francuskim: jour ʒuʀ "dzień"
• w języku nawaho: łizh ɬiʒ "mocz"
• w języku tureckim: jale ʒa'le "rosa"